Trong thời gian qua, không ít các nhà nghiên cứu có tầm ảnh hưởng quốc tế chọn rời Mỹ để trở về Trung Quốc. Giới chuyên môn đánh giá đây là hiện tượng “di cư ngược”, đồng thời đặt ra câu hỏi: Tại sao những người đã chọn ở Mỹ sau khi tốt nghiệp lại quyết định rời Thung lũng Silicon - Kinh đô công nghệ của thế giới để về Trung Quốc?

Một trong số các nhà khoa học nổi tiếng đã chọn rời Mỹ để về nước có Wu Yonghui. Được biết, ông đã từ bỏ vị trí cấp cao tại Google DeepMind để dẫn dắt ByteDance phát triển các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn thế hệ tiếp theo. Hay trường hợp khác là Yao Shunyu, người đã rời OpenAI để dẫn dắt mảng phát triển trí tuệ nhân tạo của Tencent.

Không chỉ dừng lại ở hai cái tên này, làn sóng “di cư ngược” còn có Roger Jiang, một nhà khoa học cấp cao đã rời OpenAI để thành lập công ty khởi nghiệp về robot của riêng mình tại Thâm Quyến; Zhou Hao - nhà nghiên cứu mà Alibaba đã chiêu mộ từ Google DeepMind để tinh chỉnh các mô hình. 

Bên cạnh đó, các công ty tuyển dụng chuyên về AI có trụ sở tại Trung Quốc và San Francisco (Mỹ) cho biết họ đã giúp tuyển dụng và đưa hơn 30 nhà nghiên cứu từ Mỹ về Trung Quốc trong 12 tháng qua.

Giới chuyên môn đánh giá, đây không phải là hiện tượng đơn thuần mà là một sự tái cấu trúc có tính toán. Các yếu tố vĩ mô và vi mô ở Trung Quốc đang tạo ra một sức hút mạnh mẽ, ngày càng khó cưỡng lại.

Cụ thể, Trung Quốc đang triển khai trí tuệ nhân tạo trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế, trong khi đó Thung lũng Silicon đang tranh luận về những vấn đề đạo đức của việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Lợi thế về chuỗi cung ứng của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở việc lắp ráp iPhone cho Apple, mà còn bao gồm sản xuất các loại xe điện và phần cứng robot hàng đầu thế giới, cũng như tạo ra lượng lớn dữ liệu chất lượng cao từ xã hội siêu kết nối.

Từ taxi tự lái ở Bắc Kinh đến giao dịch tự động bằng trí tuệ nhân tạo ở Thượng Hải, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo đã tăng vọt. Đối với một nhà khoa học máy tính, điều này thể hiện một phòng thí nghiệm thực tế, nơi các thuật toán tạo ra tác động quy mô lớn gần như ngay lập tức. Mặc dù việc ứng dụng này cũng diễn ra ở Mỹ, nhưng các quy định và lo ngại về an ninh đang làm chậm quá trình áp dụng chúng.

Ông Steve Hsu, Giáo sư Toán học tại Đại học bang Michigan (Mỹ) cho biết, nếu làm trong lĩnh vực liên quan đến phần cứng, đặc biệt là robot, bạn nhất định phải có mặt ở Thâm Quyến. Nếu không, chỉ cần một linh kiện bị hỏng, bạn phải gửi nó đến Thâm Quyến và thời gian sửa chữa quá lâu.

Một nguyên nhân khác được đưa ra là tiền lương. Theo các công ty tuyển dụng, mức lương cho các nhà nghiên cứu AI hàng đầu ở Trung Quốc đã vượt qua tiêu chuẩn của Thung lũng Silicon khi điều chỉnh theo thuế và chi phí sinh hoạt.

Mức lương một nhà nghiên cứu cấp thấp hoặc cấp trung tại một trung tâm công nghệ của Trung Quốc cho phép họ có một cuộc sống đủ đầy bao gồm nhà cửa, người giúp việc và tiếp cận các tiện nghi đẳng cấp thế giới điều mà ngay cả những kỹ sư được trả lương cao ở khu vực Vịnh San Francisco cũng khó có thể đạt được.

Cơ sở hạ tầng tốt, tỷ lệ tội phạm thấp, sự đồng điệu về văn hóa, lối sống cũng tạo nên sức hút, nhất là khi tuổi tác tăng lên, các nhà khoa học ngày càng có xu hướng quay về với gia đình.

Ông Jonathan Zhou, một nhà quản lý quỹ định lượng, tốt nghiệp Harvard và là cha của một đứa con hai tuổi, cho biết, bản thân ông chuyển về Thượng Hải vì nghĩ đó là một nơi tốt hơn để xây dựng gia đình. Trung Quốc có hệ thống giáo dục nghiêm ngặt và dựa trên năng lực, ông muốn con mình được đào tạo trong môi trường như vậy. Hơn thế, đây cũng là một nơi an toàn để sinh sống.

Sự trở lại của các nhà khoa học AI cho thấy sự trưởng thành của ngành công nghệ Trung Quốc. Đối với những người trở về, quyết định của họ không phải là từ bỏ Thung lũng Silicon, mà là đón nhận một chân trời mới.

Họ đang đặt cược rằng tương lai của trí tuệ nhân tạo sẽ không chỉ được viết nên bởi mã lập trình chạy trên các máy chủ ở California (Mỹ), mà còn bởi dữ liệu được tạo ra bởi hàng tỷ thiết bị, nhà máy và thành phố trên khắp Trung Quốc.

Về bản chất, sự dịch chuyển nhân tài này là sự bình thường hóa trật tự công nghệ toàn cầu. Nhân tài sẽ về nơi họ nhận thấy có nhiều cơ hội và sự ổn định nhất. Trong nhiều thập kỷ qua, con đường đó chỉ đi theo một chiều hướng về phía Tây. Giờ đây, với việc Trung Quốc đẩy nhanh tốc độ phát triển công nghệ, dòng chảy nhân tài đang bắt đầu diễn ra theo cả hai chiều.