Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030. Một trong những mục tiêu trọng tâm của dự thảo là kiểm soát và từng bước thu hẹp tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, đặc biệt tại những địa phương có tỷ số giới tính khi sinh ở mức cao.

15/34 tỉnh, thành ghi nhận tỷ số giới tính khi sinh vượt ngưỡng 109 bé trai/100 bé gái

Theo Bộ Y tế, hiện cả nước có 15 tỉnh, thành phố ghi nhận tỷ số giới tính khi sinh vượt ngưỡng 109 bé trai trên 100 bé gái. Danh sách này gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Sơn La, Hưng Yên, Phú Thọ, Lạng Sơn, Hải Phòng, Thái Nguyên, Lai Châu, Thanh Hóa, Lào Cai, Ninh Bình, Quảng Ninh, Nghệ An và Điện Biên.

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tập trung chủ yếu tại các tỉnh phía Bắc, từ Quảng Trị trở ra, trong đó khu vực Đồng bằng sông Hồng là nơi ghi nhận mức chênh lệch đáng chú ý.

Số liệu của Bộ Y tế cho thấy, trong giai đoạn 2021-2024, Bắc Ninh là địa phương có tỷ số giới tính khi sinh cao nhất cả nước với 119,6 bé trai trên 100 bé gái. Sau khi sáp nhập với Bắc Giang, tỷ số này trong năm 2025 ước khoảng 121,1 bé trai trên 100 bé gái.

Tại Hà Nội, tỷ số giới tính khi sinh hiện dao động khoảng 110-111 bé trai trên 100 bé gái. Trong khi đó, Hải Phòng ghi nhận tỷ lệ 113,5 bé trai trên 100 bé gái và tăng lên 116,7 bé trai trên 100 bé gái trong 6 tháng đầu năm 2026.

Sơn La cũng nằm trong nhóm địa phương có tỷ số giới tính khi sinh ở mức cao. Trong khoảng 10 năm qua, chỉ số này tại địa phương luôn dao động từ 116,4 đến 120 bé trai trên 100 bé gái và hiện ở mức khoảng 118 bé trai trên 100 bé gái.

Đề xuất triển khai các biện pháp can thiệp

Để kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, dự thảo Thông tư đề xuất triển khai các biện pháp can thiệp đối với nhiều nhóm đối tượng, từ thanh thiếu niên, các cặp vợ chồng, cán bộ y tế, cộng tác viên dân số đến lực lượng chức sắc tôn giáo.

Theo đó, Bộ Y tế dự kiến rà soát các tài liệu, giáo lý tôn giáo để bổ sung những nội dung phù hợp, đồng thời tổ chức các hội nghị, hội thảo chuyên đề dành cho đại diện các tôn giáo nhằm góp phần nâng cao nhận thức trong cộng đồng về bình đẳng giới.

Ở cấp cơ sở, dự thảo đề xuất đưa tiêu chí không lựa chọn giới tính thai nhi vào hương ước, quy ước của các thôn, bản, tổ dân phố. Song song với đó là xây dựng các mô hình hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái thông qua các hoạt động tuyên truyền nâng cao vị thế của phụ nữ, thành lập các câu lạc bộ dành cho trẻ em gái và biểu dương những phụ nữ, trẻ em gái tiêu biểu trong cộng đồng.

Bên cạnh các giải pháp tại địa phương, Bộ Y tế cũng đề xuất đưa nội dung phòng ngừa mất cân bằng giới tính khi sinh vào trường học. Cơ quan này dự kiến xây dựng tài liệu để thí điểm tích hợp nội dung trên trong các hoạt động ngoại khóa tại bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông, đồng thời hướng dẫn đưa nội dung này vào chương trình đào tạo của các trường đại học, cao đẳng và trung cấp y.

Hằng năm, nhân Ngày Quốc tế Trẻ em gái (11/10), dự thảo đề xuất tổ chức Tháng hành động với nhiều hoạt động truyền thông quy mô lớn nhằm nâng cao vai trò và vị thế của phụ nữ, trẻ em gái.

Ngoài ra, Bộ Y tế cũng dự kiến triển khai các cuộc khảo sát và nghiên cứu về những yếu tố văn hóa, xã hội tác động đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách và giải pháp can thiệp trong thời gian tới.