Hành trình khẳng định vị thế sản phẩm bản địa

Theo Báo Lâm Đồng, làng Tày thuộc thôn Thanh Bình là nơi sinh sống của đông đảo đồng bào dân tộc Tày và Nùng. Từ bao đời nay, bên cạnh việc chăm sóc những vườn cà phê, người dân nơi đây vẫn duy trì nghề làm bánh tráng như một phần trong nếp sống thường ngày. Xuất phát từ nhu cầu mưu sinh đơn thuần, những mẻ bánh tráng đầu tiên được làm hoàn toàn thủ công bằng đôi tay khéo léo với quy mô nhỏ lẻ. Người dân tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có như bột gạo, bột mì, mè, muối và nghệ để tạo nên loại bánh mang hương vị riêng biệt của vùng đất Đam Rông 1.

Tuy nhiên, trong suốt một thời gian dài, sản phẩm này chủ yếu chỉ được tiêu thụ quanh quẩn tại các chợ nhỏ trong vùng. Giá trị kinh tế của nghề làm bánh tráng khi đó chưa cao, bởi thiếu thương hiệu và đầu ra ổn định. Người dân vẫn duy trì công việc này như một nghề phụ lúc nông nhàn, chưa từng nghĩ đến việc đưa sản phẩm trở thành hàng hóa thương mại quy mô lớn. Tư duy sản xuất còn manh mún khiến những giá trị văn hóa và hương vị độc đáo của bánh tráng làng Tày chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng vốn có.

Bước ngoặt thực sự chỉ đến khi chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được triển khai sâu rộng. Nhận thấy tiềm năng từ nghề truyền thống, các hộ sản xuất bắt đầu thay đổi cách làm, chủ động đầu tư máy móc hiện đại và cải tiến quy trình để đảm bảo chất lượng. Song song với đó, việc xây dựng thương hiệu bài bản và hoàn thiện các tiêu chuẩn sản xuất đã giúp bánh tráng làng Tày chính thức được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao vào năm 2023. Đây là cột mốc quan trọng, ghi nhận những nỗ lực không ngừng của người dân trong hành trình nâng tầm giá trị đặc sản địa phương.

Việc được công nhận OCOP không chỉ dừng lại ở một danh hiệu mà còn mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Sản phẩm đã vượt ra khỏi khuôn khổ địa phương, có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước và trở thành nguồn cung quen thuộc cho các cơ sở kinh doanh ẩm thực. Đặc biệt, bánh tráng làng Tày còn khẳng định được uy tín trong món bánh tráng nướng đặc sản Đà Lạt. Hiện nay, toàn làng có 13 cơ sở sản xuất, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 60–70 lao động. Nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn đầu tư nhà kính và dây chuyền sản xuất hiện đại nhằm nâng cao năng suất, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Sự chuyển đổi này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt mà còn đánh dấu bước chuyển từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa chuyên nghiệp.

Giải pháp nâng cao giá trị truyền thống

Để duy trì sự phát triển bền vững trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng khắt khe, các tiêu chuẩn về chất lượng, bao bì và truy xuất nguồn gốc đã được từng bước hoàn thiện. Đây là yếu tố then chốt giúp sản phẩm bánh tráng làng Tày nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Thành công của nghề làm bánh tráng tại đây không chỉ thể hiện qua những con số doanh thu, mà còn ở sự thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Từ những hộ sản xuất đơn lẻ, họ đã hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo sức mạnh cộng đồng để cùng phát triển thương hiệu chung của địa phương.

Cơ sở sản xuất của gia đình chị Triệu Thị Thoa được xem là đơn vị tiên phong trong quá trình cải tiến này. Chị Thoa chia sẻ rằng, từ chỗ sản xuất thủ công với chỉ vài trăm chiếc bánh mỗi ngày, đến nay cơ sở đã nâng công suất lên 15.000 bánh mỗi ngày nhờ ứng dụng máy móc hiện đại. Theo chị, việc phát triển sản phẩm OCOP không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm địa phương mà còn mở ra cơ hội để đồng bào dân tộc thiểu số tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ hàng hóa. Những người đi đầu như chị không giữ bí quyết riêng mà sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật để cùng nhau phát triển.

Đồng quan điểm, ông Phan Văn Đáng, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 1 khẳng định việc phát triển sản phẩm OCOP đã trở thành động lực quan trọng giúp khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương. Ông cho biết, việc được công nhận OCOP giúp sản phẩm tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng. Đây cũng là động lực để người dân gắn bó với nghề, đồng thời góp phần gìn giữ những nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng dân tộc Tày và Nùng trên vùng đất mới. Qua đó, nhiều lao động nông thôn đã có việc làm ổn định ngay tại quê hương, góp phần hạn chế tình trạng phải rời làng đi làm ăn xa.

Hiện nay, nhiều hộ gia đình tại Đam Rông 1 đã vươn lên khá giả nhờ mở rộng quy mô sản xuất và phát triển hệ thống phân phối. Nghề làm bánh tráng đã thực sự thoát khỏi “công việc phụ lúc nông nhàn” để trở thành nghề chính mang lại thu nhập chủ lực. Sự kết hợp giữa giá trị bản địa truyền thống và chính sách hỗ trợ phù hợp đã tạo nên một mô hình kinh tế nông thôn hiệu quả. Điều này góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số. Câu chuyện bánh tráng làng Tày là minh chứng sinh động cho việc khi giá trị truyền thống được phát huy đúng cách, nó sẽ thổi vào vùng đất này một sức sống mới, tươi sáng và bền vững hơn.