Cây na khẳng định vị thế trên vùng đồi

Theo Báo Hải Phòng, nhờ giá trị và hiệu quả kinh tế mang lại, cây na dần trở thành cây trồng chính, chủ lực trong sản xuất nông nghiệp tại vùng đất đồi Chí Linh. Hiện vùng đồi Chí Linh có hơn 900 ha trồng na, chủ yếu là giống na dai, là địa bàn có diện tích na lớn nhất của thành phố.

Cây na có mặt ở vùng đồi này từ đầu những năm 2000. Gia đình bà Nguyễn Thị Tình ở phường Trần Nhân Tông là một trong những hộ đầu tiên mạnh dạn đưa cây na vào sản xuất tại vùng đồi sỏi đá. Trước đây, bà Tình cùng các hộ tại địa phương chủ yếu trồng vải, song do không thể cạnh tranh chất lượng quả vải với các nơi khác nên chuyển hướng trồng na.

Khi nhận thấy giống cây ăn quả này phù hợp điều kiện canh tác, đầu ra thuận lợi, người dân bắt đầu mở rộng diện tích. Một số hộ còn trực tiếp học hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật sản xuất tại Bắc Ninh, Lạng Sơn để về hướng dẫn bà con trong khu vực cùng trồng.

Theo bà Tình, trồng na không mất nhiều chi phí song đòi hỏi sự tỉ mỉ, kỳ công trong chăm sóc. Tuy nhiên, so với cây trồng khác, na cho hiệu quả kinh tế cao, từ 250 - 300 triệu đồng/ha/năm nên người dân tâm huyết gắn bó với cây na. Địa bàn đồi núi gặp khó khăn về nguồn nước tưới trong khi cây trồng này chịu hạn tốt nên là lựa chọn phù hợp cho sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Không chỉ mở rộng sản xuất theo vùng tập trung, người trồng na vùng đồi Chí Linh còn làm chủ kỹ thuật sản xuất để na ra quả theo ý muốn. Qua đó, thu hoạch na rải vụ, tránh tình trạng sản lượng dồn vào cùng một thời điểm khiến "cung" vượt "cầu", thương lái ép giá.

Vài năm gần đây, thay vì một vụ chính, nông dân thu hoạch 3 vụ quả/năm. Thời gian thu hoạch kéo dài từ đầu tháng 7 âm lịch đến Tết Nguyên đán. Hiện, người trồng na đang thu đợt quả chính vụ để chuẩn bị làm na vụ Đông.

Bà Nguyễn Thị Chăm, ở phường Nguyễn Trãi cho hay, thời tiết bất lợi, nắng nóng, mưa nhiều khiến việc chăm sóc na vất vả hơn. Tuy nhiên, người dân có kinh nghiệm chăm sóc nhiều năm nên năng suất na giảm không đáng kể, đạt từ 10 - 15 tấn/ha.

Giá bán na đầu vụ dao động từ 30.000 - 35.000 đồng/kg, về sau giảm xuống còn 20.000 đồng/kg. Trong khi đó, người trồng thường trông mong nhiều vào na vụ Đông khi giá bán lên tới 50.000 - 60.000 đồng/kg.

Hướng tới phát triển thương hiệu bền vững

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong nhóm cây ăn quả chủ lực của thành phố, na là cây trồng cho giá trị sản xuất cao. Trước đây, sau khi phá bỏ cây vải, ngoài cây na thì nông dân khu vực Chí Linh cũng trồng cam, thanh long. Tuy nhiên, chỉ có cây na gắn bó, đồng hành với người dân nơi đây lâu dài. Diện tích trồng na được duy trì ổn định, nhiều vùng chuyên canh na tập trung được hình thành.

Từ năm 2014, nông dân đã ứng dụng quy trình VietGAP vào sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhãn hiệu tập thể "Na Chí Linh" được đưa vào khai thác, sử dụng hiệu quả. Người dân cũng quan tâm nhiều hơn tới nhãn mác, bao bì sản phẩm để tăng độ nhận diện thương hiệu.

Dù vậy, thực tế hiện nay, việc tiêu thụ "Na Chí Linh" chưa thật sự ổn định, đòi hỏi cần có giải pháp để phát triển loại cây ăn quả chủ lực này bền vững.

Gia đình chị Nguyễn Thị Hương ở phường Nguyễn Trãi là hộ mạnh dạn đưa tiến bộ kỹ thuật vào trồng na với mong muốn nâng cao năng suất và sản lượng. Mặc dù đã sản xuất sạch, đáp ứng các yêu cầu về chất lượng nhưng phần lớn na vẫn tiêu thụ qua thương lái. Chính vì vậy giá bán vẫn có sự lên xuống và người trồng luôn bị phụ thuộc.

Chị Hương mong muốn được liên kết theo chuỗi giá trị để an tâm sản xuất. Đây cũng là trăn trở của nhiều hộ trồng na trong quá trình hướng tới sinh kế bền vững.

Bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, na là cây trồng thế mạnh, mang lại giá trị kinh tế cao cho vùng đồi núi Chí Linh. Song thị trường tiêu thụ chưa mở rộng nên người dân cần duy trì diện tích na ổn định và tập trung đầu tư cho chất lượng quả.

Thời gian tới, căn cứ đánh giá tình hình sản xuất thực tế, ngành Nông nghiệp thành phố sẽ hỗ trợ người trồng na tiếp tục hoàn thiện quy trình, kỹ thuật, sản xuất đồng bộ theo các tiêu chuẩn an toàn. Đây là nền tảng để "Na Chí Linh" tiếp cận được nhiều phân khúc thị trường, từ đó góp phần gia tăng lợi thế cạnh tranh, khai thác giá trị bền vững từ loại cây ăn quả này.