NSND Hà Vy sinh năm 1956 tại Hải Phòng. Ngay từ nhỏ, bà đã bộc lộ niềm say mê cháy bỏng với ca hát, tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ tại địa phương. Năm 17 tuổi, bà được tuyển thẳng vào Đoàn Văn Công Công an nhân dân vũ trang và công tác trong đội kịch nói, đây được xem là bước ngoặt quan trọng trên hành trình theo đuổi đam mê nghệ thuật của nữ nghệ sĩ. Tại đây, bên cạnh việc tham gia biểu diễn, bà còn chủ động tìm thầy học nhạc, tham gia các lớp tập huấn nhằm nâng cao chuyên môn.

Tên tuổi NSND Hà Vy gắn liền với nhiều ca khúc về người lính và biên cương như Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới, Ngày mai anh lên đường, Hoa sim biên giới, Chiều biên giới, Hành khúc ngày và đêm…

Trong những năm tháng quân ngũ, bà trực tiếp biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân tại các điểm nóng, từ chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam năm 1978 đến chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Những sân khấu đặc biệt được dựng lên giữa điều kiện khắc nghiệt như hầm trú ẩn, hang núi hay bờ công sự, nơi tiếng hát vang lên giữa làn đạn, góp phần động viên tinh thần chiến sĩ.

Từng có dịp chia sẻ trong chương trình Khách sạn 5 sao về những năm tháng ấy, NSND Hà Vy cho biết sân khấu khi đó có thể chỉ là bãi cỏ hoặc sườn đồi, nhạc cụ đơn giản, thậm chí vừa biểu diễn vừa đối mặt với tiếng pháo. Bà kể lại, trong một lần hát phục vụ thương binh tại Hà Giang, cảm xúc dâng trào khiến bà không thể kìm nén và đến nay những ký ức ấy vẫn còn nguyên vẹn.

Đặc biệt, trong quá trình công tác, nữ nghệ sĩ từng nhiều lần biểu diễn tại Trung Quốc. Năm 1986, khi bộ phim Tây Du Ký trở nên phổ biến tại Việt Nam, bà có cơ hội học và trình diễn ca khúc nhạc phim trong một chương trình giao lưu.

Dù không biết tiếng Trung, bà học bài hát bằng cách nghe bản gốc, tự phiên âm, sau đó nhờ ông Hoàng Vĩnh Giang - khi đó là Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt - Trung hỗ trợ chỉnh sửa để hoàn thiện phần phát âm và cách thể hiện. Ca khúc này sau đó được bà biểu diễn nhiều lần trong và ngoài nước, trong đó có Trung Quốc và nhận được sự hưởng ứng từ khán giả.

Năm 2003, ở tuổi 47, khi đã là giọng ca quen thuộc với nhiều khán giả Việt, Hà Vy vẫn quyết định theo học khoa Thanh nhạc tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Với sự nỗ lực, bà trở thành thủ khoa đầu vào và đầu ra của khóa học. Bà từng chia sẻ học cùng lớp với ca sĩ Tùng Dương và được NSND Quang Thọ nhận xét là trường hợp hiếm khi đã thành danh vẫn tiếp tục theo học bài bản tại một cơ sở đào tạo âm nhạc.

Trong sự nghiệp, bà đạt nhiều giải thưởng như Huy chương Vàng Hội diễn Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc các năm 1985, 1990; Huy chương Bạc năm 1995; Bằng khen Liên hoan Giọng hát vàng Hà Nội ASEAN năm 1996. Năm 1997, bà được phong tặng danh hiệu NSƯT và đến năm 2024 được trao tặng danh hiệu NSND.

Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật, NSND Hà Vy có cuộc sống gia đình đáng mơ ước. Chồng bà là nhạc sĩ, nhiếp ảnh gia Hoàng Bình, từng công tác tại Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng. Hai người gắn bó từ những chuyến lưu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân. Con gái của bà là BTV Hoàng Trang, gương mặt quen thuộc trên sóng VTV với nhiều chương trình như Điểm hẹn văn hóa, Ký ức thời gian, Gõ cửa ngày mới, Chiều cuối năm, Bữa trưa vui vẻ, Giai điệu tự hào.

Ở tuổi 70, NSND Hà Vy vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội và từ thiện, duy trì tinh thần lạc quan cùng lối sống năng động.