Trang web chính thức của Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) cho biết nước này sẽ duy trì lượng nhập khẩu gạo liên tục nhằm chủ động ứng phó với rủi ro khi hiện tượng El Nino gia tăng cường độ và có nguy cơ xuất hiện mạnh vào cuối năm nay. Khác với giai đoạn 4 tháng cuối năm 2025, quốc gia này sẽ không áp dụng lệnh tạm dừng nhập khẩu gạo trong thời điểm tương tự của năm 2026. Quyết định này nhằm bảo đảm đất nước có đủ lượng dự trữ từ sớm trước vụ thu hoạch tiếp theo, qua đó thể hiện tinh thần chủ động phòng ngừa thay vì đợi đến khi nguồn cung khan hiếm mới tìm cách ứng phó.

Tính đến ngày 3/8, lượng gạo nhập khẩu vào quốc gia này đã đạt mức 3,3 triệu tấn. Trước đó, vào đầu năm 2026, cơ quan chức năng sở tại dự báo lượng nhập khẩu cả năm chỉ dao động từ 3,6 đến 3,8 triệu tấn, nhưng báo cáo tháng 6 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) lại đưa ra con số dự báo mới lên tới 5,1 đến 5,2 triệu tấn. Sự điều chỉnh này xuất phát từ thực tế rủi ro an ninh lương thực đang gia tăng nhanh chóng theo chiều hướng leo thang của thời tiết cực đoan.

Hiện tượng El Nino được dự báo sẽ làm giảm khoảng 750.000 tấn sản lượng lúa gạo trong nước của Philippines, đồng thời thắt chặt nguồn cung trước thềm vụ thu hoạch mùa khô diễn ra vào đầu năm 2027. Tháng trước, quốc đảo này từng thông báo tạm ngưng nhập khẩu gạo 5% tấm nhằm hỗ trợ nông dân trong nước tiêu thụ lúa trong vụ thu hoạch sắp tới, nhưng những diễn biến bất lợi của thời tiết đã buộc Chính phủ phải đặt ưu tiên duy trì lượng dự trữ đầy đủ lên trên lợi ích của việc hạn chế nhập khẩu.

Song song với việc mở cửa thị trường nhập khẩu, Manila cũng triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến người trồng lúa trong nước. Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines (NFA) được giao nhiệm vụ thu mua khoảng 500.000 tấn lúa trong vụ mùa mưa với mức giá tối thiểu từ 21 peso/kg đối với lúa tươi và từ 25 đến 27 peso/kg đối với lúa khô. Ngân sách dành cho hoạt động thu mua này cũng được nhà nước nâng mạnh từ 9 tỷ peso vào năm 2025 lên 14 tỷ peso trong năm nay.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp Philippines còn mở rộng chương trình bán gạo trợ giá ở mức 20 peso/kg dành cho các hộ nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật cùng các nhóm yếu thế khác trong xã hội, đồng thời tăng gấp đôi lượng gạo phân phối lên khoảng 40.000 tấn mỗi tháng. Chính sách an sinh xã hội này được kỳ vọng vừa giúp ổn định giá cả lương thực vừa kìm hãm áp lực lạm phát trong bối cảnh nguồn cung có nguy cơ chịu nhiều tổn thất bởi thời tiết.

Đối với thị trường quốc tế, Philippines hiện giữ vững vị thế là nhà nhập khẩu gạo số 1 thế giới và là khách hàng lớn nhất của Việt Nam khi có đến 80% lượng gạo nhập khẩu được mua từ các doanh nghiệp Việt. Quyết định tiếp tục duy trì nhập khẩu của quốc gia này mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước, nhất là khi sự kiện tạm dừng nhập khẩu kéo dài trong nhiều tháng của năm ngoái từng khiến không ít đơn vị phải giãn tiến độ giao hàng hoặc vất vả chuyển hướng sang các thị trường khu vực Trung Đông và châu Phi.

Việc Manila tiếp tục mở rộng cửa nhập khẩu trong năm 2026 tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình đàm phán các hợp đồng giao hàng vào những tháng cuối năm, đặc biệt đối với nhóm mặt hàng gạo thơm vốn có lợi thế cạnh tranh rất tốt tại thị trường này. Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong bảy tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 5,5 triệu tấn gạo với giá trị thu về đạt 2,64 tỷ USD, trong đó Philippines tiếp tục đóng vai trò là thị trường tiêu thụ lớn nhất và chiếm khoảng 45% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Mặc dù sản lượng xuất khẩu chung của Việt Nam trong bảy tháng đầu năm ghi nhận mức tăng nhẹ 0,5% so với cùng kỳ năm trước, tổng kim ngạch lại giảm 6,7% do giá xuất khẩu bình quân hạ xuống mức khoảng 477 USD/tấn. Riêng đối với thị trường Philippines, giá trị xuất khẩu trong sáu tháng đầu năm vẫn duy trì đà tăng trưởng 2,3% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu mua sắm thực tế luôn đứng ở mức cao bất chấp các biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu.

Đánh giá về mặt bằng giá cả, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết giá gạo xuất khẩu của nước ta hiện duy trì ở mức tương đối ổn định, trong đó gạo 5% tấm được chào bán từ 431 đến 435 USD/tấn, gạo thơm 5% tấm dao động trong khoảng 500 đến 510 USD/tấn và gạo Jasmine đạt mức khoảng 550 USD/tấn. Mức giá này hiện đang có phần cao hơn các sản phẩm cùng loại đến từ Ấn Độ nhưng vẫn thấp hơn so với gạo của Thái Lan.

Bên cạnh đó, VFA cũng lưu ý giá gạo 5% tấm thấp nhất của Việt Nam hiện là 500 USD/tấn đi kèm mức giá sàn thu mua lúa tại ruộng là 7.000 đồng/kg để đảm bảo người nông dân có lãi và doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh không bị thua lỗ. Việc bảo vệ vững chắc giá lúa gạo trong nước nhằm duy trì động lực sản xuất bền vững cho người nông dân được xem là chiến lược an ninh lương thực tối ưu không chỉ cho riêng Việt Nam mà còn là bài học kinh nghiệm thiết thực cho cả các quốc gia nhập khẩu lớn trên thế giới.