"Thiên tài" Vật lý Trung Quốc

Tôn Vệ Đông từng là cái tên nổi tiếng trong giới khoa học Trung Quốc, đặc biệt là với những người yêu Vật lý. Sinh năm 1969, trong một gia đình nghèo khó ở Giang Tô nhưng Vệ Đông luôn chăm chỉ học tập.

Tài năng nổi bật giúp Vệ Đông nhanh chóng được công nhận. Năm 1985, khi mới 15 tuổi, ông đã đỗ vào Lớp cơ sở ngành Vật lý dành cho những thiên tài trẻ đỗ đại học trước 18 tuổi của Đại học Phúc Đán. Ông còn được Li Zhengdao - Giáo sư Vật lý nổi tiếng, hiệu trưởng của trường Đại học Phúc Đán hướng dẫn nghiên cứu. Thời điểm đó, danh tiếng của Tôn Vệ Đông vô cùng tốt, được nhiều người ngưỡng mộ gọi là "thần đồng", "thiên tài"...

Năm 19 tuổi, ông tốt nghiệp đại học với thành tích xuất sắc. Sau đó, Tôn Vệ Đông tiếp tục việc học, tham gia chương trình sau đại học về Vật lý (CUSPEA), do Giáo sư Tsung Dao Lee - người từng nhận giải Nobel - khởi xướng nhằm phát hiện và bồi dưỡng các tài năng trẻ sang Mỹ du học. Đây là một trong những chương trình đào tạo những nhà khoa học và giảng viên hàng đầu về Vật lý của Trung Quốc. Trong thời gian theo học, ông đã công bố hơn 30 bài báo trên tạp chí Physical Review của Anh.

Dù vậy, ông chuyển sang ngành Khoa học Máy tính tại Đại học New York. Ở tuổi 21, ông hoàn thành chương trình Thạc sĩ và tiếp tục nghiên cứu lên trình độ Tiến sĩ.

Sau khi tốt nghiệp, ở tuổi 25, ông trở thành lập trình viên cao cấp tại một công ty công nghệ ở Phố Wall, với mức lương hàng năm khoảng 130.000-140.000 USD (khoảng 3,4-3,7 tỷ đồng), đồng thời nhập quốc tịch Mỹ.

Những tưởng với mức lương tốt, công việc ổn định, tương lai của Tôn Vệ Đông ở Mỹ vô cùng rực rỡ nhưng cuộc sống vốn có chữ “ngờ”. Biến cố và tình trạng của “thiên tài Vật lý” 6X khiến nhiều người không khỏi ngỡ ngàng.

Biến cố khiến cuộc đời rẽ hướng

Năm 1990, Tôn Vệ Đông kết hôn với một người phụ nữ Trung Quốc. Họ có một con gái chung nhưng cuộc hôn nhân không kéo dài lâu. Sau khi vợ sang Mỹ, hai người chính thức ly hôn.

Khoảng năm 1994, Tôn Vệ Đông trở về Trung Quốc để thăm gia đình, mang theo 30.000 USD. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền này đã bị đánh cắp trên đường.

Không lâu sau, cha ông qua đời. Sự mất mát từ ly hôn và cái chết của cha đã ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý của ông. Tôn Vệ Đông gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, không thể làm việc hay sinh hoạt bình thường, xuất hiện ảo giác và khó phân biệt thực tại với ảo ảnh.

Từ những năm 1990, ông sống lang thang và vô gia cư. Hàng chục năm qua, ông phải đối mặt với nhiều khó khăn cả về vật chất lẫn tinh thần.

Vào ngày 4/1/2024, một video do cư dân mạng đăng tải ghi lại cảnh một người đàn ông ăn mặc luộm thuộm đang ăn trên phố và kể lại trải nghiệm của mình tại New York thu hút sự quan tâm của dư luận. Người đàn ông này có lập luận rõ ràng và tự nhận là Tôn Vệ Đông khiến nhiều người bất ngờ. Ông nói rằng mình là Tiến sĩ Vật lý, làm việc gần 2 năm trong lĩnh vực phát triển phần mềm ở Phố Wall. Khi được hỏi về đời sống cá nhân, ông thừa nhận đã ly hôn, có vấn đề về tâm thần.

Thời điểm đó, đoạn clip này khiến cộng đồng mạng Trung Quốc không khỏi xôn xao. Nhiều người xót xa bởi từ một "thiên tài Vật lý", Tôn Vệ Đông lại trở thành một người vô gia cư, không nhà cửa, không người thân.

Sau đó, nhờ sự quan tâm của các tình nguyện viên, cuộc sống của ông bắt đầu thay đổi. Vào ngày 7/1/2024, một tình nguyện viên cho biết ông đã được hỗ trợ, tái định cư. Cùng ngày, Tôn Vệ Đông gửi lời cảm ơn đến những người đã giúp ông có cơ hội bắt đầu lại cuộc sống.

Thời gian đầu, ông nhận được khoản hỗ trợ 3.000 USD mỗi tháng để trang trải sinh hoạt. Tuy nhiên, ông biết rằng không thể mãi dựa vào sự giúp đỡ nên bày tỏ mong muốn được đi làm.

Nhiều bạn bè khuyên Tôn Vệ Đông trở về Trung Quốc để tiếp tục điều trị và tìm kiếm cơ hội công việc mới. Khi tinh thần đã ổn định, ông cũng thừa nhận lo ngại rằng tuổi tác đã hạn chế khả năng cống hiến cho khoa học.

Chia sẻ về những ngã rẽ trong cuộc đời, Tôn Vệ Đông xúc động kể lại những tháng ngày khó khăn. Ông cho biết từng bị hạn chế trong công việc, buộc phải từ bỏ niềm đam mê và chuyển sang nghiên cứu khoa học máy tính, điều này khiến ông vô cùng mệt mỏi và chán chường. Cùng với những biến cố trong đời tư, áp lực tâm lý đã khiến ông xuất hiện ảo giác và căng thẳng kéo dài.

Hiện nay, các thông tin về Tôn Vệ Đông vẫn luôn thu hút sự quan tâm của công chúng. Nhiều người bày tỏ sự tiếc nuối bởi một người tài năng, là “thiên tài” nhưng lại “gục ngã” trước những biến cố cuộc đời.