Nồng độ xylitol cao có liên quan đến nguy cơ tim mạch

Xylitol thuộc nhóm rượu đường và tồn tại tự nhiên trong một số loại thực phẩm với hàm lượng rất nhỏ. Chất này cũng được bổ sung với lượng cao hơn vào nhiều sản phẩm thực phẩm, đồ uống và sản phẩm chăm sóc răng miệng nhằm tạo vị ngọt.

Theo thông tin được công bố, trong một số trường hợp, lượng xylitol được sử dụng có thể cao gấp khoảng 1.000 lần mức tồn tại tự nhiên. Việc xylitol ngày càng được sử dụng như một chất thay thế đường đã khiến các câu hỏi về tác động lâu dài đối với sức khỏe được quan tâm.

Trong nghiên cứu được giới thiệu là lớn nhất từ trước đến nay về tác động của xylitol đối với sức khỏe, các nhà khoa học phân tích dữ liệu của 17.710 người. Nhóm nghiên cứu so sánh 25% số người có nồng độ xylitol trong máu cao nhất với 25% có nồng độ thấp nhất. Kết quả cho thấy trong vòng 6 năm, nhóm có nồng độ xylitol cao nhất có nguy cơ tử vong, đau tim hoặc đột quỵ cao hơn 57% so với nhóm có nồng độ thấp nhất. Sau 30 năm, mức chênh lệch nguy cơ được ghi nhận vẫn cao hơn 18%.

Khi xem xét cả những người có nồng độ xylitol ở mức trung gian, các nhà nghiên cứu nhận thấy tỷ lệ xảy ra biến cố tim mạch có xu hướng tăng khi nồng độ xylitol trong máu cao hơn. Kết quả này cho thấy mối liên hệ giữa nồng độ xylitol và nguy cơ tim mạch cần được nghiên cứu thêm.

Theo The Guardian, các kết quả được trình bày tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) ở Munich. Những phát hiện này đồng thời đặt thêm câu hỏi về mức độ an toàn lâu dài của xylitol trong bối cảnh chất tạo ngọt này được sử dụng ngày càng rộng rãi.

Nghiên cứu chưa chứng minh xylitol trực tiếp gây bệnh

Theo TS Marco Witkowski thuộc Bệnh viện Đại học Charité ở Berlin, các nghiên cứu trước đây cho thấy xylitol có thể làm tăng khả năng kết tập của tiểu cầu. Cơ chế này có thể liên quan đến quá trình hình thành cục máu đông, vốn là một yếu tố liên quan đến các biến cố tim mạch. Nhóm nghiên cứu trước đó cũng từng ghi nhận nồng độ xylitol cao trong máu có liên quan đến nguy cơ biến cố tim mạch ở những người có nguy cơ cao trong thời gian 3 năm. Những kết quả mới tiếp tục thúc đẩy việc nghiên cứu sâu hơn về mối liên hệ giữa xylitol và sức khỏe tim mạch.

TS Witkowski cho rằng một vấn đề cần được lưu ý là nhiều người lựa chọn chất tạo ngọt thay thế vì cho rằng chúng là lựa chọn lành mạnh hơn đường. Trong khi đó, các cơ quan quản lý nhìn chung vẫn đánh giá những chất này trong phạm vi sử dụng được phép là an toàn. Theo ông, việc lượng xylitol trong một số sản phẩm tiêu dùng có thể ở mức cao đặt ra nhu cầu đánh giá thêm về tác động lâu dài đối với hệ tim mạch. Tuy nhiên, những nhận định này không đồng nghĩa với việc đã có đủ bằng chứng để kết luận xylitol là nguyên nhân trực tiếp gây đau tim hoặc đột quỵ.

GS Dan Atar, thành viên ủy ban truyền thông của Hiệp hội Tim mạch châu Âu, lưu ý rằng đây là nghiên cứu quan sát. Loại nghiên cứu này có thể xác định mối liên hệ giữa các yếu tố nhưng không đủ để chứng minh quan hệ nhân quả trực tiếp. Vì vậy, việc nồng độ xylitol cao đi kèm nguy cơ tim mạch cao hơn không đồng nghĩa với việc xylitol trực tiếp gây ra các biến cố được ghi nhận. Cần thêm các nghiên cứu khác để xác định cơ chế và mức độ ảnh hưởng thực sự của xylitol đối với sức khỏe con người.

Dell Stanford, chuyên gia dinh dưỡng tại British Heart Foundation, cho rằng nghiên cứu bổ sung vào nhóm bằng chứng ngày càng được quan tâm về tác động của chất tạo ngọt đối với sức khỏe. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh người tiêu dùng không nên xem kết quả nghiên cứu là lý do để quay trở lại sử dụng nhiều đường. Theo chuyên gia, cần có thêm các công trình nghiên cứu độc lập để xác định liệu xylitol có thực sự làm gia tăng nguy cơ tim mạch hay chỉ là một dấu hiệu liên quan đến những yếu tố sức khỏe khác. Việc diễn giải kết quả nghiên cứu vì vậy cần đặt trong bối cảnh tổng thể của bằng chứng khoa học hiện có.

Cần thận trọng khi lựa chọn thực phẩm có chất tạo ngọt
Xylitol hiện được sử dụng trong nhiều nhóm sản phẩm tiêu dùng, đặc biệt là các sản phẩm hướng tới nhu cầu giảm lượng đường hoặc tạo vị ngọt thay thế. Việc một chất tạo ngọt có nguồn gốc tự nhiên không đồng nghĩa với việc mọi mức sử dụng đều có thể được xem là không có rủi ro. Tuy nhiên, nghiên cứu hiện tại mới chỉ cho thấy mối liên hệ giữa nồng độ xylitol trong máu và các biến cố tim mạch, chưa xác định được quan hệ nhân quả. Do đó, việc đưa ra khuyến cáo sức khỏe cụ thể dựa trên riêng nghiên cứu này cần được cân nhắc thận trọng.

Đối với người tiêu dùng, các chuyên gia khuyến nghị không nên chuyển từ việc sử dụng chất tạo ngọt sang tiêu thụ nhiều đường chỉ vì lo ngại từ kết quả nghiên cứu. Thay vào đó, cách tiếp cận được đề cập là hạn chế thực phẩm và đồ uống chế biến sẵn, vốn có thể chứa nhiều đường, muối hoặc chất tạo ngọt. Một chế độ ăn cân bằng vẫn được xem là yếu tố quan trọng trong việc giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh tim mạch. Việc lựa chọn sản phẩm cũng cần dựa trên thành phần, khẩu phần sử dụng và tổng thể chế độ ăn thay vì chỉ tập trung vào một loại chất tạo ngọt.

Những phát hiện mới về xylitol cho thấy việc đánh giá các chất thay thế đường cần được thực hiện trên cơ sở bằng chứng khoa học đầy đủ và dài hạn. Đối với một chất đang được sử dụng trong nhiều sản phẩm thực phẩm và chăm sóc răng miệng, việc xác định mức độ an toàn cần xem xét cả liều lượng, thời gian sử dụng và nhóm người tiêu dùng. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ có vai trò làm rõ liệu xylitol có phải là yếu tố trực tiếp góp phần làm tăng nguy cơ tim mạch hay chỉ phản ánh một đặc điểm sức khỏe khác. Trong thời gian chờ thêm bằng chứng, người tiêu dùng nên duy trì chế độ ăn cân bằng và không nên thay đổi thói quen sử dụng đường hoặc chất tạo ngọt chỉ dựa trên một nghiên cứu quan sát.