Việc chuyển đổi được thực hiện dựa trên cơ sở Nghị định số 366/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và Quyết định số 498/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, công ty mẹ của Tập đoàn hoạt động theo mô hình Công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Tập đoàn kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trước đây.

Mô hình tập đoàn kinh tế đa ngành và định hướng cốt lõi

Theo định hướng được Chính phủ giao, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam sẽ hoạt động theo mô hình tập đoàn kinh tế đa ngành. Các lĩnh vực kinh doanh cốt lõi bao gồm vận tải đường sắt, xây dựng - bảo trì hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ đường sắt. Với mô hình mới, tập đoàn có khả năng thực hiện lên đến 110 ngành nghề kinh doanh, trong đó bổ sung hàng chục ngành nghề mới như xây dựng công trình dân dụng, cơ khí, dịch vụ lưu trú, ăn uống, du lịch, đào tạo giáo dục và dịch vụ logistics.

Đặc biệt, mã ngành xây dựng công trình đường sắt (mã 4211) được xác định là ngành kinh doanh chính. Điều này bao gồm quyền quản lý, khai thác, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia. Việc chuyển đổi mô hình giúp công ty mẹ phát huy vai trò lớn hơn trong việc hoạch định chiến lược, quản lý vốn và điều phối hoạt động giữa các doanh nghiệp thành viên, tạo sự liên kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị đường sắt.

Tiên phong quản lý hạ tầng và khai thác các dự án chiến lược

Một trong những điểm nhấn quan trọng sau chuyển đổi là việc mở rộng quyền hạn của doanh nghiệp trong quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia. Tập đoàn được giao quyền trực tiếp tổ chức khai thác tài sản, lập đề án cho thuê hoặc chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể đảm nhận vai trò chủ đầu tư các dự án xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Đây là bước đi chiến lược nhằm chuẩn bị cho việc tiếp nhận vận hành các dự án quy mô lớn trong tương lai như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối cảng biển, cửa khẩu và các tuyến vận tải liên vận quốc tế. Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam được kỳ vọng sẽ đóng vai trò chủ đạo, từng bước làm chủ công nghệ lõi và tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam.

Tầm nhìn chiến lược đến năm 2035

Với Quyết định số 1504/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, lộ trình phát triển của Tập đoàn đã được vạch ra rõ ràng. Đến năm 2030, doanh nghiệp đặt mục tiêu áp dụng đầy đủ các nguyên tắc quản trị theo chuẩn mực của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) trên nền tảng số, đẩy mạnh chuyển đổi số trong mọi khâu từ quản trị, vận hành đến kinh doanh. Mục tiêu cốt lõi là hướng tới sự hiện đại, minh bạch và hiệu quả trong hoạt động.

Tầm nhìn đến năm 2035, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam sẽ trở thành tập đoàn kinh tế đường sắt lớn mạnh, giữ vị thế trung tâm trong chuỗi logistics đa phương thức. Việc chuyển đổi này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn đóng góp trực tiếp vào sự nghiệp phát triển hệ thống giao thông vận tải quốc gia theo hướng bền vững, góp phần thúc đẩy kinh tế đất nước.