Hơn một năm trước, Richard Benoit, một influencer chuyên về xe hơi, đã bay tới bang Alaska để lái thử một loạt mẫu xe điện (EV) mới nhất của Trung Quốc. 

Khi ngồi sau vô-lăng chiếc ô tô điện Chery iCar 03 màu xanh da trời, Benoit ngạc nhiên trước nội thất rộng rãi, màn hình kỹ thuật số cỡ lớn tích hợp karaoke và mức giá gây sốc: 24.000 USD (gần 632 triệu đồng). “Giờ thì tôi hiểu vì sao họ không muốn những chiếc xe này vào Mỹ”, anh nói trong một video đăng trên mạng xã hội YouTube. “Thật điên rồ!”. Video mang tiêu đề “Tôi đã lái những chiếc xe Trung Quốc giá rẻ bị cấm ở Mỹ. Giờ thì tôi hiểu vì sao” thu hút gần 2 triệu lượt xem.

Benoit cho biết những người đăng ký kênh của anh ở Mỹ  đặc biệt quan tâm đến những mẫu xe bóng bẩy, giá phải chăng từ các thương hiệu Trung Quốc như BYD, Xiaomi và Zeekr - những mẫu xe tràn ngập mạng xã hội nhưng lại không được bán tại Mỹ. “Chỉ cần tôi nhắc đến xe Trung Quốc là lượt xem sẽ tăng vọt", anh nói. “Người Mỹ muốn những chiếc xe này - thật sự là vậy”.

Mặc dù các thương hiệu ô tô Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng sang nhiều thị trường toàn cầu, những phương tiện giao thông này gần như không xuất hiện trên đường phố Mỹ do rào cản thuế quan, quy định an ninh quốc gia và tiêu chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, điều đó không thể ngăn cản họ lan tỏa trên mạng xã hội, nơi thuật toán TikTok và các ứng dụng khác liên tục đề xuất những video hấp dẫn về xe điện giá rẻ nhưng được trang bị cao cấp.

“Họ đang chơi cuộc chơi dài hạn”, Benoit nhận xét. Các mẫu xe này thực tế đã ở rất gần Mỹ: Mexico là thị trường nhập khẩu ô tô Trung Quốc hàng đầu thế giới, còn Canada gần đây cũng đạt thỏa thuận cho phép nhập khẩu một số lượng EV nhất định.

Video Mỹ không thể mua những chiếc xe điện Trung Quốc “cực đỉnh” này nhưng Canada thì có thể - Nguồn clip: Dragon Drive

Chưa rõ liệu Tổng thống Donald Trump có cho phép các mẫu xe này vào Mỹ hay không, dù những phát biểu của ông hồi tháng 1 tại thành phố Detroit (bang Michigan) về việc chào đón sự đầu tư của các hãng ô tô nước ngoài - bao gồm Trung Quốc - đã khiến nhiều người trong ngành công nghiệp mũi nhọn này ở “xứ sở cờ hoa” lo ngại.

Trước cuộc gặp của ông Trump với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến vào giữa tháng 5 sắp tới tại Bắc Kinh, các nhóm vận động ngành ô tô và nghị sĩ Mỹ từ cả hai Đảng Cộng hòa và Dân chủ đã kêu gọi “ông chủ Nhà Trắng” không nới lỏng lệnh hạn chế khi cảnh báo rằng điều này có thể đe dọa nền công nghiệp và an ninh quốc gia.

Trong khi đó, tập đoàn Geely - chủ sở hữu thương hiệu xe điện cao cấp Trung Quốc Zeekr cho biết tại triển lãm thương mại CES ở thành phố Las Vegas (bang Nevada, Mỹ) rằng họ đang đánh giá thị trường Mỹ, với quyết định dự kiến trong 2 - 3 năm tới. Đây là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy toàn bộ thị trường Bắc Mỹ đang nằm trong tầm ngắm của hãng này. Tuy nhiên, Geely cho biết họ hiện chưa có kế hoạch cụ thể cho thị trường xe du lịch tại Mỹ.

Bất kể kết quả của cuộc hội đàm giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ra sao, các thương hiệu Trung Quốc đã và đang đạt được những bước tiến đáng kể trong lòng người tiêu dùng. Một khảo sát cho thấy 1/3 người (khoảng 33%) mua xe mới tại Mỹ năm nay sẵn sàng cân nhắc xe sản xuất tại Trung Quốc, tăng mạnh từ mức 18% năm 2021.

Khi influencer công nghệ Marques Brownlee đăng video đánh giá về mẫu ô tô điện Trung Quốc Xiaomi SU7, video này đạt khoảng 10 triệu lượt xem và tạo ra giá trị quảng bá tương đương 1,2 triệu USD (gần 31,6 tỷ đồng) cho hãng Xiaomi. Nhờ đó, lượng người theo dõi TikTok của Xiaomi tăng 20% lên mức 7,8 triệu, trong đó một nửa là người Mỹ.

Sau video này, nền tảng thương mại điện tử China EV Marketplace ghi nhận hơn 1.000 yêu cầu báo giá từ Mỹ nhưng họ không thể đáp ứng do rào cản pháp lý. “Vua xe điện Trung Quốc” BYD và Xiaomi cũng cho biết họ chưa có kế hoạch bán xe tại Mỹ.

Năm 2024, Tổng thống Mỹ khi ấy là ông Joe Biden áp thuế 100% đối với xe điện Trung Quốc và ban hành lệnh cấm nhập khẩu xe có phần mềm hoặc phần cứng từ các đối thủ như Trung Quốc, do lo ngại về an ninh và thu thập dữ liệu. Ngoài thuế và chi phí vận chuyển khoảng 2.000 USD/xe (gần 52,7 triệu đồng/xe), rào cản lớn nhất là quy định kỹ thuật: xe phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và khí thải của Mỹ.

“Có người thấy xe giá 17.000 USD (gần 448 triệu đồng) ở Trung Quốc và nghĩ có thể nhập về”, chuyên gia Peter Kmieck nói, “nhưng thực tế không đơn giản vì tiêu chuẩn của Mỹ rất khắt khe”. Một số ngoại lệ tồn tại, nhưng xe không đạt chuẩn thì không thể đăng ký và bảo hiểm hợp pháp tại Mỹ.

Điều này gây thất vọng cho người Mỹ khi giá xe mới đã tăng 26% từ năm 2020 lên hơn 49.000 USD (hơn 1,29 tỷ đồng), cùng với lãi suất và chi phí bảo hiểm, bảo dưỡng tăng cao.

Cô Alexandra Kozak biết đến mẫu ô tô điện Trung Quốc BYD Seagull giá 13.000 USD (hơn 342 triệu đồng) qua mạng xã hội. Xe có màn hình xoay 10 inch, sạc không dây và nhiều tính năng hiện đại. Cô cố tìm cách mua nhưng không được. “Điều khiến tôi khó chịu nhất là giá quá rẻ mà không thể mua”, Kozak nói.

Nhiều video về xe Trung Quốc của influencer Mỹ được hỗ trợ bởi DCar - nền tảng nội dung ô tô thuộc ByteDance (công ty mẹ của TikTok). Công ty này đã tài trợ chuyến đi Alaska của Benoit, vận chuyển xe sang Mỹ và trả chi phí sản xuất nội dung. Đổi lại, họ nhận được lượng lớn video của anh quảng bá sản phẩm của mình tới người xem quốc tế.

Sau đó, Benoit còn được Zeekr mời lái thử xe tại bang California (Mỹ). Anh đánh giá cao mẫu sedan điện 001 FR, đối thủ của Tesla Model S Plaid và nhận xét: “Người Trung Quốc biết cách làm xe thể thao”.

Trong khi đó, influencer Forrest Jones cho biết các video về xe Trung Quốc mang lại tương tác rất cao và gọi đây là “mỏ vàng sáng tạo”. Dù gây tranh cãi, anh cho rằng sự cạnh tranh là điều tốt: “Ngay cả khi không mua được, người tiêu dùng cũng nên biết ngoài kia có gì để đòi hỏi nhiều hơn từ các các thương hiệu mà chúng ta có thể tiếp cận”.