Những ngày tháng 5, không khí tại Làng Sen (xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An) trở nên sôi động khi địa phương khẩn trương chuẩn bị cho chuỗi hoạt động kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026). Trên các tuyến đường dẫn vào quê hương của Bác, cờ hoa, pano, băng rôn được trang hoàng đồng bộ, tạo nên diện mạo rực rỡ cho mùa lễ hội năm nay.

Dịp sinh nhật Bác, dòng người từ nhiều địa phương trên cả nước tìm về quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh để dâng hương, tham quan và tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Người.

Mảnh đất ghi dấu tuổi thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh

Làng Sen còn gọi là làng Kim Liên, cách trung tâm Vinh khoảng 13km. Đây là quê hương gắn với tuổi thơ và những năm tháng niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nơi đây được xếp hạng Di tích Quốc gia năm 1990 và nằm trong danh sách 23 Di tích Quốc gia đặc biệt từ năm 2012.

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, làng Sen mang dáng dấp đặc trưng của một làng quê Bắc Trung Bộ với những mái nhà tranh, con đường đất nhỏ, hàng tre xanh và những cánh đồng lúa trải dài. Người dân chủ yếu sống bằng nghề nông với nếp sống giản dị, chất phác.

Trong không gian ấy, cậu bé Nguyễn Sinh Cung - sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã lớn lên cùng những giá trị truyền thống của gia đình và quê hương. Những câu ca dao, phong tục tập quán, đời sống lao động của người dân xứ Nghệ được xem là một phần hình thành nên nhân cách và tư tưởng yêu nước của Người sau này.

Theo Vietnamnet, tư liệu lịch sử ghi năm Tân Sửu 1901, cụ Nguyễn Sinh Sắc - thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đỗ Phó bảng. Đây là lần đầu tiên làng Sen có người đỗ đạt cao nên dân làng đã góp tiền, dành khu đất rộng khoảng 2.500m2 để dựng ngôi nhà 5 gian và mời gia đình cụ về sinh sống.

Ngôi nhà được dựng bằng tre, gỗ, lợp mái tranh, phía trước có 2 khoảng sân nhỏ cùng hàng rào râm bụt bao quanh. Kiến trúc ngôi nhà mang đặc trưng của nông thôn Việt Nam thời bấy giờ với vì kèo gỗ, mái hiên thấp và không gian sinh hoạt gần gũi thiên nhiên.

2 gian ngoài dùng làm nơi tiếp khách và đặt bàn thờ, từng là nơi cụ Nguyễn Sinh Sắc đàm đạo chuyện thời cuộc. Gian thứ 3 là nơi ở của bà Nguyễn Thị Thanh - chị cả của Chủ tịch Hồ Chí Minh. 2 gian còn lại là nơi nghỉ ngơi, sinh hoạt của cụ Phó bảng cùng 2 con trai Nguyễn Sinh Khiêm và Nguyễn Sinh Cung. Nhà ngang bên cạnh được sử dụng làm bếp.

Ngôi nhà này gắn với quãng thời gian quan trọng trong tuổi thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ cuối năm 1901 đến giữa năm 1906. Sau nửa thế kỷ xa quê, Bác đã 2 lần trở về thăm làng Sen vào các năm 1957 và 1961.

Bên trong ngôi nhà hiện vẫn lưu giữ nhiều vật dụng mộc mạc như phản gỗ, chõng tre, chum sành, chạn bát… Phần lớn hiện vật do người dân địa phương tặng gia đình cụ Phó bảng từ hơn một thế kỷ trước.

Không gian văn hóa đặc trưng của xứ Nghệ

Theo cổng thông tin điện tử xã Nam Đàn, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, làng Sen hôm nay có nhiều đổi thay về hạ tầng và đời sống kinh tế - xã hội nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng của làng quê truyền thống. Ao sen, giếng Cốc, hàng cau, lũy tre, rặng râm bụt vẫn hiện diện trong không gian thanh bình của vùng quê Nam Đàn.

Mỗi độ tháng 5, sen bắt đầu nở rộ, hương sen lan tỏa khắp làng quê. Đây cũng là thời điểm thu hút đông đảo du khách tham quan, trải nghiệm các hoạt động văn hóa cộng đồng. Nhiều công trình văn hóa, du lịch được đầu tư xây dựng như Khu di tích Kim Liên - nơi lưu giữ nhà thờ, nhà Bác Hồ từng sinh sống, và những hiện vật quý giá về cuộc đời và sự nghiệp của Người.

Ngoài thăm nhà Bác, du khách thường ghé ao sen Giếng Cốc - nơi gắn với hình ảnh đặc trưng của làng Sen quê Bác. Không gian quanh hồ với hàng cau, hoa bưởi, bụi râm bụt tạo nên khung cảnh đậm chất làng quê Việt Nam.

Một điểm đến khác được nhiều người lựa chọn là mộ cụ Hoàng Thị Loan - thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại núi Động Tranh, cách Làng Sen khoảng 5km.

Công trình được xây dựng với nhiều chi tiết mang tính biểu tượng, trong đó phần mộ có hình dáng gợi liên tưởng đến khung cửi, gắn với hình ảnh người mẹ tảo tần dệt vải nuôi con.

Bên cạnh giá trị lịch sử, Làng Sen còn phát triển nhiều hoạt động trải nghiệm phục vụ du khách như đi xe đạp ngắm sen, tham quan nhà vườn, thưởng thức các món ăn chế biến từ sen, giao lưu dân ca ví giặm hay trải nghiệm đời sống sinh hoạt của người dân địa phương.

Nhiều đặc sản xứ Nghệ như súp lươn, bánh mướt Diễn Châu, bánh ngào hay mực nháy nướng cũng được du khách lựa chọn thưởng thức khi về thăm quê Bác.

Phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch

Theo VOV, nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tỉnh Nghệ An dự kiến tổ chức Lễ hội làng Sen năm 2026 kéo dài hơn 10 ngày, đồng thời công bố Quyết định Khu du lịch quốc gia Khu Di tích Kim Liên.

Theo kế hoạch, Lễ hội làng Sen năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 18/5 đến 30/5/2026 với nhiều hoạt động chính trị, văn hóa ý nghĩa, thời gian kéo dài hơn 10 ngày.

Lễ hội làng Sen ra đời từ năm 1981, tiền thân là Liên hoan tiếng hát làng Sen - phong trào văn nghệ quần chúng hát về Chủ tịch Hồ Chí Minh, quê hương và đất nước. Đến năm 2002, chương trình được nâng lên thành lễ hội cấp tỉnh tổ chức thường niên và định kỳ toàn quốc 5 năm một lần.

Qua nhiều năm tổ chức, Lễ hội làng Sen trở thành hoạt động văn hóa tiêu biểu của Nghệ An, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh và thúc đẩy phát triển du lịch địa phương.

Cùng với việc bảo tồn hệ thống di tích, tỉnh Nghệ An đang chú trọng phát triển du lịch cộng đồng, khai thác các giá trị văn hóa dân gian và nghệ thuật truyền thống tại Kim Liên. Nhiều mô hình homestay, trải nghiệm nông nghiệp, thưởng thức dân ca ví giặm được đưa vào phục vụ du khách.

Từ một làng quê thuần nông của vùng Bắc Trung Bộ, làng Sen hôm nay đã trở thành điểm đến văn hóa - lịch sử tiêu biểu của cả nước. Sự đổi thay về diện mạo và hạ tầng diễn ra song hành với quá trình gìn giữ không gian di sản, góp phần để quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục là địa chỉ đỏ trong hành trình về nguồn của người dân cả nước.