Chiều 8/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Y tế cùng các bộ, ngành, cơ quan liên quan về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.

Trọng tâm cuộc họp là các cơ chế quản lý, phân phối thuốc, thiết bị y tế và những nội dung liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Thủ tướng cho rằng thực tiễn thời gian qua cho thấy lĩnh vực thuốc và thiết bị y tế vẫn tồn tại nhiều vướng mắc, từ quy định pháp luật đến quá trình tổ chức thực hiện.

Theo Thủ tướng, đây là vấn đề cấp thiết, được xã hội đặc biệt quan tâm. Bộ Y tế cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, hoàn thiện cơ chế theo hướng minh bạch, thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, qua đó giảm chi phí không cần thiết, hạn chế tình trạng trục lợi và giúp người dân tiếp cận thuốc, thiết bị y tế chất lượng với mức giá phù hợp.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đặt sức khỏe, tính mạng người bệnh và lợi ích của nhân dân lên hàng đầu. Không để cơ sở y tế thiếu thuốc, thiết bị phục vụ cấp cứu, điều trị chỉ vì vướng mắc cơ chế; đồng thời không để cán bộ né tránh trách nhiệm hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi.

Thị trường lớn nhưng còn nhiều điểm nghẽn

Theo báo cáo tại cuộc họp, năm 2025, thị trường thiết bị y tế Việt Nam đạt khoảng 2 tỷ USD và tiếp tục có xu hướng mở rộng. Thị trường dược phẩm có quy mô khoảng 7-8 tỷ USD, được đánh giá thuộc nhóm tăng trưởng nhanh trong khu vực và có thể tăng lên 15-16 tỷ USD trong 5 năm tới.

Mức tiêu thụ thuốc bình quân đầu người hiện khoảng 70-78 USD/người/năm và được dự báo tiếp tục tăng khi thu nhập người dân cải thiện. Nguồn thuốc sản xuất trong nước hiện đáp ứng tương đối tốt nhu cầu.

Tuy nhiên, ngành thiết bị y tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn hàng nhập khẩu, trong khi năng lực sản xuất trong nước còn hạn chế. Giá thiết bị còn cao, hệ thống quy định chưa đồng bộ, nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu. Công tác quản lý vòng đời, bảo trì và sử dụng thiết bị tại các cơ sở y tế cũng còn những hạn chế.

Trong lĩnh vực dược, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu nhiều biệt dược gốc và nguyên liệu sản xuất. Hoạt động phân phối còn qua nhiều tầng nấc, một số thủ tục liên quan đến gia hạn số đăng ký lưu hành và cấp phép còn phức tạp.

Bên cạnh đó, việc đấu thầu có lúc vẫn thiên về tiêu chí giá thấp nhất thay vì cân đối giữa giá và chất lượng. Doanh nghiệp trong nước cũng chịu áp lực cạnh tranh lớn trong khi tiềm lực tài chính còn hạn chế.

Thủ tướng chỉ ra một trong những nguyên nhân là hệ thống pháp luật liên quan còn phân tán ở nhiều luật, dẫn tới tình trạng giao thoa, chồng lấn và gây khó khăn khi triển khai.

Cùng với đó, quản lý thuốc và thiết bị y tế chưa được tổ chức theo chuỗi thống nhất. Hệ thống thông tin, dữ liệu về thiết bị y tế, thuốc, đấu thầu và giá thuốc chưa được kết nối đầy đủ, khiến việc theo dõi và kiểm soát toàn bộ quá trình còn gặp khó khăn.

Số hóa chuỗi cung ứng, giảm tầng nấc trung gian

Về định hướng thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, hoàn thiện hành lang pháp lý và bảo đảm nguồn cung thuốc, thiết bị y tế đầy đủ, an toàn với mức giá hợp lý.

Các quy trình kiểm định, hiệu chuẩn và quản lý vòng đời thiết bị cần được chuẩn hóa. Đồng thời, phải sớm xây dựng hệ thống thông tin thị trường và cơ sở dữ liệu đồng bộ, trong đó ưu tiên cơ sở dữ liệu quốc gia về giá thuốc, thiết bị y tế, có khả năng kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan.

Một trong những yêu cầu trọng tâm là kiểm soát giá từ gốc. Giá cần được quản lý xuyên suốt từ nhà sản xuất, nhà cung cấp, cửa khẩu đến doanh nghiệp, bệnh viện và cuối cùng là người bệnh thông qua cơ chế liên thông dữ liệu.

Các loại thuốc, thiết bị y tế cần được công khai giá, đồng thời nghiên cứu cơ chế kiểm soát biên độ lợi nhuận hợp lý và tăng cường thực hiện quy định về niêm yết giá.

Thủ tướng cũng yêu cầu cắt giảm các khâu trung gian trong phân phối, số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng và thúc đẩy các chuỗi bán lẻ hiện đại kết nối trực tiếp với doanh nghiệp sản xuất, tập đoàn dược phẩm.

Đối với hoạt động đấu thầu, cần tiếp tục cải cách theo hướng đấu thầu tập trung cấp quốc gia hoặc đàm phán trực tiếp với nhà sản xuất, qua đó hạn chế và loại bỏ các khoản chi phí trung gian không cần thiết.

Cùng với số hóa chuỗi cung ứng từ nhà máy, kho nhập khẩu, đơn vị phân phối đến nhà thuốc bán lẻ, ngành y tế được yêu cầu quy hoạch, hiện đại hóa hạ tầng phân phối và nghiên cứu xây dựng các trung tâm logistics dược phẩm tập trung.

Thủ tướng giao Bộ Y tế chủ động nghiên cứu các cơ chế đặc thù đối với thuốc, thiết bị y tế trong quá trình sửa đổi Luật Đấu thầu, đồng thời thúc đẩy sản xuất trong nước và khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Bộ Y tế được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế, trình Chính phủ xem xét trước ngày 15/9 để kịp trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.

Chuyển trọng tâm sang hậu kiểm an toàn thực phẩm

Tại cuộc họp, Thủ tướng đồng thời yêu cầu tiếp tục hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó phải làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế kiểm soát rủi ro và biện pháp xử lý khi xuất hiện nguy cơ mất an toàn.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm các thủ tục cấp phép và kiểm tra trước nhưng phải thiết lập đầy đủ hệ thống giám sát, truy xuất nguồn gốc và cảnh báo sớm.

Công tác quản lý an toàn thực phẩm cần được thực hiện theo chuỗi, gắn với cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, đồng thời tăng cường kiểm soát thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể, suất ăn trường học và các cơ sở cung cấp suất ăn tập thể.

Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu thống nhất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa các lĩnh vực chuyên ngành liên quan.