Dinh dưỡng và dược tính vượt trội của trái măng cụt

Theo BSCK II Huỳnh Tấn Vũ (Bệnh viện Đại học Y dược TP. HCM), măng cụt là loại trái cây rất được ưa chuộng tại các vùng khí hậu nhiệt đới, thậm chí ở Úc cũng được tôn vinh là “nữ hoàng trái cây” nhờ hương vị thơm ngon và dược tính quý giá. Trong phần ăn được của quả măng cụt chứa nhiều dưỡng chất thiết yếu đối với cơ thể như chất đạm, chất béo, carbohydrate và chất xơ. Bên cạnh đó, loại quả này còn cung cấp các khoáng chất quan trọng như canxi, sắt, phốt pho cùng nhiều vitamin như B1 và C. Những thành phần này không chỉ giúp bổ sung dinh dưỡng mà còn hỗ trợ tốt cho các hoạt động giải khát và cân bằng cơ thể hằng ngày.

Cũng theo bác sĩ Vũ, thành phần có giá trị dược lý nổi bật nhất trong măng cụt chính là nhóm hợp chất xanthone. Đây là nhóm chất chống oxy hóa có nguồn gốc thực vật thuộc họ polyphenol. Điều đáng chú ý là có khoảng 40 loại xanthone đã được nhận diện trong măng cụt, tập trung nhiều nhất ở phần vỏ. Chính đặc điểm này khiến măng cụt trở thành một trong những loại trái cây giàu xanthone nhất trong tự nhiên. Các hợp chất xanthone sở hữu khả năng chống oxy hóa mạnh, thậm chí vượt trội hơn cả dâu tây. Ngoài ra, chúng còn có đặc tính kháng nấm và kháng khuẩn mạnh mẽ, bao gồm cả những chủng vi khuẩn đã kháng kháng sinh.

Bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ cho biết thêm, xanthone còn có vai trò kích thích hệ miễn dịch, giúp cơ thể tăng cường khả năng chống lại sự xâm nhập của các vi sinh vật lạ. Nhóm hợp chất này cũng góp phần ức chế quá trình oxy hóa cholesterol xấu, từ đó hỗ trợ giảm cholesterol trong máu hiệu quả. Trong y học, măng cụt được xem là một ứng viên tiềm năng trong việc bảo vệ tế bào gan và ức chế sự phát triển của tế bào ung bướu. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng xanthone có khả năng ức chế hoạt động của men cyclo-oxygenase, nhờ đó măng cụt được xem như một dược liệu cổ truyền hỗ trợ giảm đau, chống viêm và hạ sốt tự nhiên. Những đặc tính này mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về tiềm năng của măng cụt trong hỗ trợ điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh như Parkinson và Alzheimer.

Ứng dụng y học cổ truyền và tiềm năng trong ẩm thực

Trong y học cổ truyền của nhiều quốc gia, măng cụt từ lâu đã được sử dụng như một vị thuốc quý trong điều trị các vấn đề về tiêu hóa. Đặc biệt, dân gian thường dùng vỏ quả măng cụt để chữa tiêu chảy, kiết lỵ, rối loạn tiêu hóa và hỗ trợ giải độc từ thực phẩm. Tác dụng này chủ yếu đến từ hàm lượng tanin cao, chiếm khoảng 7 đến 13% trong vỏ quả. Đây chính là yếu tố giúp loại quả này trở thành phương thuốc quen thuộc cho người bị đau bụng, đi ngoài lỏng hoặc vàng da. Nhiều bệnh nhân còn được hướng dẫn dùng nước sắc từ vỏ măng cụt để cải thiện sức khỏe một cách an toàn và tự nhiên.

Bác sĩ Vũ chia sẻ, cách bào chế nước sắc từ vỏ măng cụt cũng khá đơn giản. Người bệnh có thể dùng khoảng 10 vỏ quả măng cụt, cho vào nồi đất hoặc nồi đồng, tránh sử dụng nồi sắt hay nồi tôn. Sau đó thêm nước ngập vỏ và đun sôi kỹ trong khoảng 15 phút. Mỗi ngày có thể uống từ 3 đến 4 chén để đạt hiệu quả tốt. Ngoài ra, bác sĩ cũng hướng dẫn một bài thuốc khác gồm 60 gam vỏ măng cụt khô, 5 gam hạt mùi và 5 gam hạt thìa là với 1.200 ml nước. Hỗn hợp này được đun sôi và sắc đến khi còn một nửa, sau đó uống mỗi lần 120 ml, ngày uống 2 lần. Những bài thuốc này đã được lưu truyền và kiểm chứng qua thời gian, vẫn giữ giá trị trong thực tiễn hiện nay.

Ngoài công dụng chữa bệnh, măng cụt còn là nguyên liệu hấp dẫn trong ẩm thực, đặc biệt ở khu vực phương Nam. Vị ngọt thanh cùng cấu trúc múi độc đáo giúp măng cụt trở thành nguyên liệu chính trong nhiều món ăn đặc sắc như gỏi gà măng cụt hay gỏi măng cụt tôm thịt. Sự kết hợp hài hòa giữa giá trị ẩm thực và dược tính đa dạng đã biến trái măng cụt thành loại quả chứa nhiều điều thú vị. Sự giao thoa này không chỉ làm phong phú thêm trải nghiệm ẩm thực mà còn mở ra hướng nghiên cứu chuyên sâu về giá trị dinh dưỡng và dược liệu. Với những giá trị vượt trội, măng cụt xứng đáng tiếp tục được xem là “nữ hoàng trái cây” trong mắt người tiêu dùng.