Ngày 10/4, tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị liên quan chứng kiến lô sầu riêng đầu tiên được xuất khẩu theo quy trình “Luồng xanh”. Đây là mô hình quản lý nông sản khép kín, lần đầu tiên được triển khai thí điểm, dựa trên nền tảng truy xuất nguồn gốc xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị.

Chương trình nằm trong Kế hoạch thí điểm theo Quyết định số 5272/QĐ-BNNMT (13/12/2025), với trọng tâm là kiểm soát chất lượng ngay từ gốc. Từ khâu kiểm nghiệm đất, thu hái, chế biến đến xuất khẩu, mọi dữ liệu đều được số hóa và cập nhật theo thời gian thực.

Khác với phương thức truyền thống, quy trình “Luồng xanh” cho phép thực hiện kiểm nghiệm và cấp chứng nhận ngay tại địa phương. Trái sầu riêng được gắn tem truy xuất từ khi còn trên cây, tiếp tục được mã hóa trong suốt quá trình thu hoạch, đóng gói và vận chuyển. Nhờ đó, thời gian thông quan tại cửa khẩu được rút ngắn đáng kể, giảm thiểu nguy cơ ùn tắc hàng hóa.

Để vận hành hệ thống, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Vụ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối, phối hợp với các doanh nghiệp như NETACOM, IntrustDSS, CheckVN cùng đơn vị logistics InterLink và các vùng trồng tại Lâm Đồng, Tiền Giang.

Đáng chú ý, hệ thống tem xác thực điện tử do Trung tâm Tem và Vật liệu chống giả (H08 – Bộ Công an) cung cấp đóng vai trò như “căn cước số” cho từng sản phẩm. Mỗi mã QR được mã hóa, liên kết với đầy đủ thông tin về vùng trồng, quy trình chăm sóc, thu hoạch và đóng gói. Đội ngũ kỹ thuật cũng trực tiếp hỗ trợ nông dân, hợp tác xã thực hiện khai báo dữ liệu ngay tại vườn, giúp đảm bảo tính chính xác và đồng bộ của hệ thống.

Lô hàng thí điểm gồm hai container, mỗi container khoảng 7.000 trái sầu riêng, được thu hoạch từ vùng nguyên liệu tại Bảo Lộc (Lâm Đồng). Quy trình được triển khai theo lộ trình chặt chẽ: từ lấy mẫu đất, niêm phong dữ liệu; thu hoạch dưới giám sát; gắn tem truy xuất tại vườn; đến vận chuyển về cơ sở đóng gói để hoàn thiện mã QR thùng và container.

Toàn bộ chu trình chỉ mất 6 ngày – từ thu hái đến khi thông quan, trong khi phương thức truyền thống thường kéo dài từ 8–11 ngày. Hệ thống seal điện tử gắn GPS cho phép theo dõi toàn bộ hành trình, tăng tính minh bạch và độ tin cậy với đối tác nhập khẩu. Dự kiến, lô hàng sẽ tới Bằng Tường (Trung Quốc) vào ngày 11/4, hoàn tất chu kỳ thí điểm đầu tiên.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là cam kết về chất lượng và uy tín của nông sản Việt trên thị trường quốc tế. Việc triển khai thành công mô hình “Luồng xanh” không chỉ tạo đột phá cho ngành sầu riêng mà còn mở đường áp dụng cho nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy sản khác, hướng tới nền nông nghiệp minh bạch, trách nhiệm và bền vững. Sự tham gia của các đơn vị giám định quốc tế như CCIC Việt Nam và Vinacontrol cũng góp phần tăng độ tin cậy, tạo thuận lợi trong kết nối với cơ quan hải quan nước nhập khẩu.

Không đơn thuần là một lô hàng xuất khẩu, sự kiện lần này là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chuyển đổi số trong nông nghiệp – nơi công nghệ, chính sách và người nông dân cùng hội tụ. Và từ đây, “hộ chiếu xanh” mang tên truy xuất nguồn gốc sẽ trở thành chìa khóa để nông sản Việt tự tin vươn xa.