Từ ngày 30-4, xăng sinh học E10 – loại nhiên liệu gồm 10% ethanol và 90% xăng khoáng – đã chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc, sớm hơn kế hoạch ban đầu một tháng. Động thái này nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy nhanh lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, đặc biệt do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, cùng với tình trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn gia tăng, việc triển khai xăng sinh học E10 được đánh giá là bước đi phù hợp, thể hiện định hướng rõ ràng của Chính phủ trong chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh, sạch và bền vững.

Theo Bộ Công Thương, đến nay các điều kiện cơ bản để triển khai xăng E10 đã được chuẩn bị đầy đủ. Về nguồn cung ethanol (E100) dùng để pha chế, Việt Nam hiện có hai nguồn chính gồm sản xuất trong nước và nhập khẩu. Cả nước có 6 nhà máy sản xuất E100, trong đó 4 nhà máy đang hoạt động với công suất thấp và 2 nhà máy dự kiến tái hoạt động trong giai đoạn 2026–2027. Khi vận hành tối đa, các nhà máy này có thể cung cấp khoảng 500.000 m3 ethanol mỗi năm, tương đương khoảng 40% nhu cầu. Phần còn thiếu sẽ được nhập khẩu từ các quốc gia sản xuất lớn như Mỹ và Brazil hoặc thông qua các trung tâm trung chuyển như Singapore, Hàn Quốc.

Về hạ tầng, các doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex và PVOIL đã sẵn sàng về năng lực lưu trữ, phối trộn và phân phối nhiên liệu sinh học. Tính đến tháng 4-2026, đã có hơn một nửa số cửa hàng của PVOIL triển khai bán xăng E10, cho thấy khả năng đáp ứng thị trường đang dần được mở rộng.

Chia sẻ về lợi ích của xăng sinh học, Tiến sĩ Đặng Tất Thành cho biết ethanol được sản xuất từ các nguyên liệu tái tạo như sắn, ngô, mía, góp phần giúp Việt Nam chủ động hơn trong nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Đồng thời, ngành xăng dầu hiện đóng góp khoảng 250.000–300.000 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách Nhà nước thông qua các loại thuế, và việc phát triển sản xuất ethanol trong nước cũng sẽ tạo thêm nguồn thu đáng kể.

Đáng chú ý, xăng E10 mang lại lợi ích rõ rệt về môi trường. Các nghiên cứu cho thấy việc sử dụng bioethanol có thể giúp giảm từ 37% đến 84% lượng phát thải khí nhà kính trong giao thông. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các cam kết giảm phát thải và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Không chỉ tác động đến môi trường, việc sử dụng xăng sinh học còn có ý nghĩa trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, khí thải từ phương tiện giao thông là nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí và các bệnh về hô hấp. Theo các chuyên gia, việc giảm phát thải sẽ kéo theo giảm chi phí y tế, hạn chế tử vong sớm và giảm gánh nặng bệnh tật, mang lại lợi ích kinh tế – xã hội lớn hơn chi phí triển khai.

Về yếu tố kỹ thuật, nhiều ý kiến cho rằng xăng E10 hoàn toàn an toàn đối với động cơ nếu sử dụng đúng tiêu chuẩn. PGS.TS Đàm Hoàng Phúc nhận định, với các phương tiện sản xuất từ sau năm 2000, việc sử dụng xăng E10 không phải là vấn đề đáng lo ngại. Trên thực tế, loại nhiên liệu này đã được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia và các nhà sản xuất đã thiết kế động cơ tương thích.

Theo ông, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân nhiên liệu mà ở việc sử dụng sai tiêu chuẩn so với thiết kế động cơ. Người tiêu dùng cần lưu ý các tiêu chuẩn khí thải như Euro 3, Euro 4, Euro 5 để lựa chọn nhiên liệu phù hợp.

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, khi so sánh giữa RON95, E5-RON95 và E10-RON95, công suất động cơ chỉ dao động trong khoảng ±5%, trong khi mức tiêu thụ nhiên liệu tăng nhẹ khoảng 1–3%. Ethanol không ảnh hưởng đến các chi tiết kim loại mà chủ yếu tác động đến vật liệu phi kim như gioăng, phớt, cao su. Tuy nhiên, các phương tiện hiện đại đều đã được thiết kế để thích ứng với loại nhiên liệu này.

Về an toàn, ethanol có nhiệt độ bắt cháy cao hơn xăng, do đó không làm gia tăng nguy cơ cháy nổ. Đồng thời, xăng E10 được quản lý theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, bảo đảm an toàn trong quá trình lưu trữ và sử dụng.

Đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) khẳng định, phần lớn các mẫu xe trên thị trường hiện nay đều tương thích với xăng E10 và vẫn được bảo hành nếu người dùng sử dụng đúng khuyến cáo. Tương tự, Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) cũng cho biết các dòng xe máy, kể cả những mẫu xe đã sử dụng 20–25 năm, vẫn có thể vận hành với xăng E10.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý một số đặc tính của ethanol như khả năng hút nước và tính tẩy rửa có thể ảnh hưởng đến hệ thống nhiên liệu nếu phương tiện để lâu không sử dụng hoặc không được bảo dưỡng định kỳ. Do đó, người dùng cần kiểm tra và bảo dưỡng xe thường xuyên để đảm bảo vận hành ổn định.

Thực tế cho thấy, ngoài yếu tố kỹ thuật, sự đồng thuận của người dân là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi. Khi người tiêu dùng được cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch và hiểu rõ lợi ích, việc triển khai xăng E10 sẽ diễn ra thuận lợi hơn.

Việc đưa xăng E10 vào sử dụng đại trà không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng cho chiến lược phát triển năng lượng bền vững lâu dài của Việt Nam, góp phần giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.