Hành trình lịch sử hai cây măng cụt trăm năm

Tọa lạc tại ấp Xẻo Cao, xã Thạnh Xuân, thành phố Cần Thơ, khu vườn rộng 2,3 ha của gia đình ông Nguyễn Văn Tấn (thường gọi là ông Tám Tấn, sinh năm 1969) hiện đang lưu giữ một di sản nông nghiệp vô cùng hiếm có. Ông Tấn kể lại, khoảng năm 1920, có những thương lái từ miệt vườn Tiền Giang mang cây giống măng cụt đến vùng đất này. Ông ngoại của ông Tấn đã mua một số cây và trồng trong vườn nhà. Hơn một thế kỷ qua, trước những đợt thiên tai và tàn phá của chiến tranh, nơi đây còn lại 2 cây măng cụt hơn trăm năm tuổi sừng sững vươn cao, thân hằn lên bao vết tích tháng năm.

Hành trình sinh trưởng của cây trải qua muôn vàn khó khăn, đòi hỏi sự kiên nhẫn cùng kỹ thuật chăm sóc tỉ mỉ. Những ngày đầu, cây non phải được che chắn bằng lá chuối để tránh nắng gắt và gió lùa, đồng thời bón lót hoàn toàn bằng phân chuồng và phân cỏ mục để dần thích nghi với thổ nhưỡng. Phải mất ròng rã gần mười năm ươm trồng thuận tự nhiên, cây mới bắt đầu đơm hoa kết trái. Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ, khu vườn từng có thời gian bị bỏ hoang, nhưng hai cây măng cụt vẫn hiên ngang đứng vững. Trên lớp vỏ sần sùi hiện nay vẫn in hằn những vết sẹo do bom đạn và thiên tai để lại, như một minh chứng sống động của thời gian.

Kế thừa nền tảng vững chắc đó, các thế hệ gia đình ông Tám Tấn không ngừng nỗ lực nhân giống và mở rộng quy mô. Hiện vườn sở hữu hơn 200 cây măng cụt từ 40 đến 50 năm tuổi, cùng hàng trăm gốc chôm chôm Tiến Cường và sầu riêng Ri6. Năng suất toàn khu vườn đạt khoảng 15 tấn măng cụt mỗi năm, mang lại nguồn thu ổn định. Điểm nhấn đặc biệt là hai cây cổ thụ, mỗi cây cho hơn 300kg trái mỗi mùa, góp phần đem lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng cho gia đình.

Hồi tưởng lại chặng đường gắn bó với vườn cây tâm huyết, ông Tám Tấn bộc bạch: “Hai cây măng cụt này, giờ tính từ mốc ông bà trồng là hơn 100 năm tuổi, là hai cây cổ thụ nhất trong vườn tôi. Qua hai cuộc chiến tranh bom cày, đạn xới thì hai cây măng cụt này chịu vết tích về đạn, bom nhưng mà vẫn sống. Ba tôi thấy cây này chịu đựng được thổ nhưỡng, khí hậu nơi đây và có sức sống mãnh liệt, nên từ 2 cây măng cụt đầu dòng này, ba tôi mới nhân giống ra trồng hết khu vườn này”.

Mô hình du lịch sinh thái miệt vườn bền vững

Từ những giá trị lịch sử và tiềm năng nông nghiệp sẵn có, giữa năm 2023, gia đình chủ vườn đã mạnh dạn chuyển đổi phương thức kinh tế. Nhận thấy khu vườn quanh năm rợp bóng mát, trĩu quả mỗi mùa, lại thu hút đông đảo du khách, khu du lịch sinh thái Vườn măng cụt 100 năm tuổi chính thức ra đời. Hơn hai năm đi vào hoạt động, mô hình không chỉ mang đến không gian thư giãn mà còn tạo nên sản phẩm du lịch nông nghiệp đặc sắc. Du khách đến đây có thể hòa mình vào thiên nhiên, tự tay hái trái cây, chèo xuồng, bắt cá mương thả tự nhiên và thưởng thức ẩm thực đồng quê như gỏi gà măng cụt, cá lóc nướng trui hay cá rô đồng kho trái giác.

Không chỉ dừng lại ở cảnh quan, điểm đến còn mang chiều sâu văn hóa. Với ba thập kỷ kinh nghiệm làm thuyết minh viên tại Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Chiến thắng Tầm Vu, ông Tám Tấn đã khéo léo lồng ghép những câu chuyện lịch sử hào hùng vào hành trình trải nghiệm của du khách. Vùng đất Thạnh Xuân từng chứng kiến bốn trận đánh lớn chống Pháp từ năm 1946 đến 1948, nổi bật là chiến công vang dội thu phục pháo 105 ly. Sự kết hợp giữa sinh thái và lịch sử đã biến khu vườn thành một “lớp học thực tế” sinh động.

Trực tiếp trải nghiệm không gian miệt vườn và lắng nghe những giai thoại hào hùng, anh Nguyễn Văn Duy, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh hào hứng chia sẻ: “Đồ ăn rất là ngon và được chú Tám chủ vườn kể cho nghe những câu chuyện về lịch sử hai cuộc kháng chiến rất tự hào của nhân dân ta. Điểm ấn tượng nhất chắc chắn là 2 cây măng cụt hơn 100 năm tuổi này”.

Nhằm khai thác tối đa lợi thế sẵn có, chính quyền địa phương đang tích cực định hướng mở rộng chuỗi liên kết du lịch sinh thái cộng đồng. Đồng thời, các ngành chức năng và cộng đồng doanh nghiệp cũng được kêu gọi chung tay đầu tư, xây dựng Thạnh Xuân trở thành điểm đến đặc trưng, kết nối chặt chẽ giữa quá khứ và hiện tại, lan tỏa những giá trị bền vững.

Nhận định về hướng đi chiến lược của địa phương trong thời gian tới, bà Phạm Thị Thùy Dung, Bí thư Đảng ủy xã Thạnh Xuân cho biết: “Sắp tới, chúng tôi sẽ vận động các hộ dân xung quanh cố gắng xây dựng được một mô hình du lịch sinh thái miệt vườn, giới thiệu những nông sản đặc trưng của Thạnh Xuân, thông qua vườn du lịch này để kết nối tiêu thụ nông sản cho địa phương. Từ đó, địa phương sẽ có một mô hình tiêu biểu, hiệu quả về du lịch sinh thái để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân”.