Thị trường năng lượng toàn cầu đã biến động rất mạnh trong phiên giao dịch cuối tuần sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi bất ngờ khẳng định trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz "mở hoàn toàn" cho tàu thuyền thương mại.

"Phù hợp với lệnh ngừng bắn ở Lebanon, tuyến đường cho tất cả tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz được tuyên bố mở hoàn toàn trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn", ông Araghchi viết.

Dầu và khí đốt đồng loạt giảm mạnh

Ngay sau thông tin này, giá dầu Brent tại London lùi về gần 88 USD/thùng, xóa sạch toàn bộ mức tăng tích lũy trong tuần. Tại New York, dầu WTI trượt xuống quanh mức 84 USD/thùng. Giá khí đốt tự nhiên chuẩn châu Âu có thời điểm giảm tới 9,8%, còn khoảng 38 euro/MWh.

Mức giảm mạnh nhất thuộc về nhóm nhiên liệu trung gian: giá gasoil và diesel lao dốc, trong đó gasoil có lúc giảm tới 16%. Đây cũng là nhóm chịu áp lực nặng nề nhất kể từ khi cuộc khủng hoảng nổ ra, khi việc đóng cửa eo biển Hormuz làm tê liệt các chuyến hàng dầu thô, nhiên liệu máy bay và diesel sản xuất trong khu vực.

Các quỹ giao dịch thuật toán (CTA), vốn nổi tiếng với khả năng khuếch đại biến động giá, đã nhanh chóng thanh lý vị thế mua. Theo dữ liệu từ nhóm Bridgeton Research của Kpler, tỷ lệ nắm giữ vị thế mua Brent của các quỹ này giảm từ 82% xuống còn 27% chỉ trong phiên thứ Sáu. Nếu Brent tiếp tục giảm thêm khoảng 17%, làn sóng bán tháo tiếp theo có thể được kích hoạt.

Arne Lohmann Rasmussen, chuyên gia phân tích trưởng tại Global Risk Management, nhận định: "Thị trường đang định giá theo kịch bản chiến tranh kết thúc và eo biển được mở lại hoàn toàn. Tuy nhiên, chúng tôi lưu ý rằng thông báo chỉ áp dụng cho tàu đi dọc bờ biển Iran. Vì vậy, có thể đây chưa phải là mở cửa hoàn toàn".

Từ Dubai, ông Farhad Patel, Giám đốc Sharaf Shipping Agency, cũng thận trọng: "Thách thức thực sự là tính nhất quán. Nếu tuyến đường an toàn được duy trì trong những ngày tới mà không có sự cố, niềm tin sẽ dần hồi phục. Cho đến lúc đó, hãy kỳ vọng vào sự tái nhập thị trường thận trọng, biến động cước vận tải cao và áp lực tiếp tục lên chuỗi cung ứng, bất chấp tuyên bố mở cửa."

Ông Trump khẳng định chưa dỡ bỏ phong tỏa

Dù thị trường có phản ứng tích cực, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố nhằm kiềm chế sự lạc quan quá mức. Ông khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với tuyến vận tải này sẽ được duy trì cho đến khi "giao dịch với Iran hoàn tất 100%".

Trước đó, trang Axios đưa tin Washington đang cân nhắc giải tỏa 20 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran để đổi lấy kho dự trữ uranium làm giàu của nước này. Tuy nhiên, trong phát biểu vào thứ Sáu, ông Trump khẳng định sẽ "không có khoản tiền nào được trao tay".

Sự mâu thuẫn trong các tuyên bố và sự thay đổi lập trường nhanh chóng của Nhà Trắng kể từ khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2 vẫn đang là yếu tố gây nhiễu loạn tâm lý các nhà đầu tư.

Dù lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon (đồng minh của Iran) mang lại hy vọng chấm dứt cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất lịch sử gần đây, giới chuyên gia vẫn đưa ra những cảnh báo thận trọng.

Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định rằng việc khôi phục sản lượng sẽ diễn ra rất chậm chạp. "Do những hư hại về cơ sở hạ tầng tại khu vực Vịnh Ba Tư, có thể phải mất tới 2 năm để phục hồi phần lớn sản lượng dầu khí bị gián đoạn", ông Birol nhấn mạnh.

Dưới góc nhìn vận tải, Captain Farhad Patel, Giám đốc đại lý hàng hải Sharaf Shipping Agency (Dubai), cho rằng niềm tin sẽ không quay lại ngay lập tức. Theo ông, các chủ tàu sẽ vẫn thận trọng cho đến khi sự an toàn được duy trì ổn định trong những ngày tới mà không có bất kỳ sự cố nào phát sinh.