Khi "an toàn" trở thành tiêu chí sống còn

Kết quả khảo sát về nhận thức và hành vi tiêu dùng năm 2025 của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) cho thấy một thực tế rõ ràng: 86% người tiêu dùng sẵn sàng chi thêm từ 5% đến 10% để chọn mua các sản phẩm "xanh". Sự thay đổi này không chỉ xuất hiện ở nhóm thu nhập cao mà đã lan rộng sang cả nhóm trung lưu và những người chi tiêu thận trọng.

Thực tế, yếu tố an toàn và truy xuất nguồn gốc đang chiếm ưu thế tuyệt đối. Đối với nhóm thực phẩm chế biến, có tới 83% người mua quan tâm đến độ an toàn, trong khi các chương trình khuyến mãi hay giá rẻ đã lùi xa khỏi vị trí dẫn đầu trong bảng tiêu chí quyết định. Người tiêu dùng như chị Thu Thảo (36 tuổi, TP.HCM) giờ đây ưu tiên nghiên cứu kỹ thành phần, nơi sản xuất trực tuyến trước khi xuống tiền để bảo vệ sức khỏe gia đình.

Tuy nhiên, niềm tin này thường xuyên bị thử thách bởi những mảng tối của thị trường. Vụ việc hộ kinh doanh tại TP.HCM bị khởi tố vì sản xuất hơn 2.800 tấn mì tươi chứa chất cấm (hàn the, thủy tinh lỏng) vào tháng 4/2026 là một đòn giáng mạnh vào tâm lý thị trường. Nó cho thấy nếu thiếu đi sự minh bạch, các hộ kinh doanh thực phẩm – vốn được coi là "mặt tiền của thị trường" – sẽ rất dễ bị đào thải trong cuộc chơi khắt khe hiện nay.

Công nghệ QR Code: "Căn cước" minh bạch của sản phẩm

Để giải bài toán khủng hoảng niềm tin, nhiều doanh nghiệp lớn đã chủ động ứng dụng công nghệ để "tự bạch" với khách hàng. Điển hình như thương hiệu Nam Ngư, từ giữa năm 2025, đơn vị này đã áp dụng mã QR trên từng chai nước mắm như một loại "căn cước" số.

Chỉ với một thao tác quét mã đơn giản bằng điện thoại, người tiêu dùng có thể kiểm soát toàn bộ dữ liệu: từ mô tả sản phẩm, hạn sử dụng đến ký hiệu lô sản xuất chính xác đến từng phút. Việc ứng dụng QR Code không chỉ giúp chống hàng giả nhờ cơ chế bảo mật nhiều lớp mà còn số hóa trải nghiệm mua sắm, giúp khách hàng yên tâm tuyệt đối về chất lượng sản phẩm trên tay.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, các mô hình kết nối trực tiếp như "Hành trình Xanh – Tử tế" tại tỉnh Đồng Tháp cũng đang phát huy hiệu quả. Tại đây, người tiêu dùng được trực tiếp tham quan quy trình sản xuất thực phẩm chay, tận mắt thấy nguyên liệu sạch và quy trình không phụ gia. Việc "chạm tay" vào công đoạn sản xuất giúp rút ngắn khoảng cách giữa người bán và người mua, xây dựng một sợi dây liên kết bền vững dựa trên sự thấu hiểu thay vì chỉ là giao dịch thương mại thuần túy.

Thách thức và lộ trình cho doanh nghiệp nội địa

Dù nhận thức về tiêu dùng xanh và sạch đã nâng cao, nhưng thực tế vẫn còn khoảng cách lớn đối với hành vi mua sắm. Những rào cản về giá thành, độ phủ thị trường và đặc biệt là sự thiếu hụt thông tin minh bạch vẫn khiến người tiêu dùng e dè.

Theo các chuyên gia từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ hiện gặp khó khăn lớn nhất ở năng lực tuân thủ hệ thống pháp lý và quy chuẩn an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh "luật chơi" thay đổi, việc chậm trễ chuyển đổi số và thiếu minh bạch sẽ khiến doanh nghiệp mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn, khó chính quy hóa và mở rộng quy mô.

Bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc Trung tâm BSA nhấn mạnh: "Minh bạch không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện để tồn tại". Doanh nghiệp cần xác định việc công khai nguồn gốc từ đất đai, nguồn nước đến quy trình sản xuất là trách nhiệm sống còn đối với sức khỏe cộng đồng và uy tín thương hiệu.

Thị trường thực phẩm năm 2026 đang bước vào giai đoạn "lọc máu" mạnh mẽ. Những đơn vị kiên trì với triết lý phụng sự, lấy sự tử tế và minh bạch làm kim chỉ nam chắc chắn sẽ chiếm trọn niềm tin của người tiêu dùng và khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ hàng Việt Nam chất lượng cao.