Khơi tiềm năng đất đai, tháo gỡ điểm nghẽn

Theo báo Tuyên Quang, sau sáp nhập, xã Minh Quang có diện tích đất nông nghiệp lớn. Bằng tư duy đổi mới trong sản xuất, xã tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành vùng nguyên liệu lạc hàng hóa quy mô lớn, đưa cây lạc trở thành cây trồng chủ lực giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu.

Được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên của ba xã Hồng Quang, Phúc Sơn và Minh Quang cũ, xã Minh Quang mới hiện có tổng diện tích tự nhiên 19.134 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 18.189 ha. Với lợi thế này, Đảng ủy, UBND xã đã tập trung chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa cây lạc là cây trồng chủ lực trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương.

Cây lạc vốn đã được người dân các thôn Noong Phường, Nà Mè, Bình Minh, Bản Lai, Bản Cậu (cũ)... trồng từ lâu do hợp thổ nhưỡng, khí hậu. Nhưng phải vài năm gần đây, khi xã đẩy mạnh thâm canh và đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, cây lạc mới thực sự trở thành cây hàng hóa mang lại thu nhập rõ rệt cho người dân. Chị Ma Thị Chợ, thôn Minh Lai cho biết, gia đình chị trồng hơn 1.800m² lạc trên đất ruộng, làm một vụ hè thu. Vụ vừa rồi thu được 1,3 tấn lạc tươi, bán với giá 14.000 - 20.000 đồng/kg. Trừ chi phí, tiền lãi cao hơn hẳn so với trồng lúa hay ngô trước đây.

Không chỉ riêng gia đình chị Chợ, hầu hết các hộ dân ở thôn Minh Lai đều chọn cây lạc làm hướng đi chính. Ông Phạm Đức Thế, Trưởng thôn Minh Lai cho biết: Toàn thôn hiện có hơn 50 ha trồng lạc. Nhờ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền, bà con được hỗ trợ đầy đủ về giống lạc L14 chất lượng cao, phân bón và được tập huấn kỹ thuật thâm canh bài bản. Nhờ đó, năng suất qua các vụ đều tăng rõ rệt, bà con rất phấn khởi. Hiện diện tích gieo trồng lạc của xã duy trì ổn định trên 1.495 ha mỗi năm, lớn nhất tỉnh. Năng suất bình quân đạt 33 tạ/ha, sản lượng khoảng 4.933,5 tấn/năm. Với giá thu mua ổn định, cây lạc mang lại cho người dân trong xã doanh thu trên 108 tỷ đồng/năm.

Đồng bộ giải pháp, nâng tầm giá trị lạc

Để nâng giá trị sản phẩm, xã Minh Quang vận động người dân dồn thửa, sản xuất liền vùng liền khoảnh, giảm dần tình trạng canh tác nhỏ lẻ, manh mún. Việc quy hoạch vùng trồng tập trung tại các thôn trọng điểm giúp chính quyền và cơ quan chuyên môn thuận lợi hơn trong chuyển giao kỹ thuật. Xã cũng phối hợp với các phòng, ban chuyên môn của tỉnh xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Trên địa bàn xã hiện có 3 hợp tác xã nông lâm nghiệp, vừa cung ứng vật tư, phân bón, vừa thu mua sản phẩm cho bà con. Năm 2025, sản phẩm "Lạc nhân rang Minh Quang" được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh, tạo thêm cơ hội đưa sản phẩm vào các kênh bán lẻ.

Cũng trong năm 2025, UBND xã Minh Quang đã phối hợp với Viện Nghiên cứu Thị trường và Thể chế Nông nghiệp triển khai nhiệm vụ "Hỗ trợ triển khai kế hoạch thí điểm xây dựng và phát triển hiệu quả vùng nguyên liệu Lạc". Thông qua 3 lớp tập huấn chuyên sâu cho bà con các thôn, người dân không chỉ nắm vững kỹ thuật thâm canh an toàn mà còn từng bước quen với khái niệm quản trị vùng nguyên liệu gắn với mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.

Đánh giá về quá trình chuyển dịch này, đồng chí Chẩu Thị Khuyên, Chủ tịch UBND xã Minh Quang nhận định: "Cây lạc đã và đang phát huy hiệu quả rất rõ nét, phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán của địa phương. Thu nhập của người dân được cải thiện đáng kể, góp phần tích cực vào công tác giảm nghèo bền vững. Điểm phấn khởi nhất là nhận thức của Nhân dân về việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã được nâng lên một bước".

Dù đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, song thẳng thắn nhìn nhận, phát triển cây lạc ở Minh Quang vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Quy mô sản xuất ở một số khu vực vẫn còn nhỏ lẻ; trình độ áp dụng kỹ thuật của một số hộ chưa đồng đều. Việc kết nối với các doanh nghiệp bao tiêu lớn ngoài địa phương vẫn là bài toán cấp thiết. Để giải quyết vấn đề này và thực hiện hiệu quả Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh, xã Minh Quang đặt mục tiêu đến năm 2030: Tổng diện tích trồng lạc đạt trên 1.500 ha, sản lượng ổn định trên 5.000 tấn/năm, đưa Minh Quang trở thành "thủ phủ" lạc giống và lạc thương phẩm chất lượng cao của tỉnh.

Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp thổ nhưỡng, sử dụng 100% giống lạc L14 năng suất, chất lượng cao, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn thị trường. Xã sẽ mở rộng vùng trồng tập trung ở những khu vực có điều kiện đất đai thuận lợi, khuyến khích thành lập thêm tổ hợp tác, hợp tác xã chuyên canh lạc.

Xã xác định cần thúc đẩy liên kết giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân, tranh thủ nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, đồng thời mời gọi doanh nghiệp đầu tư liên kết bao tiêu sản phẩm, thực hiện từ khâu cung ứng giống, phân bón, chuyển giao kỹ thuật đầu vụ đến thu mua sản phẩm cuối vụ. Với hướng đi đã xác định và sự chủ động của người dân, cây lạc đang trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ dân xã Minh Quang, góp phần vào mục tiêu giảm nghèo và phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương.