Trong số 96 nông dân trên cả nước được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam công nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026, tỉnh Vĩnh Long có 4 cá nhân. Trong đó, anh Trầm Minh Thuần, sinh năm 1993, là một gương mặt tiêu biểu cho lớp nông dân trẻ dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn đổi mới tư duy sản xuất và tổ chức lại hoạt động kinh tế nông nghiệp từ chính cây lúa quê hương.

Không bằng lòng với cách sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào giá cả thị trường, anh Thuần lựa chọn con đường tập hợp nông dân, xây dựng vùng nguyên liệu và hình thành chuỗi liên kết từ đồng ruộng đến bàn ăn. Từ đó, những hạt gạo được sản xuất trên quê nhà từng bước được nâng giá trị bằng chất lượng, thương hiệu và công nghệ.

Sinh năm 1993 và tốt nghiệp thạc sĩ Luật Kinh tế, anh Trầm Minh Thuần từng có công việc ổn định trong môi trường văn phòng. Nhưng xuất thân từ một gia đình nông dân, anh hiểu khá rõ những khó khăn mà người trồng lúa phải đối mặt: sản xuất manh mún, chi phí đầu vào biến động, đầu ra phụ thuộc thị trường và giá trị gia tăng còn thấp.

Năm 2018, anh trở về quê, cùng những người bạn vận động nông dân thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp Long Hiệp. Những ngày đầu, hợp tác xã chủ yếu cung ứng giống, vật tư nông nghiệp và hỗ trợ kỹ thuật cho thành viên. Tuy nhiên, thực tế sản xuất nhanh chóng cho anh Thuần thấy rằng nếu chỉ cung cấp đầu vào thì chưa thể giải quyết căn bản bài toán giá trị của hạt lúa.

Muốn nông dân có thu nhập tốt hơn, hợp tác xã phải tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, từ tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng đến thu mua, chế biến và tìm kiếm thị trường. Từ cách nghĩ đó, Hợp tác xã Nông nghiệp Long Hiệp từng bước mở rộng hoạt động, hình thành vùng sản xuất tập trung và xây dựng chuỗi dịch vụ từ cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, dịch vụ nông nghiệp đến thu mua, sơ chế, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Đến nay, hợp tác xã có 72 thành viên, diện tích liên kết sản xuất lúa từ 180-220 ha. Ngay từ đầu vụ, hợp tác xã ký kết liên kết, tổ chức sản xuất và thu mua lúa, giúp nông dân có thêm cơ sở chủ động về đầu vào cũng như đầu ra. Theo anh Thuần, muốn hạt gạo đi xa thì trước hết phải làm tốt từ cánh đồng. Người nông dân cần biết mình đang sản xuất cho thị trường nào, thị trường yêu cầu chất lượng ra sao; còn hợp tác xã phải làm tốt vai trò kết nối các khâu trong chuỗi. Từ đó, hợp tác xã chuyển dần từ tư duy bán lúa nguyên liệu sang phát triển sản phẩm gạo an toàn, có thương hiệu.

Thương hiệu Hạt Ngọc Rồng được xây dựng theo hướng kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng hệ thống phân phối. Sản phẩm hiện được đưa lên các nền tảng thương mại điện tử và phân phối tại hệ thống cửa hàng ở hơn 20 tỉnh, thành phố.

Hạt Ngọc Rồng đã được công nhận là sản phẩm thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) 4 sao cấp tỉnh và đạt danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2023. Để kiểm soát chất lượng ở các khâu sau thu hoạch, hợp tác xã đầu tư hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn ISO 22000, thực hành 5S và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.

Theo Chủ tịch UBND xã Long Hiệp Nguyễn Khánh Hòa, Hợp tác xã Nông nghiệp Long Hiệp hiện tạo việc làm thường xuyên cho 8 lao động, với thu nhập khoảng 10 triệu đồng/người/tháng và hơn 40 lao động thời vụ, thu nhập khoảng 6 triệu đồng/người/tháng. Điểm nổi bật là hợp tác xã đã tổ chức liên kết với doanh nghiệp từ khâu đầu vào đến đầu ra, cung cấp các dịch vụ nông nghiệp theo chuỗi giá trị tương đối ổn định.

Qua đó, hợp tác xã góp phần tổ chức lại sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và tạo đầu ra thuận lợi hơn cho thành viên. Không chỉ tập trung vào sản xuất kinh doanh, anh Trầm Minh Thuần và Hợp tác xã Nông nghiệp Long Hiệp còn tích cực đồng hành với địa phương trong các hoạt động an sinh xã hội.

Từ năm 2024 đến nay, hợp tác xã và cá nhân anh Thuần đã tham gia hơn 50 hoạt động thiện nguyện, đóng góp hơn 300 triệu đồng cho công tác an sinh xã hội tại địa phương.

Trong đợt lũ lụt tại miền Trung năm 2025, từ đề xuất của anh Thuần, hợp tác xã đã mở kho, xay xát hơn 300 tấn lúa, phối hợp với các đoàn cứu trợ cung ứng hơn 180 tấn gạo chất lượng cao tới người dân vùng lũ. Hợp tác xã hỗ trợ 3.000 đồng/kg, với tổng giá trị khoảng 540 triệu đồng. Những việc làm này cho thấy vai trò của hợp tác xã không chỉ dừng ở hoạt động kinh tế mà còn mở rộng sang tạo việc làm, hỗ trợ cộng đồng và đồng hành với địa phương trong các hoạt động xã hội.

Khi thị trường ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc và tiêu chuẩn sản phẩm, anh Thuần xác định xây dựng thương hiệu không thể tách rời việc thay đổi phương thức sản xuất. Hợp tác xã dành nguồn lực đầu tư máy móc, thiết bị và từng bước số hóa hoạt động sản xuất.

Từ năm 2023, thiết bị bay không người lái được đưa vào phục vụ phun thuốc trên đồng ruộng. Sau ba năm, thiết bị đã thực hiện hơn 2.000 giờ bay, phục vụ trên 5.000 ha, góp phần giảm sức lao động, nâng cao độ chính xác và tiết kiệm vật tư. Ở khâu sau thu hoạch, hợp tác xã đầu tư hệ thống tải gạo tự động công suất hơn 8 tấn/giờ, máy đóng gói, thiết bị hút chân không, in ngày sản xuất và hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Dữ liệu thành viên và nhật ký canh tác từng bước được số hóa. Chữ ký số, hợp đồng số và kết nối dịch vụ logistics cũng được triển khai nhằm rút ngắn khoảng cách giữa vùng nguyên liệu với thị trường. Trong sản xuất, hợp tác xã vận động thành viên áp dụng quy trình “1 phải, 5 giảm”, tưới tiết kiệm, kỹ thuật ngập khô xen kẽ và tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đây là cách tiếp cận nhằm giải quyết đồng thời hai yêu cầu: giảm chi phí, nâng hiệu quả sản xuất và tạo ra sản phẩm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thị trường về chất lượng, minh bạch nguồn gốc, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Theo anh Trầm Minh Thuần, ba năm gần đây, năng suất của các hộ tham gia liên kết tăng khoảng 30%, thu nhập tăng hơn 15% so với trước khi tham gia hợp tác xã. Hợp tác xã đã thu mua, tích trữ hơn 1.600 tấn lúa, trị giá trên 13 tỷ đồng cho thành viên. Tổng doanh thu từ sản xuất, kinh doanh gạo, vật tư nông nghiệp, dịch vụ nông nghiệp và trung gian tiêu thụ cho thành viên vượt 29 tỷ đồng.

Riêng doanh thu từ các hoạt động dịch vụ trong năm 2024, năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 16 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 1 tỷ đồng mỗi năm. Những kết quả này tạo thêm nguồn lực để hợp tác xã duy trì dịch vụ phục vụ thành viên, mở rộng vùng liên kết và tiếp tục đầu tư cho các khâu sau sản xuất.

Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Trung Vẹn đánh giá, cách làm của anh Trầm Minh Thuần cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của người đứng đầu hợp tác xã trong phát triển kinh tế tập thể. Khi hợp tác xã trở thành đầu mối tập hợp nông dân, tổ chức vùng nguyên liệu, cung ứng dịch vụ, kiểm soát chất lượng, chế biến, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường, người nông dân có điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu đổi mới kinh tế hợp tác, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, qua đó nâng giá trị nông sản và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Với những đóng góp trong sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế tập thể và đồng hành cùng cộng đồng, anh Trầm Minh Thuần đã nhận nhiều phần thưởng, danh hiệu của Trung ương và địa phương.

Năm 2024, anh là người trẻ tuổi nhất trong 63 cá nhân được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tuyên dương “Nông dân Việt Nam xuất sắc”. Trước đó, anh được trao Giải thưởng Lương Định Của cùng nhiều bằng khen, giấy khen về khởi nghiệp, phát triển kinh tế tập thể, bảo vệ môi trường và công tác Hội.

Danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026 tiếp tục ghi nhận hành trình của một thế hệ nông dân mới - những người không chỉ trực tiếp làm ra nông sản mà còn biết tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường.

Với anh Trầm Minh Thuần, hành trình xây dựng Hạt Ngọc Rồng không đơn thuần là câu chuyện tạo dựng một thương hiệu gạo. Đó còn là hành trình tập hợp nông dân, xây dựng niềm tin và tạo ra một phương thức hợp tác để người sản xuất cùng tham gia, cùng làm và cùng hưởng lợi từ giá trị được tạo ra trên chính quê hương mình. Từ cây lúa quê nhà, hạt gạo đã có thêm một hành trình mới - hành trình đi từ cánh đồng đến thị trường bằng tri thức, công nghệ và sức mạnh liên kết của người nông dân.