Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024, trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở, “mức tham chiếu” để tính các chế độ BHXH vẫn được xác định dựa trên mức lương này. Do đó, sự điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 sẽ trực tiếp làm tăng ít nhất 10 khoản trợ cấp BHXH, đồng thời thay đổi mức đóng của hàng chục triệu người lao động, học sinh, sinh viên và hộ gia đình.

Sinh con và phục hồi sức khỏe: Mức hưởng được nâng lên đáng kể

Một trong những điểm sáng được người lao động đặc biệt quan tâm trong lần điều chỉnh này là các quyền lợi liên quan đến thai sản và ốm đau. Theo quy định, mức trợ cấp một lần khi sinh con bằng hai lần mức lương cơ sở cho mỗi con. Với việc áp dụng mức lương mới, khoản trợ cấp này sẽ chính thức vượt mốc 5 triệu đồng, cụ thể tăng từ 4,68 triệu đồng lên 5,06 triệu đồng/con. Chính sách nhân văn này áp dụng cho cả lao động nữ sinh con đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, người mang thai hộ hoặc người nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi.

Bên cạnh đó, chế độ hỗ trợ người lao động trong quá trình phục hồi sức khỏe cũng được cải thiện. Trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản hoặc sau ốm đau (đối với người nghỉ ốm đau từ đủ 30 ngày trở lên nhưng sức khỏe chưa phục hồi) được tính bằng 30% mức tham chiếu cho mỗi ngày nghỉ. Kể từ ngày 1/7/2026, khoản tiền này sẽ tăng từ 702.000 đồng lên 759.000 đồng/ngày. Người lao động có thể được nghỉ dưỡng sức tối đa lên tới 10 ngày mỗi năm, tạo điều kiện tốt hơn để tái tạo sức lao động.

Hàng loạt khoản trợ cấp tai nạn lao động và tử tuất được điều chỉnh tăng

Không chỉ dừng lại ở chế độ thai sản, nhóm các chế độ nhằm bảo vệ người lao động trước những rủi ro như tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hay tử tuất cũng được nâng lên tương ứng với mức lương cơ sở mới:

Trợ cấp mai táng: Mức hỗ trợ bằng 10 lần lương cơ sở, tương đương việc tăng từ 23,4 triệu đồng lên 25,3 triệu đồng.

Trợ cấp tuất hằng tháng: Thân nhân người lao động qua đời không có người trực tiếp nuôi dưỡng sẽ nhận khoảng 1,771 triệu đồng/tháng (tăng hơn 130.000 đồng). Các trường hợp còn lại nhận mức hưởng 50% lương cơ sở, tương đương 1,265 triệu đồng/tháng.

Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Trường hợp người lao động suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và thuộc nhóm đặc biệt (liệt cột sống, mù hai mắt, cụt hai chi), mức trợ cấp phục vụ hằng tháng bằng đúng một tháng lương cơ sở, tức 2,53 triệu đồng. Đáng chú ý, nếu người lao động không may tử vong do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, thân nhân sẽ nhận được trợ cấp một lần bằng 36 lần mức lương cơ sở, tăng từ 84,24 triệu đồng lên hơn 91 triệu đồng.

Dưỡng sức sau điều trị tai nạn lao động: Mức trợ cấp cũng được đồng bộ tăng lên 759.000 đồng/ngày.

Việc điều chỉnh các khoản trợ cấp này được đánh giá là kịp thời và thiết thực, giúp người lao động và gia đình giảm bớt gánh nặng tài chính trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng leo thang.

Thay đổi mức đóng bảo hiểm y tế hộ gia đình và trần bảo hiểm xã hội

Song song với việc tăng mức hưởng, mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT) và trần đóng BHXH cũng có sự thay đổi theo nguyên tắc đóng - hưởng nhằm bảo đảm tính công bằng và bền vững của quỹ an sinh trong dài hạn.

Từ ngày 1/7/2026, mức trần tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc (bằng 20 lần mức tham chiếu) sẽ được nâng lên mức 50,6 triệu đồng/tháng. Mức lương tối thiểu làm căn cứ đóng BHXH cũng tăng tương ứng lên 2,53 triệu đồng/tháng.

Đối với BHYT hộ gia đình, mức đóng được điều chỉnh linh hoạt theo số lượng thành viên tham gia. Người thứ nhất sẽ đóng 113.850 đồng/tháng (tương đương 1.366.200 đồng/năm). Mức đóng giảm dần đối với các thành viên tiếp theo: người thứ hai đóng 79.695 đồng/tháng; người thứ ba là 68.310 đồng/tháng; người thứ tư là 56.925 đồng/tháng và từ người thứ năm trở đi chỉ còn 45.540 đồng/tháng.

Riêng với nhóm đối tượng học sinh, sinh viên, ngân sách nhà nước tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng. Do đó, mức phí tối đa tự đóng từ ngày 1/7/2026 là 56.925 đồng/tháng (683.100 đồng/năm) và có thể thấp hơn nếu địa phương có chính sách hỗ trợ thêm.

Để chủ động đảm bảo quyền lợi, Cơ quan BHXH Việt Nam khuyến nghị người dân, người lao động và các hộ gia đình nên thường xuyên kiểm tra thời hạn sử dụng thẻ BHYT, cập nhật mức đóng mới thông qua các kênh chính thức như Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam, ứng dụng VssID - BHXH số hoặc tổng đài chăm sóc khách hàng 1900 9068, nhằm tránh tiếp nhận các thông tin sai lệch từ các nguồn không chính thống.