Những diễn biến trái chiều này đang phản ánh bức tranh đa chiều về một trong những doanh nghiệp bán lẻ trang sức lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Hàng loạt tồn tại bị chỉ ra sau thanh tra

Cuối tháng 5/2025, Ngân hàng Nhà nước công bố kết luận thanh tra đối với một số doanh nghiệp kinh doanh vàng lớn trên thị trường. Trong đó, PNJ là một trong những đơn vị được nhắc tên với nhiều tồn tại và sai sót trong quá trình hoạt động.

Theo kết luận thanh tra, doanh nghiệp có vi phạm liên quan đến việc chấp hành chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; vi phạm các quy định về phòng, chống rửa tiền; sai sót trong việc lập và sử dụng hóa đơn, chứng từ kế toán cũng như kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Cơ quan thanh tra cũng cho biết có dấu hiệu vi phạm quy định pháp luật về thuế tại doanh nghiệp. Đáng chú ý, ngay sau khi kết thúc thanh tra trực tiếp, Ngân hàng Nhà nước đã chuyển thông tin vụ việc liên quan đến hóa đơn, chứng từ kế toán và thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự sang Bộ Công an để xác minh, điều tra và xử lý theo quy định.

Ngoài các nội dung trên, kết luận thanh tra còn đề cập đến dấu hiệu đưa thông tin có thể gây nhầm lẫn về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Một số dấu hiệu vi phạm về nhãn hàng hóa đối với sản phẩm vàng trang sức, mỹ nghệ cũng được ghi nhận.

Không chỉ công ty mẹ, Công ty TNHH MTV Chế tác và Kinh doanh trang sức PNJ (PNJP) - đơn vị thành viên thuộc hệ sinh thái PNJ với vốn điều lệ 500 tỷ đồng - cũng bị Thanh tra Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác phòng chống rửa tiền.

Theo kết luận, PNJP chậm đăng ký và cập nhật thông tin cán bộ phụ trách phòng chống rửa tiền; còn sai sót trong lưu trữ hồ sơ nhận biết khách hàng; thực hiện báo cáo giao dịch có giá trị lớn không đúng thời hạn quy định. Doanh nghiệp cũng có sai sót trong việc khai báo thuế theo kỳ phát sinh, dù cơ quan thanh tra xác định không làm phát sinh số thuế phải nộp bổ sung.

Sau thanh tra, PNJP bị xử phạt vi phạm hành chính và được yêu cầu khắc phục các tồn tại theo quy định.

Thị trường phản ứng mạnh trước các thông tin tiêu cực

Những thông tin từ kết luận thanh tra nhanh chóng tác động đến tâm lý nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Trước thời điểm công bố kết luận, cổ phiếu PNJ đã trải qua giai đoạn tăng trưởng khá tích cực. Từ mức 62.800 đồng/cổ phiếu vào ngày 9/4/2025, thị giá cổ phiếu tăng lên 84.000 đồng/cổ phiếu vào phiên 29/5/2025, tương đương mức tăng gần 34%. Giá trị vốn hóa thị trường của doanh nghiệp theo đó tăng thêm khoảng 7.167 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sau ngày 30/5/2025 - thời điểm kết luận thanh tra được công bố - cổ phiếu PNJ ghi nhận áp lực bán mạnh. Chỉ trong vài phiên giao dịch, thị giá giảm xuống còn 75.700 đồng/cổ phiếu, thấp hơn gần 10% so với thời điểm trước công bố kết luận. Vốn hóa thị trường doanh nghiệp giảm hơn 2.800 tỷ đồng.

Diễn biến này phản ánh sự thận trọng của nhà đầu tư trước các rủi ro pháp lý, đặc biệt trong lĩnh vực vàng bạc, đá quý - ngành nghề đang chịu sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ cơ quan quản lý.

Các thông tin thanh tra xuất hiện trong bối cảnh kết quả kinh doanh của PNJ cũng chịu nhiều áp lực từ biến động thị trường vàng.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2025, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 9.760 tỷ đồng, giảm 23,2% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 678 tỷ đồng, giảm 8,1%.

PNJ cho biết nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá vàng tăng cao khiến sức mua trang sức suy giảm, doanh thu vàng 24K giảm so với cùng kỳ và nhu cầu tiêu dùng trên thị trường chưa phục hồi như kỳ vọng.

Cùng với đó, doanh nghiệp thực hiện tinh gọn bộ máy khi số lượng lao động giảm từ 8.969 người cuối năm 2024 xuống còn 8.641 người vào cuối quý I/2025, tương đương giảm 328 lao động.

Fortune vinh danh và góc nhìn khách quan

Mặc dù đối mặt với những áp lực từ thị trường và các vấn đề liên quan đến thanh tra, kết quả kinh doanh của PNJ sau đó lại cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ.

Ngày 16/6/2026, PNJ tiếp tục được Tạp chí Fortune đưa vào bảng xếp hạng Fortune Southeast Asia 500 năm 2026, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong danh sách những doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất Đông Nam Á.

Theo số liệu doanh nghiệp công bố, năm 2025 PNJ đạt doanh thu 35.410 tỷ đồng, vượt 12% kế hoạch năm. Lợi nhuận sau thuế đạt 2.828 tỷ đồng, tăng 34% so với năm trước và vượt 44% mục tiêu đề ra. Đây cũng là mức lợi nhuận cao nhất trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp.

Đà tăng trưởng tiếp tục kéo dài sang quý I/2026 khi doanh thu thuần đạt 17.245 tỷ đồng, tăng 79% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.467 tỷ đồng, tăng 116,5%.

Hiện PNJ sở hữu khoảng 430 cửa hàng trên toàn quốc và tiếp tục giữ vị trí doanh nghiệp bán lẻ trang sức lớn nhất Việt Nam. Năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu 48.660 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 3.409 tỷ đồng, tăng lần lượt 37% và 21% so với năm trước.

Việc Fortune tiếp tục đưa PNJ vào danh sách Fortune Southeast Asia 500 đã tạo nên sự tương phản đáng chú ý với những thông tin liên quan đến thanh tra trước đó.

Tuy nhiên, nhìn dưới góc độ khách quan, đây là hai hệ tiêu chí hoàn toàn khác nhau. Fortune Southeast Asia 500 được xây dựng chủ yếu dựa trên quy mô doanh thu của doanh nghiệp trong năm tài chính gần nhất. Bảng xếp hạng phản ánh năng lực kinh doanh, quy mô hoạt động và mức độ đóng góp kinh tế của doanh nghiệp trong khu vực.

Trong khi đó, các kết luận thanh tra của cơ quan quản lý Việt Nam tập trung vào việc đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, công tác quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền, thuế, hóa đơn chứng từ và các quy định chuyên ngành.

Nói cách khác, việc được Fortune vinh danh không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không có sai phạm hoặc tồn tại cần khắc phục. Ngược lại, những vi phạm bị cơ quan quản lý phát hiện cũng không phủ nhận hoàn toàn quy mô hoạt động, khả năng tạo doanh thu hay vị thế thị trường mà doanh nghiệp đã xây dựng trong nhiều năm.

Trường hợp của PNJ cho thấy một thực tế rằng doanh nghiệp lớn có thể đồng thời đạt được kết quả kinh doanh ấn tượng và được quốc tế ghi nhận về quy mô hoạt động, nhưng vẫn phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, quản trị và tuân thủ pháp luật. Đây cũng là thách thức mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải trong quá trình phát triển và hội nhập sâu hơn vào thị trường khu vực và quốc tế.