Giá vàng giao ngay hiện vào khoảng 4.838 USD mỗi ounce, đã giảm gần 10% so với đỉnh đạt được vào cuối tháng 1, chính thức bước vào vùng điều chỉnh dù rủi ro địa chính trị vẫn đang leo thang. Diễn biến này trái ngược hoàn toàn với năm ngoái, khi lực mua mạnh từ các ngân hàng trung ương giúp nâng đỡ giá vàng ngay cả trong bối cảnh lãi suất tăng cao. Bà Nicky Shiels, Giám đốc chiến lược kim loại tại MKS Pamp, cho biết đã xuất hiện hoạt động bán vàng đáng kể từ một số ngân hàng trung ương tham gia thị trường.

Các chuyên gia cho rằng động lực chính của xu hướng này gắn liền với thực tế chiến sự. Giá dầu tăng mạnh đang gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, trong khi biến động tỷ giá buộc nhiều ngân hàng trung ương phải can thiệp tích cực hơn vào thị trường ngoại hối. Đồng thời, nhu cầu chi tiêu ngày càng lớn cũng khiến các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc sử dụng nguồn dự trữ vàng. Theo bà Shiels, nhiều ngân hàng trung ương trước đây nắm giữ một “kho tiết kiệm” sinh lời khi giá vàng tiến sát mốc 5.000 USD mỗi ounce, nhưng hiện nay họ đã bắt đầu sử dụng nguồn dự trữ này để chi trả cho năng lượng, quốc phòng hoặc nhằm bảo vệ đồng nội tệ đang suy yếu.

Xu hướng bán ra đặc biệt rõ rệt tại các nền kinh tế mới nổi, nơi chịu tác động mạnh từ đồng USD tăng giá và chi phí vay vốn leo thang. Ông Steve Brice, Giám đốc đầu tư tại Standard Chartered, nhận định rằng sự suy yếu của tiền tệ ở các thị trường này đã khiến một số ngân hàng trung ương buộc phải bán vàng để ổn định tỷ giá.

Dữ liệu cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những bên bán nổi bật nhất trong năm nay khi dự trữ vàng giảm mạnh trong tháng 3 nhằm hỗ trợ đồng lira. Đồng tiền này tiếp tục mất giá kể từ khi xung đột Iran bùng phát. Nga cũng đã cắt giảm lượng vàng nắm giữ trong thời gian gần đây, nhiều khả năng để bù đắp thâm hụt ngân sách, trong khi Ghana bán vàng để cải thiện thanh khoản ngoại tệ. Tại châu Âu, Ba Lan thậm chí từng cân nhắc bán một phần dự trữ vàng để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng, dù trước đó nước này là một trong những bên mua vàng lớn nhất.

Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý bởi trong những năm gần đây, các ngân hàng trung ương chính là lực đỡ quan trọng của thị trường vàng. Từ năm 2022 đến 2024, mỗi năm họ mua vào hơn 1.000 tấn vàng, mức cao nhất từng được ghi nhận. Tuy nhiên, đến năm 2025, lượng mua đã giảm xuống còn 863 tấn khi thị trường phải đối mặt với biến động giá ở mức kỷ lục. Ngân hàng Natixis cho rằng sự sụt giảm này nhiều khả năng xuất phát từ việc một số ngân hàng trung ương phải bán vàng để bảo vệ đồng nội tệ hoặc tài trợ cho nhập khẩu năng lượng trong bối cảnh giá dầu tăng và đồng USD mạnh lên.

Không chỉ khu vực công, nhà đầu tư cá nhân cũng đang rút vốn khỏi vàng, góp phần khiến giá giảm sâu hơn. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng cao càng làm giảm sức hấp dẫn của vàng, vốn là tài sản không mang lại lợi suất. Ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu tại BullionVault, cho rằng logic của thị trường rất rõ ràng: Vàng được mua như một công cụ phòng ngừa khủng hoảng, nhưng khi khủng hoảng thực sự xảy ra, nó lại trở thành nguồn tài chính để sử dụng. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc giá năng lượng tăng, đồng USD mạnh và lãi suất cao buộc nhiều ngân hàng trung ương phải tăng dự trữ ngoại hối và bảo vệ đồng nội tệ, từ đó dẫn tới việc bán vàng.

Dù vậy, các chuyên gia trong ngành cho rằng những động thái này mang tính chiến thuật nhiều hơn là một sự thay đổi dài hạn. Việc bán vàng trong giai đoạn căng thẳng lại càng cho thấy vai trò của kim loại quý này như một tài sản dự trữ có tính thanh khoản cao và có thể được sử dụng khi cần thiết. Trong khi đó, các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc thường tận dụng các đợt giảm giá để mua vào và lực cầu này có thể quay trở lại nếu giá tiếp tục đi xuống, qua đó tạo ra một ngưỡng hỗ trợ cho thị trường vàng trong thời gian tới.