Thách thức trong việc nâng cao giá trị nông sản địa phương

Hiện nay, tỉnh An Giang có tổng cộng 613 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên, thuộc 324 chủ thể kinh tế gồm các hợp tác xã và hộ kinh doanh. Trong số đó, có 582 sản phẩm đạt hạng 3 sao trở lên, với 14 sản phẩm được xếp hạng 5 sao cấp quốc gia và 52 sản phẩm đạt hạng 4 sao. Tuy nhiên, phần lớn các chủ thể vẫn còn quy mô nhỏ lẻ, khiến việc tiếp cận các thị trường lớn gặp nhiều rào cản về năng lực cạnh tranh.

Ông Lý Huỳnh Nhật Tiến là Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng tỉnh An Giang nhận định rằng điểm sáng của địa phương là sự gắn kết với phát triển hợp tác xã. Hiện toàn tỉnh có 695 hợp tác xã nông nghiệp, nhưng mới chỉ khoảng 50% đơn vị tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản với doanh nghiệp. Điều này cho thấy dư địa để tổ chức lại sản xuất ở khu vực nông thôn vẫn còn rất lớn nhằm đáp ứng các đơn hàng quy mô.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển các sản phẩm OCOP tại An Giang vẫn đối mặt với nhiều thách thức về năng lực cạnh tranh thực tế. Mẫu mã và bao bì của một số sản phẩm chưa thật sự bắt mắt, đồng thời thiếu tính đồng bộ trong việc nhận diện thương hiệu. Đặc biệt, khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu còn hạn chế do các chủ thể chưa mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ hoặc chưa chủ động tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Lý Huỳnh Nhật Tiến cũng nhấn mạnh rằng việc duy trì và nhân rộng các hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao cùng các mô hình nông nghiệp sạch là yếu tố then chốt. Chương trình OCOP thực sự trở thành cầu nối quan trọng giữa sản xuất truyền thống và yêu cầu ngày càng cao của thị trường hiện đại. Nếu không chuyển từ sản xuất thô sang chế biến sâu, sản phẩm khó có thể gia tăng giá trị bền vững cũng như khẳng định được vị thế trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, nguồn nhân lực am hiểu công nghệ và chuyển đổi số tại các vùng nông thôn vẫn còn thiếu hụt, khiến hiệu quả khai thác tiềm năng chưa đạt như kỳ vọng. Nhiều cơ sở sản xuất và hợp tác xã chưa thật sự hiệu quả trong quản trị cũng như khai thác tài sản trí tuệ để bảo vệ thương hiệu. Điều này dẫn đến sự lúng túng khi đối mặt với các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của các thị trường quốc tế khó tính.

Tại xã Hòa Hưng, sản phẩm chả lụa Tùng Loan của anh Phan Như Tùng và chị Lưu Thị Hồng Loan là minh chứng điển hình cho nỗ lực vượt qua giới hạn địa phương. Trước đây, mỗi tuần cơ sở chỉ bán khoảng 15 đến 20kg, chủ yếu trong phạm vi xã, do hạn chế về kênh phân phối truyền thống. Anh Tùng chia sẻ rằng việc chỉ dựa vào khách quen khiến sản xuất bị thụ động và không thể mở rộng quy mô sản xuất dù chất lượng sản phẩm được đánh giá rất cao.

Để giữ chân khách hàng, vợ chồng anh Tùng luôn đặt chất lượng lên hàng đầu với quy trình kiểm soát nhiệt độ xay hấp cực kỳ chặt chẽ để đạt độ dai tự nhiên. Anh khẳng định cơ sở xây dựng cam kết 5 không bao gồm không hàn the và không chất bảo quản nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng tuyệt đối. Tuy nhiên, nếu không có sự hỗ trợ về công nghệ và truyền thông số, những giá trị cốt lõi này khó có thể lan tỏa đến khách hàng ở các tỉnh thành xa hơn.

Giải pháp đột phá từ khoa học công nghệ và thương mại điện tử

Để hiện thực hóa mục tiêu vươn ra biển lớn, tỉnh An Giang xác định khoa học công nghệ là chìa khóa vàng giúp cải tiến toàn diện chất lượng sản phẩm. Việc ứng dụng tem điện tử thông minh và mã vạch để quản lý truy xuất nguồn gốc đã mang lại nhiều thay đổi tích cực cho cộng đồng sản xuất. Khách hàng chỉ cần sử dụng điện thoại quét mã QR là có thể dễ dàng tiếp cận đầy đủ thông tin về quy trình sản xuất cũng như các chứng nhận chất lượng.

Bà Nguyễn Duy Linh Thảo là Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh An Giang cho biết tỉnh sẽ đẩy mạnh đưa các sản phẩm OCOP lên các nền tảng số trong thời gian tới. Việc phân phối này không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn góp phần khẳng định vị thế của địa phương trong phát triển kinh tế số. Trong bối cảnh hiện nay, nếu sản phẩm chỉ dừng lại ở các kênh truyền thống như hội chợ, rất khó để phát triển bền vững và tiếp cận khách hàng tiềm năng.

Cũng theo bà Nguyễn Duy Linh Thảo, việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử sẽ nâng cao giá trị thương hiệu và bảo đảm tính minh bạch về nguồn gốc. Đây là hướng đi phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại, đặc biệt với giới trẻ thường xuyên mua sắm trực tuyến ngày nay. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp và người dân nâng cao kỹ năng bán hàng trực tuyến cũng như quảng bá thương hiệu nông sản một cách chuyên nghiệp hơn.

Tại xã Kiên Lương, cơ sở kinh doanh mắm ruốc Út Mập đã gặt hái nhiều thành công nhờ mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học vào quy trình sản xuất. Bà Ngô Thị Thạnh là chủ cơ sở cho biết nhờ sự hỗ trợ của ngành chức năng trong xây dựng nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc nên giá trị sản phẩm tăng cao. Hiện nay, mỗi năm cơ sở cung ứng ra thị trường hơn 10 tấn thành phẩm qua hệ thống các siêu thị lớn và điểm trưng bày đặc sản của địa phương.

Bà Ngô Thị Thạnh tự hào chia sẻ rằng sản phẩm gia đình hiện đã có mặt tại nhiều sàn thương mại điện tử lớn, giúp khách hàng ở xa dễ dàng tiếp cận và đặt mua. Sự kết hợp hài hòa giữa tri thức bản địa và công nghệ hiện đại đã giúp mắm ruốc Út Mập đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm khắt khe nhất. Đây chính là động lực để cơ sở tiếp tục đầu tư đổi mới quy trình đóng gói, hướng tới mục tiêu xuất khẩu sang các nước trong khu vực.

Một tấm gương khác là anh Nguyễn Tấn Đậu với sản phẩm trà mãng cầu xiêm 2 Đậu tại xã Giồng Riềng đã tận dụng rất hiệu quả môi trường kinh doanh số. Từ năm 2021, anh chủ động đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử và website nông sản địa phương để mở rộng thị trường tiêu thụ. Anh Đậu cho biết bán hàng online giúp giảm bớt các khâu trung gian và trực tiếp kết nối người tiêu dùng, từ đó liên tục lắng nghe để hoàn thiện chất lượng sản phẩm.

Hiện nay, mỗi tháng cơ sở của anh cung cấp khoảng 100kg trà với giá 500.000 đồng mỗi kg, đồng thời tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương. Anh Đậu khẳng định để giữ uy tín trên môi trường số, cơ sở phải bảo đảm chất lượng đồng đều và phản hồi đơn hàng nhanh chóng đến tay người mua. Việc ứng dụng công nghệ sấy nhiệt phù hợp đã giúp trà giữ màu sắc tự nhiên và hương thơm đặc trưng, thu hút sự quan tâm của nhiều khách hàng quốc tế.

Năm 2026, tỉnh An Giang đặt mục tiêu công nhận mới và công nhận lại ít nhất 50 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên trên địa bàn toàn tỉnh. Tỉnh cam kết tăng cường chuyển đổi số và số hóa hồ sơ, đồng thời ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc sâu rộng cho các chủ thể kinh tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp sẽ là bệ phóng vững chắc để sản phẩm OCOP An Giang tự tin chinh phục các thị trường toàn cầu khó tính.