Chính phủ ban hành quy định mới về hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu
Nghị định 292/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã quy định chi tiết danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu cùng quy trình cấp phép trong trường hợp đặc biệt. Đáng chú ý, Việt Nam bổ sung quy định cấm nhập khẩu sản phẩm được sản xuất bằng hành vi cưỡng bức lao động, phù hợp với các cam kết quốc tế.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý ngoại thương. Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định là quy định cụ thể về danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu và cơ chế quản lý đối với các mặt hàng này.
Theo Điều 5 của Nghị định, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu được thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành và Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng cơ quan ngang bộ có trách nhiệm công bố chi tiết từng mặt hàng kèm mã số HS, trừ trường hợp pháp luật đã có quy định cụ thể.
Đối với các trường hợp đặc biệt được phép xuất khẩu hoặc nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục cấm theo quy định của Luật Quản lý ngoại thương, thương nhân phải thực hiện thủ tục xin cấp phép theo quy định. Hồ sơ đề nghị cấp phép gồm đơn đề nghị theo mẫu, tài liệu thuyết minh về mục đích sử dụng, quy trình quản lý và phương án xử lý hàng hóa sau khi sử dụng, báo cáo việc thực hiện các giấy phép đã được cấp trước đó (nếu có) cùng các giấy tờ liên quan theo yêu cầu của cơ quan quản lý chuyên ngành.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo bổ sung nếu hồ sơ chưa đầy đủ trong thời hạn 3 ngày làm việc. Trường hợp hồ sơ hợp lệ, giấy phép sẽ được cấp trong vòng 5 ngày làm việc; nếu từ chối cấp phép, cơ quan chức năng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Đối với hàng hóa thuộc diện cấm nhập khẩu nhưng được cấp phép đưa vào Việt Nam trong trường hợp đặc biệt, thời gian lưu giữ và sử dụng không vượt quá 2 năm theo thời hạn đã đăng ký với cơ quan cấp phép. Bên cạnh đó, thương nhân được cấp phép có trách nhiệm báo cáo định kỳ trước ngày 31/12 hằng năm về tình hình nhập khẩu, xuất khẩu, sử dụng và xử lý hàng hóa theo mẫu quy định.
Theo Phụ lục I của Nghị định, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu bao gồm nhiều nhóm hàng như vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ, gỗ tròn và gỗ xẻ từ rừng tự nhiên trong nước, kim cương thô thuộc diện kiểm soát theo Quy trình Kimberley, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Ở chiều ngược lại, danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu gồm vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ; các loại pháo (trừ pháo hiệu an toàn hàng hải theo quy định), đèn trời, thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ giao thông, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, hàng tiêu dùng đã qua sử dụng, nhiều loại phương tiện đã qua sử dụng, thiết bị y tế đã qua sử dụng và các sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng.
Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bằng hành vi cưỡng bức lao động từ doanh nghiệp, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ thuộc phạm vi áp dụng của các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Quy định này được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tăng cường thực thi các cam kết quốc tế, đồng thời nâng cao tính minh bạch và phát triển bền vững trong hoạt động thương mại.
