Giá trị gia tăng – thước đo thực chất của tăng trưởng

Năm 2025 ghi dấu một cột mốc quan trọng của ngành dệt may khi kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 46 tỷ USD, tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia xuất khẩu dệt may lớn thứ hai thế giới. Tuy nhiên, theo phân tích của ông Lê Tiến Trường, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô kim ngạch mà là ở cấu trúc giá trị của ngành.

Trong các ngành xuất khẩu chủ lực hiện nay, dệt may là ngành có tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa cao nhất, với gần 23 tỷ USD được giữ lại trong nước. Nếu xét thuần về tổng kim ngạch, dệt may đứng thứ tư; nhưng nếu xét về phần giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam – bao gồm tiền lương, lợi nhuận doanh nghiệp, đóng góp ngân sách và lan tỏa sang các ngành phụ trợ – thì đây lại là một trong những ngành dẫn đầu.

Riêng với Vinatex, năm 2025 ghi nhận tổng kim ngạch xuất khẩu hợp cộng xấp xỉ 4,5 tỷ USD, chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước. Đáng chú ý, lực lượng lao động của Tập đoàn chỉ chiếm khoảng 6% toàn ngành nhưng tạo ra tới 10% kim ngạch, cho thấy năng suất lao động bình quân cao hơn mặt bằng chung khoảng 30-40%. Theo ông Lê Tiến Trường, đây là chỉ báo rõ nét cho thấy sự dịch chuyển về chất lượng tăng trưởng.

Bên cạnh quy mô xuất khẩu, các chỉ số tài chính cũng phản ánh hiệu quả hoạt động. Năm 2025, Vinatex đạt lợi nhuận hợp nhất xấp xỉ 1.500 tỷ đồng; tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ gần 30% – mức cao trong ngành dệt may, kể cả khi so sánh với khối FDI và doanh nghiệp tư nhân lớn.

Đóng góp kinh tế - xã hội của Tập đoàn thể hiện qua việc duy trì khoảng 150.000 lao động với mức lương bình quân 11,7 triệu đồng/người/tháng; tổng quỹ lương vượt 21.000 tỷ đồng; các khoản bảo hiểm trên 4.000 tỷ đồng; nghĩa vụ thuế hơn 2.000 tỷ đồng. Tổng giá trị đóng góp trực tiếp cho người lao động và ngân sách ước khoảng 27.000 tỷ đồng – con số có ý nghĩa lớn khi vốn chủ sở hữu của Tập đoàn vào khoảng 10.000 tỷ đồng.

Đặc biệt, tốc độ tăng tiền lương bình quân đạt xấp xỉ 13%, cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế. Theo người đứng đầu Vinatex, tăng trưởng tiền lương bền vững chính là một trong những thành tố quan trọng đóng góp trực tiếp vào GDP, phản ánh chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ là gia tăng sản lượng.

Về cán cân thương mại, với kim ngạch 4,5 tỷ USD và cơ cấu nhập khẩu hợp lý, Vinatex giữ lại trong nước khoảng 2,2 tỷ USD giá trị gia tăng, tạo thặng dư xuất nhập khẩu đáng kể; tốc độ tăng trưởng thặng dư đạt khoảng 10%. Đây được xem là nền tảng để ngành dệt may có thể đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.

Dịch chuyển chuỗi cung ứng và chiến lược tăng trưởng bền vững 2026

Thị trường dệt may thế giới trong 10 năm qua chỉ tăng trưởng bình quân khoảng 1,7%/năm. Theo nhận định của ông Lê Tiến Trường, trong bối cảnh cầu toàn cầu tăng chậm, tăng trưởng của ngành dệt may Việt Nam buộc phải dựa trên việc gia tăng thị phần và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng.

Đến năm 2025, hàng dệt may Việt Nam đã có mặt tại hơn 130 thị trường; trong đó Hoa Kỳ chiếm khoảng 47% kim ngạch, tiếp theo là châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc – năm thị trường chiếm khoảng 90% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, lợi thế chi phí lao động không còn là yếu tố quyết định. Thu nhập bình quân trong ngành dệt may Việt Nam cao gấp gần ba lần Bangladesh, Ấn Độ và khoảng hai lần Campuchia; riêng tại Vinatex, thu nhập cao hơn gần bốn lần Bangladesh. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển từ gia công đơn thuần sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Vì vậy, Vinatex kiên trì dịch chuyển lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi cung ứng. Tại các đơn vị chủ lực như Tổng Công ty May 10, Tổng Công ty Cổ phần Dệt May Hòa Thọ, Tổng Công ty Cổ phần May Việt Tiến và Tổng Công ty May Nhà Bè, tỷ trọng đơn hàng FOB đã lên tới khoảng 90%, đồng thời tỷ trọng đơn hàng theo mô hình ODM ngày càng tăng.

Năm 2025 cũng cho thấy năng lực quản trị biến động thị trường là yếu tố then chốt. Sau cú sốc từ việc công bố thuế đối ứng vào đầu tháng 4, Tập đoàn đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, đẩy mạnh sản xuất trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 8 – trước khi chính sách thuế có hiệu lực. Chỉ trong 4 tháng, doanh nghiệp tạo ra khoảng 55% hiệu quả của cả năm. Dù kim ngạch xuất khẩu chỉ tăng khoảng 8%, hiệu quả kinh doanh lại tăng gần 60%.

Bước sang năm 2026, theo định hướng được Chủ tịch HĐQT Lê Tiến Trường nêu rõ, Vinatex không đặt mục tiêu chạy theo kim ngạch xuất khẩu hai con số, mà tập trung vào tăng trưởng thặng dư và giá trị gia tăng nội địa. Trọng tâm là tăng trưởng thặng dư xuất khẩu hai con số và tăng trưởng tiền lương hai con số thông qua đổi mới công nghệ, robot hóa các khâu lặp lại và chuyển đổi quản trị trên nền tảng số.

Chiến lược này hướng tới hình thành vị trí bền vững trong chuỗi cung ứng thời trang toàn cầu – nơi doanh nghiệp không cạnh tranh bằng chi phí thấp nhất, mà bằng năng lực công nghệ, quản trị và chất lượng sản phẩm. Từ thực tiễn của Vinatex và những phân tích của người đứng đầu Tập đoàn, có thể thấy thông điệp rõ ràng: tăng trưởng hai con số chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng và giá trị được giữ lại cho nền kinh tế.