Bản chất của nước ion kiềm và những lợi ích thực tế

Nước ion kiềm (hay còn gọi là nước điện giải) là loại nước được tạo ra thông qua quá trình điện phân, giúp tách nước thành hai dòng có tính axit và tính kiềm. Nước kiềm có độ pH dao động khoảng 8,5 - 9,5, cao hơn nước máy thông thường (pH khoảng 7,0) và chứa một số khoáng chất như canxi, kali, magiê cùng khí hydro hòa tan.

Y học thế giới hiện nay chỉ công nhận nước ion kiềm có một số lợi ích mang tính chất hỗ trợ. Cụ thể, tính kiềm nhẹ của nước có thể giúp trung hòa bớt axit dư thừa trong dạ dày, từ đó giảm cảm giác ợ chua, trào ngược, đầy bụng, đồng thời giúp cải thiện vị giác và bù nước sau khi vận động. Hoàn toàn không có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng uy tín nào chứng minh nước ion kiềm có khả năng chữa được các bệnh mạn tính như suy gan, suy thận, đái tháo đường, tăng huyết áp hay đặc biệt là ung thư.

Phân tích về khía cạnh này, PGS.TS Trần Thượng Quảng (Phó Trưởng bộ môn Hóa hữu cơ, trường Đại học Bách khoa Hà Nội) giải thích: “Đối với một số người, nước ion kiềm cũng có thể cải thiện các triệu chứng liên quan đến trào ngược axit dạ dày. Tuy nhiên, trong một cơ thể có chức năng bình thường, nước ion kiềm được bán tại các cửa hàng sẽ không gây ra thay đổi đáng kể trong cơ thể. Sự cân bằng axit-bazơ của cơ thể mỗi người là do các bộ phận trong cơ thể tạo ra”.

Hệ lụy khôn lường khi lầm tưởng là thần dược

Đánh trúng tâm lý muốn tìm giải pháp trị bệnh tự nhiên, ít dùng thuốc của nhiều người, các đối tượng đã "thần thánh hóa" nước ion kiềm. Điều đáng lo ngại nhất là việc nhiều bệnh nhân tin vào quảng cáo, tự ý ngưng điều trị y khoa để chuyển sang uống nước ion kiềm.

Việc bỏ dở phác đồ điều trị để theo đuổi các liệu pháp không chính thống mang lại hậu quả tàn khốc. Một nghiên cứu chấn động của Đại học Yale (Mỹ) công bố trên tạp chí y khoa JNCI đã chỉ ra rằng: Bệnh nhân ung thư tin theo các liệu pháp thay thế (như ăn uống kiềm hóa để diệt tế bào ung thư) thay vì điều trị y khoa có tỉ lệ tử vong cao gấp 2,5 lần so với người tuân thủ phương pháp điều trị của bác sĩ. Người bệnh ung thư bỏ điều trị có thể đánh mất "thời gian vàng", trong khi bệnh nhân đái tháo đường, tim mạch dễ gặp các biến chứng nguy hiểm như nhiễm toan ceton, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ do đường huyết và huyết áp tăng mất kiểm soát.

Bên cạnh đó, lạm dụng nước có độ kiềm quá cao cũng gây ra những tác dụng phụ trực tiếp. Cảnh báo từ Trường Y khoa Harvard (Mỹ) cho thấy việc uống quá nhiều nước có pH trên 10 sẽ phá vỡ môi trường dạ dày, gây khó tiêu và mất màng bảo vệ chống vi khuẩn. Năm 2021, Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) cũng từng thu hồi nước kiềm đóng chai Real Water vì gây suy gan cấp.

Khẳng định về rủi ro khi lạm dụng, PGS.TS Trần Thượng Quảng lưu ý: “Nước ion kiềm gần như không thể thay đổi mức độ pH trong máu. Mặc dù cơ thể mỗi người có nhiều cơ chế điều chỉnh phức tạp, liên quan đến việc giữ độ pH bên trong, nhưng mỗi người có cách cân bằng tự nhiên. Với người bị ung thư, các tế bào ung thư tạo ra axit lactic, nhưng nó thường không đủ để thay đổi mức độ pH của toàn bộ cơ thể. Dù nước uống kiềm được coi là an toàn, nhưng nó có thể tạo ra một số tác dụng phụ tiêu cực bao gồm giảm axit dạ dày tự nhiên, giảm khả năng tiêu diệt vi khuẩn và xua đuổi các mầm bệnh không mong muốn xâm nhập vào máu của bạn. Ngoài ra, sự dư thừa tổng thể của kiềm trong cơ thể có thể gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa và kích ứng da. Quá nhiều kiềm cũng có thể kích động cơ thể, dẫn đến có thể tạo ra các triệu chứng: buồn nôn, nôn, run tay, co giật cơ bắp, ngứa ran ở tứ chi hoặc mặt, đãng trí. Nhiễm kiềm cũng có thể gây giảm canxi tự do trong cơ thể, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của xương”.

Sử dụng nước điện giải đúng cách để bảo vệ sức khỏe

Để bảo vệ bản thân và gia đình trước ma trận thông tin, người tiêu dùng cần nhìn nhận nước ion kiềm đúng với bản chất của nó: Đây chỉ là một loại nước giải khát hỗ trợ, bổ sung điện giải, không phải là thuốc chữa bệnh và tuyệt đối không thể thay thế các phương pháp điều trị y khoa.

Khi sử dụng, chỉ nên dùng nước có độ kiềm vừa phải (pH từ 8,5 đến 9,5), không uống liên tục lượng lớn nước có pH quá cao trong thời gian dài. Đặc biệt, những người mắc bệnh thận, suy tim cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi đưa nước ion kiềm vào chế độ ăn uống hằng ngày.

Yếu tố cốt lõi để duy trì một cơ thể khỏe mạnh vẫn nằm ở việc duy trì lối sống khoa học: Ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, tập luyện đều đặn và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ khi mắc bệnh. Hãy là những người tiêu dùng thông thái, tiếp cận thông tin tỉnh táo để không vô tình biến các sản phẩm hỗ trợ thành mối nguy hại cho sức khỏe của chính mình.