Trung tướng, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phạm Tuân là một trong những nhân vật tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, gắn liền với những dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc và chinh phục vũ trụ.

Trung tướng Phạm Tuân sinh năm 1947 tại xã Quốc Tuấn, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (cũ). Trưởng thành trong giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn, ông gia nhập quân đội và được tuyển chọn vào lực lượng Phòng không Không quân, nơi ông sớm thể hiện bản lĩnh và năng lực của một phi công chiến đấu.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông lập chiến công đặc biệt khi trực tiếp tham gia chiến dịch “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” năm 1972. Cụ thể, đêm ngày 27/12/1972, ông đã bắn rơi một máy bay chiến lược B-52 của Mỹ trên bầu trời Hà Nội, trở thành một trong những phi công hiếm hoi tiêu diệt loại máy bay này từ trên không và trở về an toàn. Chiến công này góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của quân và dân ta trong cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc. Với thành tích nổi bật, ngày 3/9/1973, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân.

Năm 1977, ông sang Liên Xô học tập tại Học viện Không quân Gagarin. Đến năm 1979, sau quá trình tuyển chọn nghiêm ngặt, ông được lựa chọn là đại diện của Việt Nam tham gia chương trình bay vũ trụ quốc tế.

Chuyến bay lịch sử bắt đầu vào ngày 23/7/1980 từ sân bay vũ trụ Baikonur, đưa Phạm Tuân cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Gorbatko vào quỹ đạo trên tàu Soyuz 37. 

Tàu Liên hợp 37 khi được phóng lên quỹ đạo, có nhiệm vụ ghép nối với tổ hợp Chào mừng 6 - Liên hợp 36 (Salyut 6-Soyuz 36). Ở đây, họ thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cùng với hai nhà du hành vũ trụ khác của  Liên Xô là L.Popov và V.Riumin.

Trong 8 ngày bay ngoài vũ trụ, hai nhà du hành vũ trụ Phạm Tuân và Gorbatco đã thực hiện tổng cộng 142 vòng quanh quỹ đạo Trái đất. Hai nhà du hành vũ trụ đã tiến hành 30 cuộc thí nghiệm viễn thám hàng không, đo và xây dựng bản đồ độ ẩm đất vùng sông Hồng, chuẩn bị xây dựng Trạm mặt đất Hoa Sen phục vụ thông tin liên lạc qua hệ Intersputnik.Trong tình trạng không trọng lượng, hai nhà du hành vũ trụ cũng đã tiến hành các thí nghiệm về hòa tan các mẫu khoáng chất, các thí nghiệm cây trồng trên bèo hoa dâu… Ngoài ra, nhà du hành vũ trụ Phạm Tuân còn tiến hành chụp ảnh Việt Nam từ quỹ đạo Trái đất.

Sau những ngày làm việc khẩn trương và hoàn thành các nhiệm vụ được giao trên tổ hợp quỹ đạo Chào mừng 6 - Liên hợp 36 - Liên hợp 37, hai nhà du hành vũ trụ Phạm Tuân và Gorbatco chuyển sang tàu Liên hợp 36 để trở về Trái đất. Khoang đổ bộ của tàu Liên hợp 36 đã hạ cánh chính xác xuống khu vực đã được định trước cách không xa sân bay vũ trụ Baikonur.

Chuyến bay kết thúc thành công ngày 31/7/1980, đánh dấu mốc son trong lịch sử khoa học và công nghệ của Việt Nam, đồng thời là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Liên Xô.

Với những đóng góp đặc biệt, năm 1980, Phạm Tuân được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và Huân chương Hồ Chí Minh. Cùng năm, ông cũng được nước Nga phong tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô và Huân chương Lênin. Như vậy, ông trở thành người Việt Nam đầu tiên có 3 lần được trao tặng danh hiệu Anh hùng.

Cuộc đời và sự nghiệp của Trung tướng Phạm Tuân là minh chứng cho ý chí, trí tuệ và khát vọng vươn lên của con người Việt Nam. Từ bầu trời chiến tranh đến không gian vũ trụ, ông đã góp phần ghi dấu ấn Việt Nam trên bản đồ khoa học và lịch sử thế giới, đồng thời trở thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết quốc tế và khát vọng chinh phục những đỉnh cao mới.