Sáng 28/5, tại xã Quảng Oai, TP. Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức tiếp nhận xe tăng M5 Stuart của Pháp - chiến lợi phẩm do quân ta thu được trong Chiến dịch Hòa Bình diễn ra từ ngày 10/12/1951 đến 25/2/1952.

Đây là một trong hai xe tăng M5 Stuart của quân đội Pháp bị bỏ lại sau thất bại tại trận Tu Vũ vào tháng 12/1951 - trận đánh tiêu biểu trong Chiến dịch Hòa Bình. Hiện chiếc còn lại đang được trưng bày tại Tượng đài Chiến thắng Tu Vũ.

Thượng tá Nguyễn Tiến Dũng tiếp nhận hiện vật. Ảnh: Báo Văn hóa

Theo tư liệu lịch sử, trong Chiến dịch Hòa Bình, quân và dân ta đã liên tiếp giành nhiều thắng lợi, tiêu diệt hàng loạt xe tăng và xe bọc thép của quân đội Pháp. Tại trận Tu Vũ, khi đội hình cơ giới của đối phương cơ động xuống khu vực bãi bồi ven sông Đà, quân ta sử dụng pháo 75mm tập trung hỏa lực tiến công, khiến nhiều phương tiện bị bắn cháy, hư hỏng, đội hình địch rơi vào hỗn loạn. Trước sức tiến công quyết liệt của quân ta, quân Pháp phải bỏ lại xe tăng và rút khỏi trận địa. Nhờ đó, chiếc xe tăng M5 Stuart gần như còn nguyên vẹn sau nhiều năm nằm dưới khu vực bãi sông.

Cuối tháng 5/2005, tàu chở hàng trọng tải 200 tấn của gia đình anh Vũ Hồng Quang, trú tại xã Khánh Thượng, huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây cũ, khi lưu thông trên sông Đà đoạn qua thôn Sơn Hà vào mùa nước cạn đã va phải vật cản dưới lòng sông, làm thân tàu bị thủng ba lỗ. Sau đó, vật cản được xác định là nòng pháo của chiếc xe tăng quân đội Pháp bị bắn chìm trong trận đánh diễn ra hơn nửa thế kỷ trước.

Từ phát hiện này, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tây (cũ) đã tổ chức trục vớt xe tăng và đưa về trưng bày tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin của tỉnh vào ngày 31/5/2005. 

Sau khi tỉnh Hà Tây sáp nhập vào Hà Nội năm 2008, các hiện vật của Bảo tàng Hà Tây được chuyển giao về Bảo tàng Hà Nội quản lý. Đến năm 2010, khi Bảo tàng Hà Nội chính thức đi vào hoạt động, xe tăng M5 Stuart được đưa ra trưng bày ngoài trời trong khuôn viên bảo tàng.

Hiện vật xe tăng M5 Stuart. Ảnh: Báo QĐND

Tuy nhiên, sau thời gian dài trưng bày ngoài trời mà không được duy tu, bảo quản thường xuyên, nhiều chi tiết của xe tăng đã bị han gỉ và xuống cấp theo thời gian. Để phát huy giá trị của hiện vật lịch sử, trên cơ sở thống nhất của các cơ quan chức năng liên quan, Bảo tàng Hà Nội đã hoàn tất thủ tục bàn giao xe tăng M5 Stuart cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phục vụ công tác trưng bày lâu dài.

Phát biểu tại buổi tiếp nhận hiện vật, Thượng tá Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam cho biết: “Việc tiếp nhận và vận chuyển xe tăng M5 Stuart từ xã Quảng Oai về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị các hiện vật lịch sử quân sự. Hoạt động này đồng thời góp phần tuyên truyền về chiến thắng Tu Vũ cũng như truyền thống đấu tranh anh dũng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược”.

Ngay trong ngày 28/5, sau khi hoàn tất các thủ tục bàn giao theo quy định, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã tổ chức vận chuyển xe tăng M5 Stuart về bảo tàng để phục vụ công tác trưng bày ngoài trời.

Theo phương án bố trí hiện vật, xe tăng M5 Stuart sẽ được đặt tại khu vực A2, thuộc bộ sưu tập vũ khí và trang bị của quân đội Pháp và quân đội Mỹ từng sử dụng trong chiến tranh tại Việt Nam. Đây là một phần trong bộ sưu tập gồm 98 hiện vật khối lớn đang được trưng bày tại bảo tàng mới.

Việc bổ sung xe tăng M5 Stuart góp phần tái hiện đầy đủ hơn các chiến dịch tại khu vực đồng bằng trong giai đoạn quân đội Việt Minh chuyển sang thế chủ động tiến công.