Người dân Thụy Sĩ sẽ bỏ phiếu trực tiếp vào 14/6 để quyết định có nên giới hạn dân số quốc gia ở mức 10 triệu người trong những thập kỷ tới hay không. Đây được xem là cuộc trưng cầu dân ý đầu tiên trên thế giới về việc áp mức trần dân số.

Hệ thống dân chủ trực tiếp của Thụy Sĩ cho phép cử tri tham gia quyết định chính sách thông qua các cuộc trưng cầu dân ý, thường được tổ chức 4 lần mỗi năm.

Những người ủng hộ sáng kiến cho rằng làn sóng người nước ngoài, đặc biệt từ Liên minh châu Âu (EU), đang tạo áp lực lên cơ sở hạ tầng, thị trường nhà ở, các chương trình phúc lợi xã hội, tài nguyên thiên nhiên và lối sống truyền thống của Thụy Sĩ.

Trong khi đó, phe phản đối cảnh báo việc thông qua đề xuất sẽ là một quyết định gây tổn hại cho chính đất nước. Họ lập luận rằng Thụy Sĩ hưởng lợi đáng kể từ mối quan hệ chặt chẽ với EU và đang cần lao động, chuyên gia cùng nhân lực có tay nghề trong các lĩnh vực như y tế, tài chính, dược phẩm và công nghệ.

Kể từ năm 2002, khi Thụy Sĩ và EU nới lỏng các hạn chế đối với công dân sinh sống và làm việc xuyên biên giới, dân số nước này đã tăng 23% và đạt 9,1 triệu người vào cuối năm ngoái. Trong cùng giai đoạn, sản lượng kinh tế cũng tăng 24%, theo số liệu của Chính phủ.

Chính phủ sẽ buộc phải hành động

Nếu phe ủng hộ giành chiến thắng, Chính phủ Thụy Sĩ sẽ phải triển khai các biện pháp nhằm giữ dân số không vượt quá 10 triệu người vào năm 2050.

Trong trường hợp dân số đạt 9,5 triệu người trước thời điểm đó, Chính phủ sẽ phải siết chặt các quy định liên quan đến người xin tị nạn, đoàn tụ gia đình và giấy phép cư trú. Thụy Sĩ thậm chí có thể phải hủy bỏ thỏa thuận với EU về quyền tự do đi lại của người dân.

Ông Rene Schwok, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Geneva, nhận định một chiến thắng của phe "đồng ý" sẽ làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ giữa Thụy Sĩ và EU, đồng thời phủ bóng lên triển vọng đầu tư nước ngoài vào quốc gia này. Được biết EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Thụy Sĩ.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết tính đến năm 2024, khoảng 32% dân số Thụy Sĩ là người sinh ra ở nước ngoài. Tỷ lệ này chỉ thấp hơn Luxembourg – nơi hơn một nửa dân số có nguồn gốc nước ngoài – và Australia.

Nhập cư từ lâu là vấn đề nhạy cảm tại châu Âu

Di cư quốc tế từ nhiều năm qua luôn là chủ đề gây tranh cãi tại châu Âu, trong bối cảnh nhiều quốc gia phải đối mặt với tình trạng già hóa dân số và tâm lý bài ngoại gia tăng.

Khác với nhiều nước châu Âu khác, nơi làn sóng phản đối thường nhắm vào người nhập cư từ các nước đang phát triển, phần lớn người nước ngoài sinh sống tại Thụy Sĩ lại đến từ các quốc gia châu Âu.

Trong hơn nửa thế kỷ qua, cử tri Thụy Sĩ nhiều lần bỏ phiếu về vấn đề nhập cư. Chỉ có một cuộc trưng cầu dân ý liên quan đến chủ đề này được thông qua, đó là sáng kiến "Chống nhập cư ồ ạt" vào năm 2014, sau khi các nhà vận động làm dấy lên lo ngại về tình trạng quá tải dân số và sự gia tăng số lượng người Hồi giáo trong nước.

Ông Philippe Wanner, chuyên gia nhân khẩu học tại Đại học Geneva, bình luận rằng chưa từng có quốc gia nào tổ chức bỏ phiếu nhằm giới hạn dân số, dù một số nước như Trung Quốc từng áp dụng các chính sách kiểm soát tăng trưởng dân số.

Tại Thụy Sĩ, cuộc tranh luận về vấn đề này đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ.