Đào hơn 800.000 tấn đá để tạo hai hang ngầm khổng lồ, mở đường cho công trình sâu 1,5km dưới lòng đất khiến giới khoa học kỳ vọng
Ẩn sâu trong một mỏ vàng cũ tại bang South Dakota (Mỹ), các kỹ sư đã dành nhiều năm đào sâu vào lòng đất để xây dựng một trong những công trình khoa học tham vọng nhất thế giới.
Theo Hiệp hội Xây dựng Ngầm (Underground Construction Association), đơn vị đã trao giải "Dự án của năm 2026" cho công trình, các đội thi công đã loại bỏ hơn 800.000 tấn đá trong điều kiện làm việc đặc biệt khắc nghiệt. Khối lượng đá được đưa lên mặt đất tương đương tải trọng của khoảng 100.000 xe bồn trộn bê tông cỡ lớn.
Kết quả là tạo ra hai hang ngầm khổng lồ, mỗi hang rộng khoảng 20 mét, cao 28 mét và dài tới 150 mét. Đây sẽ là nơi lắp đặt hệ thống đông lạnh siêu sâu lớn nhất thế giới nhằm phục vụ việc phát hiện neutrino - loại hạt được mệnh danh là "hạt ma" của vũ trụ.
Một trong những thành tích đáng chú ý nhất của dự án là đội ngũ thi công đã hoàn thành hơn 1,13 triệu giờ lao động mà không ghi nhận bất kỳ tai nạn lao động nghiêm trọng nào khiến công nhân phải nghỉ việc.
Được biết, neutrino được xem là một trong những hạt khó phát hiện nhất trong tự nhiên. Mỗi giây, hàng nghìn tỷ neutrino đi xuyên qua cơ thể con người nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được sự tồn tại của chúng. Các hạt này không mang điện tích, có khối lượng cực nhỏ và rất hiếm khi tương tác với vật chất.
Một neutrino thậm chí có thể xuyên từ đầu này sang đầu kia của Trái Đất mà không va chạm với bất kỳ nguyên tử nào trên đường đi. Chính vì đặc tính đặc biệt này, việc phát hiện neutrino là thách thức lớn đối với giới khoa học.
Để ghi nhận những tín hiệu cực kỳ yếu từ các hạt này, các nhà nghiên cứu cần loại bỏ gần như hoàn toàn mọi nguồn nhiễu từ môi trường xung quanh. Bức xạ vũ trụ liên tục tác động lên bề mặt Trái Đất có thể tạo ra các tín hiệu giả làm sai lệch kết quả thí nghiệm.
Do đó, các thiết bị phải được đặt sâu dưới lòng đất và được che chắn bởi lớp đá dày hơn 1,5km, đóng vai trò như một "lá chắn tự nhiên" trước bức xạ từ không gian.
Đó cũng là lý do dự án được xây dựng tại Sanford Underground Research Facility (SURF), một cơ sở nghiên cứu ngầm nằm trong mỏ vàng Homestake đã ngừng hoạt động ở thành phố Lead, bang South Dakota.
Khi hoàn thiện, đây sẽ trở thành hệ thống phát hiện neutrino đông lạnh đặt dưới lòng đất lớn nhất thế giới. Trước đây chưa từng có thí nghiệm nào được triển khai ở quy mô tương tự.
