Ngành khai khoáng thế giới vừa chứng kiến một bất ngờ lớn khi Nga chính thức phá vỡ sự im lặng kéo dài nhiều năm bằng việc công bố dữ liệu sản lượng vàng vượt xa mọi dự báo trước đó. Động thái này ngay lập tức vấp phải sự hoài nghi từ các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp trong ngành.

Phát biểu trước truyền thông nhà nước Tass bên lề Diễn đàn Kinh tế Quốc tế Saint Petersburg, Bộ trưởng Tài nguyên Thiên nhiên Nga Alexander Kozlov cho biết sản lượng vàng khai thác từ mỏ của nước này trong năm 2025 ước tính đạt 480-485 tấn. Bước sang năm 2026, con số này được kỳ vọng sẽ tiếp tục dao động trong khoảng 480-500 tấn. 

Đây là lần hiếm hoi chính quyền Moscow chủ động đưa ra ước tính về quy mô ngành vàng kể từ năm 2022. Suốt thời gian qua, các tổ chức quốc tế chủ yếu phải tự xây dựng mô hình tính toán dựa trên các nguồn lực địa phương và thống kê khu vực để đánh giá năng lực sản xuất của quốc gia này.

Tuy nhiên, số liệu chính thức từ Moscow lại tạo ra một khoảng cách quá lớn so với các báo cáo độc lập. Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) từng ghi nhận sản lượng năm 2024 của Nga ở mức 330 tấn, xếp sau Trung Quốc (380 tấn). Trong khi đó, hai nguồn quy chiếu uy tín khác là hãng tư vấn Metals Focus và tạp chí Gold and Technologies lần lượt đưa ra ước tính khoảng 345 tấn và gần 360 tấn.

Nếu những gì Bộ trưởng Kozlov tuyên bố là chính xác, lượng vàng thực tế do Nga khai thác đang cao hơn các dự báo phổ biến trên thị trường từ 120 đến 170 tấn.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội Vàng Trung Quốc, sản lượng của quốc gia này trong năm ngoái chỉ tăng trưởng nhẹ 1,09%, đạt hơn 381 tấn. Như vậy, nếu chạm ngưỡng gần 500 tấn/năm, Nga sẽ chính thức soán ngôi vị số 1 thế giới của Trung Quốc và bỏ xa các đối thủ còn lại.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng kịch bản này rất khó xảy ra ở thời điểm hiện tại. Trả lời Bloomberg, hai lãnh đạo cấp cao thuộc các tập đoàn khai thác vàng lớn tại Nga thừa nhận họ không thể tìm ra lời giải hợp lý cho con số mà vị Bộ trưởng công bố. Nguyên nhân là trong vài năm trở lại đây, thị trường nội địa không hề ghi nhận thêm bất kỳ mỏ vàng quy mô cực lớn nào bắt đầu vận hành thương mại.

Bộ Tài nguyên Nga sau đó lên tiếng khẳng định đây thuần túy là sản lượng khai thác thô từ các mỏ, không tính lượng vàng tái chế từ trang sức hay phế liệu. Dẫu vậy, đối chiếu với lịch sử dữ liệu của Bộ Tài chính Nga, nơi thường ghi nhận tổng nguồn cung chỉ chênh lệch khoảng 50-60 tấn/năm so với lượng khai thác từ mỏ, các chuyên gia vẫn đánh giá cột mốc 500 tấn là thiếu cơ sở.

Ngay cả ông Mikhail Leskov, Tổng biên tập tạp chí Gold and Technologies, cũng nhận định trên tờ The Moscow Times rằng sản lượng năm 2025 của Nga khó vượt qua mốc 370 tấn. Tổng hợp số liệu từ các vùng khai thác trọng điểm, ông Leskov ước lượng con số thực tế chỉ rơi vào khoảng 363,5 đến 367,5 tấn.

Trận chiến số liệu này diễn ra vào thời điểm thị trường kim loại quý đang là tâm điểm chú ý của dòng vốn quốc tế. Giá vàng liên tục neo ở mức cao nhờ lực đỡ từ xu hướng tìm kiếm hầm trú ẩn an toàn, làn sóng gom hàng của các ngân hàng trung ương và những bất ổn quanh vấn đề nợ công toàn cầu. Trong bối cảnh đó, bất kỳ biến động cung - cầu nào từ các cường quốc khai khoáng đều có khả năng tái định hình xu hướng thị trường.

Hãng tin Metals Focus chỉ ra rằng Nga vẫn sở hữu tiềm năng tăng trưởng dài hạn thông qua việc mở rộng các siêu dự án, điển hình là mỏ Sukhoi Log do Polyus phát triển, một trong những mỏ vàng chưa khai thác lớn nhất hành tinh. Thế nhưng, dự án này được dự báo phải đợi đến cuối thập kỷ mới có thể đóng góp rõ rệt vào biểu đồ sản lượng chung.

Hiện tại, phần lớn các tổ chức nghiên cứu độc lập đều xác nhận chưa tìm thấy bằng chứng thỏa đáng để công nhận số liệu mới từ phía Nga. Ngành vàng thế giới đang đứng trước hai ngã rẽ: Hoặc bảng xếp hạng các cường quốc sản xuất kim loại quý sẽ phải thay đổi toàn diện, hoặc thị trường sẽ tiếp tục kéo dài những hoài nghi cho đến khi Moscow đưa ra được những minh chứng rõ ràng hơn.