Bộ Y tế chấn chỉnh nghiêm tình trạng tự ý điều phối ghép mô, tạng tại các cơ sở y tế
Nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong công tác y tế, Bộ Y tế vừa ban hành văn bản khẩn yêu cầu các đơn vị, bệnh viện trên toàn quốc rà soát và chấn chỉnh toàn bộ quy trình điều phối, ghép bộ phận cơ thể người. Động thái này được đưa ra ngay sau khi có phản ánh từ Trung tâm Điều phối Quốc gia về việc một số cơ sở y tế tự ý kết nối, điều phối mô, tạng sai quy định pháp luật.
Quyền điều phối thuộc về cơ quan duy nhất
Theo Điều 36 của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, chức năng điều phối việc lấy, ghép, bảo quản, lưu giữ và vận chuyển mô, tạng thuộc thẩm quyền duy nhất của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người. Việc một số bệnh viện tự ý can thiệp vào quy trình phân bổ nguồn tạng hiến không chỉ vi phạm pháp luật mà còn có nguy cơ phá vỡ tính công bằng của toàn hệ thống.
Trung tâm Điều phối Quốc gia đóng vai trò là cơ quan trung tâm với các nhiệm vụ cốt lõi: tiếp nhận thông tin đăng ký, quản lý danh sách chờ ghép trên toàn quốc, cấp thẻ hiến và quản lý toàn bộ dữ liệu người hiến - nhận. Do đó, Bộ Y tế đặc biệt nhấn mạnh các cơ sở y tế đã được cấp phép phải tuyệt đối tuân thủ sự điều phối từ Trung tâm, nghiêm cấm mọi hành vi tự kết nối ngoài luồng.
Siết chặt quy trình thẩm định người hiến sống và nguyên tắc phân bổ
Một trong những khâu trọng yếu cần được kiểm soát chặt chẽ là quá trình xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận, đặc biệt là ở nhóm người hiến sống. Nhằm ngăn chặn triệt để các rủi ro pháp lý và đạo đức, Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện khẩn trương rà soát lại toàn bộ quy trình tiếp nhận và thẩm định. Người đứng đầu các đơn vị sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật và trước Bộ Y tế nếu để xảy ra bất kỳ sai phạm nào trong phạm vi quản lý.
Bên cạnh đó, việc phân bổ nguồn tạng hiến phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ưu tiên tại Điều 37 của Luật hiện hành nhằm đảm bảo sự công bằng. Thứ tự được ưu tiên ghép bao gồm: trẻ em, các trường hợp cấp cứu, người từng hiến tạng khi có chỉ định ghép, hoặc người đứng đầu danh sách chờ. Trong trường hợp có nhiều bệnh nhân cùng phù hợp về các chỉ số sinh học, quyền ưu tiên sẽ thuộc về người nằm trong danh sách chờ ghép của chính cơ sở y tế đã tiếp nhận tạng hiến.
Giám sát chặt chẽ 32 cơ sở đủ điều kiện ghép tạng
Để các quy định thực sự đi vào nề nếp, vai trò quản lý nhà nước tại địa phương là vô cùng quan trọng. Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cùng lực lượng y tế các bộ/ngành phải tăng cường công tác theo dõi, giám sát chặt chẽ hoạt động điều phối từ mọi nguồn: người hiến sống, hiến khi chết não và hiến sau khi chết tại các cơ sở trên địa bàn.
Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước chỉ có 32 cơ sở khám chữa bệnh được Bộ Y tế chính thức công nhận đủ điều kiện thực hiện các kỹ thuật lấy và ghép tạng. Danh sách này quy tụ các bệnh viện tuyến đầu uy tín từ Bắc vào Nam như: Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bạch Mai, Nhi Trung ương, Trung ương Quân đội 108 (tại Hà Nội); Bệnh viện Trung ương Huế; Bệnh viện Chợ Rẫy, Đại học Y Dược TP.HCM, Nhân dân 115 (tại TP.HCM) cùng một số bệnh viện đa khoa cấp tỉnh. Việc quản lý và giám sát đúng quy chuẩn đối với 32 cơ sở này sẽ là nền tảng vững chắc để nền y học ghép tạng Việt Nam phát triển bền vững, minh bạch và nhân văn.
