Bước chuyển mình từ tiếp nhận đến chủ động đào tạo và chuyển giao kỹ thuật

Từ đầu tháng 7, Bệnh viện K đã khai giảng khóa đào tạo bài bản đầu tiên tại Việt Nam về phẫu thuật nội soi bằng robot điều trị các bệnh lý ung thư thuộc 6 lĩnh vực mũi nhọn: tiêu hóa, tiết niệu, phụ khoa, đầu cổ và lồng ngực. Chương trình được thiết kế chuyên sâu kéo dài 30 ngày, kết hợp chặt chẽ giữa nền tảng lý thuyết và thực hành lâm sàng thực tế.

Trước đây, để thực hiện được kỹ thuật ngoại khoa đỉnh cao này, các phẫu thuật viên thường phải trải qua quá trình đào tạo của hãng sản xuất để nhận chứng chỉ quốc tế, hoặc học tập theo hình thức "cầm tay chỉ việc" đơn lẻ tại từng bệnh viện. Sự ra đời của chương trình đào tạo chuẩn hóa tại Bệnh viện K đã mở ra một giai đoạn hoàn toàn mới. Khóa học có sự tham gia giảng dạy trực tiếp của các chuyên gia hàng đầu từ Bệnh viện K, sự đồng hành của PGS.TS Vũ Lê Chuyên (Chủ tịch Danh dự Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam), PGS.TS Lâm Việt Trung (Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy), cùng nhiều chuyên gia uy tín đến từ Hoa Kỳ và các trung tâm y tế lớn trong nước.

Học viên của khóa đào tạo là những bác sĩ ngoại khoa xuất sắc đến từ Bệnh viện K, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM và Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp. Theo GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, ý nghĩa lớn nhất của chương trình không chỉ dừng lại ở việc triển khai thành công các ca phẫu thuật, mà là xây dựng một chương trình đào tạo chuẩn, từng bước hình thành đội ngũ phẫu thuật viên robot ngay tại Việt Nam. Đây chính là nền tảng cốt lõi để mở rộng kỹ thuật cao này tới nhiều cơ sở điều trị ung thư trên cả nước.

Thực chiến trên loạt ca bệnh phức tạp tại những "giảng đường y khoa" đặc biệt

Điểm đột phá và ấn tượng nhất của khóa đào tạo chính là việc các phòng mổ của Bệnh viện K được biến thành những "giảng đường y khoa" đặc biệt. Tại đây, học viên được theo dõi trực tiếp các ca mổ thông qua hệ thống truyền hình độ phân giải cao, sau đó cùng chuyên gia phân tích từng thao tác giải phẫu, thảo luận cách xử trí các tình huống khó và đúc kết kinh nghiệm thực chiến. Chỉ trong hai tuần đầu triển khai, ê-kíp giảng viên và học viên đã thực hiện thành công 6 ca phẫu thuật phức tạp thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau.

Các ca bệnh được lựa chọn để thực hành đều là những thử thách lâm sàng độ khó cao, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Điển hình là trường hợp bệnh nhân M.V.T. (62 tuổi, Thanh Hóa) mắc ung thư biểu mô vảy thực quản 1/3 dưới giai đoạn tiến triển tại chỗ, khối u lớn xâm lấn rộng kèm nhiều hạch trung thất và vùng cạnh tâm vị. Sau khi được hóa xạ trị tiền phẫu giúp thu nhỏ khối u, hội đồng chuyên môn đã đánh giá và tận dụng "thời điểm vàng" để ê-kíp thực hiện phẫu thuật robot cắt thực quản và nạo vét hạch triệt để.

Hay trường hợp bệnh nhân nam 69 tuổi mắc ung thư thận phải giai đoạn T1N0M0 trên nền bệnh tim mạch đang phải sử dụng thuốc chống đông – yếu tố làm tăng cao nguy cơ chảy máu ồ ạt trong mổ. Nhờ sự hỗ trợ của hệ thống robot với tầm nhìn chuẩn xác, phẫu thuật viên đã kiểm soát mạch máu tối ưu, khâu phục hồi nhu mô thận nhanh chóng để cắt u bán phần thay vì cắt toàn bộ thận, rút ngắn thời gian thiếu máu nóng và bảo tồn tối đa chức năng thận cho người bệnh.

Tại các lĩnh vực khác, sự ưu việt của robot y khoa cũng được phát huy cao độ. Trong các ca ung thư trực tràng thấp giai đoạn tiến triển (như bệnh nhân 33 tuổi có khối u cách rìa hậu môn chỉ 3cm), cánh tay robot linh hoạt đã giúp bóc tách trọn vẹn mạc treo trực tràng, loại bỏ khối u triệt để, đồng thời bảo tồn tối đa thần kinh vùng chậu và cơ thắt hậu môn – yếu tố quyết định chất lượng sống và chức năng đại tiện sau mổ. Đặc biệt, với bệnh nhân nữ 34 tuổi mắc ung thư cổ tử cung từng cắt tử cung mở tại cơ sở y tế khác gây dính và thay đổi giải phẫu, robot phẫu thuật đã hỗ trợ ê-kíp bóc tách mô sẹo chằng chịt, cắt rộng tổ chức quanh âm đạo và vét hạch chậu chính xác trong không gian tiểu khung nhỏ hẹp. Ngoài ra, kỹ thuật này cũng được ứng dụng thành công để cắt toàn bộ tuyến tiền liệt khu trú trong khoang chậu, giúp giảm thiểu nguy cơ tiểu không kiểm soát và bảo tồn chức năng cho người bệnh.

Nối dài bàn tay phẫu thuật viên, đưa y tế công nghệ cao vươn tầm quốc tế

Chia sẻ về giá trị sâu sắc của công nghệ này, GS.TS Lê Văn Quảng nhấn mạnh: "Robot không thay thế bác sĩ nhưng giúp nối dài bàn tay phẫu thuật viên can thiệp chính xác, ít xâm lấn, nâng cao chất lượng sống của người bệnh" Nhờ hệ thống camera 3D phóng đại hình ảnh gấp nhiều lần cùng khả năng xoay chuyển linh hoạt vượt giới hạn của cổ tay con người, robot hỗ trợ bác sĩ tiếp cận dễ dàng các vùng giải phẫu sâu, hẹp, kiểm soát chảy máu tốt và hạn chế tối đa tổn thương các cấu trúc thần kinh, mạch máu quan trọng. Phương pháp này không chỉ đảm bảo hiệu quả triệt căn ung thư mà còn giảm đau đớn, giảm xâm lấn, rút ngắn thời gian nằm viện và giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng.

Trên bản đồ y khoa thế giới, phẫu thuật robot đã trở thành xu hướng chủ đạo tại các quốc gia phát triển. Đơn cử tại Nhật Bản (như Bệnh viện Đại học Nagoya), gần như 100% các ca phẫu thuật phù hợp đều được thực hiện bằng robot, trong khi tại Hàn Quốc, tỷ lệ này đạt khoảng 50%. Việc Bệnh viện K chủ động làm chủ và mở rộng đào tạo kỹ thuật này là bước đi chiến lược giúp thu hẹp khoảng cách y khoa của Việt Nam với các trung tâm tiên tiến trên thế giới.

Ghi nhận và đánh giá cao bước đột phá của Bệnh viện K, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn khẳng định Việt Nam đang đẩy mạnh ứng dụng robot trong nhiều lĩnh vực ngoại khoa phức tạp như ung thư, thần kinh, cột sống nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị. Để thúc đẩy xu hướng này, Thứ trưởng đề nghị các cơ sở y tế song song với việc đầu tư trang thiết bị hiện đại cần tập trung chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu lâm sàng, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật. Đây là con đường tất yếu để làm chủ công nghệ, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm sáng về y tế công nghệ cao và chuyên sâu trong khu vực.