Chuẩn hóa năng lực hành nghề: Bước đi tất yếu

Theo thông tin từ Hội đồng Y khoa Quốc gia, việc tổ chức kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh là quy định mới được đưa vào Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 96/2023/NĐ-CP.

GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Y khoa Quốc gia, khẳng định: “Việc kiểm tra trước hết nhằm mục đích đảm bảo người hành nghề có đủ năng lực chuyên môn, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và an toàn người bệnh”. Ông cũng nhấn mạnh hoạt động này không nhằm tạo thêm rào cản, mà là công cụ chuẩn hóa chất lượng hành nghề, nâng cao uy tín nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên y tế.

Việc tách bạch giữa đào tạo và cấp phép hành nghề thông qua một kỳ kiểm tra độc lập sẽ giúp thiết lập một chuẩn quốc gia thống nhất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hiện có hơn 200 cơ sở đào tạo y tế với chuẩn đầu vào và đầu ra khác nhau.

Lộ trình triển khai chi tiết cho các nhóm chức danh

Để tránh gây xáo trộn đối với người hành nghề và các cơ sở đào tạo, Hội đồng Y khoa Quốc gia đã xây dựng lộ trình thực hiện có tính chuyển tiếp theo Luật định:

Năm 2027: Tổ chức kiểm tra đối với chức danh Bác sĩ (bao gồm: bác sĩ y khoa, bác sĩ răng - hàm - mặt, bác sĩ y học cổ truyền và bác sĩ y học dự phòng). Kỳ thi đầu tiên dự kiến diễn ra vào tháng 12/2027.

Năm 2028: Triển khai đối với chức danh Y sĩ, Điều dưỡng và Hộ sinh. Từ năm này, dự kiến tổ chức hai đợt mỗi năm (vào tháng 3 và tháng 10).

Năm 2029: Áp dụng đối với các chức danh còn lại gồm: Kỹ thuật y, Dinh dưỡng lâm sàng, Cấp cứu viên ngoại viện và Tâm lý lâm sàng.

Kỳ kiểm tra dự kiến được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm khách quan (MCQs) trên máy tính tại 6 khu vực địa lý trên cả nước. Nội dung đánh giá dựa trên cơ sở chuẩn năng lực nghề nghiệp theo từng chức danh tương ứng.

Theo GS.TS Nguyễn Hữu Tú, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, Ủy viên Hội đồng Y khoa Quốc gia, một kỳ kiểm tra cấp chứng chỉ hành nghề cần bảo đảm 4 mục tiêu chính:

Bảo vệ an toàn người bệnh.

Thiết lập chuẩn năng lực thống nhất trên toàn quốc.

Tạo điều kiện cho hành nghề và đào tạo sau đại học.

Tăng tính tương thích với chuẩn mực quốc tế.

GS.TS Nguyễn Hữu Tú cũng lưu ý rằng: “Kỳ kiểm tra năng lực quốc gia chỉ là một mắt xích trong toàn bộ tiến trình đào tạo, không phải điểm kết thúc”, bởi đào tạo y khoa là quá trình liên tục cho đến khi thầy thuốc đủ năng lực hành nghề ở trình độ chuyên khoa.

"Áp lực tích cực" thay đổi diện mạo ngành y

Với khoảng 10.000 - 12.000 bác sĩ tốt nghiệp mỗi năm, kỳ kiểm tra này được nhìn nhận như một "áp lực tích cực" đối với hệ thống đào tạo. Kết quả thi sẽ phản ánh chất lượng đào tạo; nếu tỷ lệ không đạt cao tại một cơ sở, đó là tín hiệu để nhà trường rà soát lại chương trình giảng dạy.

PGS.TS Lương Mai Anh, Chánh văn phòng Hội đồng Y khoa Quốc gia, cho biết trong năm 2026, Hội đồng sẽ tập trung hoàn thiện bộ công cụ đánh giá, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin quản lý, lưu trữ và công bố kết quả minh bạch. Người dự kiểm tra có thể đăng ký thi lại nếu chưa đạt, giúp thí sinh không phải chờ đợi quá lâu.

Việc triển khai kỳ đánh giá năng lực quốc gia không chỉ là hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn là lời cam kết của ngành y tế trong việc chuẩn hóa năng lực hành nghề tiệm cận với thông lệ và chuẩn mực quốc tế.