Người nuôi tôm Thái Lan cảnh báo họ có thể bị đẩy tới bờ vực phá sản sau khi Malaysia cấm nhập khẩu 5 loài tôm từ nước này vì những lo ngại liên quan đến an toàn thực phẩm.

Lệnh cấm được đưa ra trong bối cảnh ngành tôm Thái Lan vốn đã chịu sức ép từ dịch bệnh, cạnh tranh ngày càng gay gắt và nguy cơ Mỹ áp thuế trở lại.

Malaysia đã áp dụng lệnh cấm tạm thời từ ngày 1/6, đồng thời siết chặt các yêu cầu nhập khẩu đối với cá vược Thái Lan. Động thái này được coi là cú giáng mạnh vào ngành thủy sản Thái Lan, vốn xuất khẩu khoảng 10.000 tấn tôm sang nước láng giềng ở phía Nam mỗi năm.

Bangkok cảnh báo có thể đưa vụ việc ra Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nếu các cuộc đàm phán không nhanh chóng giải quyết được thế bế tắc. Tranh chấp hiện đã khiến hoạt động thương mại trị giá hàng chục triệu USD bị đình trệ và đẩy hàng nghìn hộ nuôi tôm ở miền Nam Thái Lan vào tình thế khó khăn.

Ông Adnan Hussain, Giám đốc Cục Thủy sản Malaysia, cho biết nước này đang chờ phản hồi từ phía Thái Lan về các vấn đề liên quan đến chất lượng hàng xuất khẩu.

“Sau khi nhận được phản hồi, chúng tôi sẽ đánh giá xem liệu các thông tin đó có đáp ứng các yêu cầu an toàn sinh học của Malaysia hay không”, ông nói.

Tuy nhiên, sự chờ đợi này đã gây ra những tác động tiêu cực rõ rệt. Theo ông Preecha Sookasem (60 tuổi), chủ trang trại Sri Songkla Shrimp Farm và là một trong khoảng 3.000 hộ nuôi tôm ở miền Nam Thái Lan, giá tôm tại trang trại đã giảm tới 30 baht/kg kể từ khi xuất hiện tin đồn về lệnh cấm vào giữa tháng 5.

Giá tôm thẻ chân trắng, vốn thường được bán với mức khoảng 200 baht/kg, hiện chỉ còn khoảng 160 baht/kg.

“Khi lệnh cấm chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6, giá tiếp tục giảm sâu và thương lái gần như biến mất”, ông Preecha chia sẻ. “Điều này khiến chúng tôi rơi vào hoàn cảnh rất khó khăn vì tôm không phải mặt hàng có thể lưu kho dài ngày. Chúng tôi phải bán ngay sau khi thu hoạch”.

Ngành tôm suy giảm kéo dài

Trong hơn một thập kỷ qua, ngành tôm Thái Lan liên tục vật lộn với các đợt bùng phát dịch bệnh như hội chứng chết sớm (EMS) và bệnh đốm trắng, khiến sản lượng sụt giảm và xuất khẩu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Từ vị trí nhà xuất khẩu tôm lớn nhất thế giới vào năm 2011 với 640.000 tấn tôm thô và chế biến trị giá hơn 3,5 tỷ USD, Thái Lan hiện chỉ còn đứng thứ 4 hoặc thứ 5 toàn cầu. Hiệp hội Tôm Thái Lan dự báo lượng xuất khẩu năm nay chỉ đạt 140.000 tấn, mang về khoảng 1 tỷ USD.

Ông Ekapoj Yodpinit, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Thái Lan, khẳng định an toàn người tiêu dùng luôn là ưu tiên hàng đầu, đồng thời kêu gọi các bên minh bạch hơn trong quá trình giải quyết tranh chấp.

“Mọi quan ngại liên quan đến quy trình kiểm tra động vật thủy sản cần được thảo luận công khai và minh bạch trên bàn đàm phán”, ông nói, đồng thời đề nghị Chính phủ Thái Lan tìm cách đạt được thỏa thuận nới lỏng tạm thời các hạn chế và mở lại các cửa khẩu biên giới.

Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và An ninh Lương thực Malaysia cho biết các biện pháp hạn chế sẽ tiếp tục được duy trì “cho đến khi phía Thái Lan đưa ra phản hồi chính thức đầy đủ đối với các vấn đề mà Malaysia nêu ra”.

Đối với ông Preecha, thời gian đang dần cạn kiệt. Ông nói: “Khoảng 20 ngày nữa sẽ có thêm nhiều hộ nuôi bước vào vụ thu hoạch. Nếu đến lúc đó Chính phủ vẫn chưa đàm phán thành công để mở lại biên giới, nhiều người trong chúng tôi có lẽ sẽ phải ngừng thả nuôi vụ mới vì không biết sẽ bán sản phẩm cho ai”.

Theo ông, điều trớ trêu nhất là nếu nông dân trong nước buộc phải ngừng sản xuất, Thái Lan có thể sẽ phải nhập khẩu chính mặt hàng từng giúp nước này giữ vị trí số một thế giới trong nhiều năm.