Bộ Nội vụ Thái Lan đã ra lệnh đình chỉ ngay lập tức việc nộp đề xuất dự án của địa phương theo nghị định vay vốn năng lượng trị giá 400 tỷ baht (gần 312.642 tỷ đồng) của Chính phủ. Quyết định này được đưa ra sau những cáo buộc của phe đối lập về danh sách mua sắm đáng ngờ và khả năng trùng lặp với dự thảo ngân sách quốc gia năm 2027.

Cục Chính quyền Địa phương đã gửi một công văn “khẩn” tới tất cả các tỉnh trưởng vào ngày 10/7/2026. Theo đó các dự án thuộc nghị định khẩn cấp cho phép Bộ Tài chính vay tiền để giải quyết các tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng và hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng của đất nước sẽ bị ngừng lại.

Văn bản này chỉ đạo các tỉnh trưởng hủy bỏ các hướng dẫn trước đó và dừng ngay việc chuẩn bị các đề xuất để đảm bảo việc lập kế hoạch dự án tuân thủ đúng mục đích của nghị định khẩn cấp.

Chỉ thị do ông Boonprasit Nuansai, Phó Cục trưởng kiêm Quyền Cục trưởng Cục Chính quyền Địa phương ký ban hành.

Cơ quan này chỉ đưa ra lời giải thích ngắn gọn rằng việc đình chỉ nhằm đảm bảo các chương trình đề xuất được xây dựng phù hợp với những mục tiêu của nghị định.

Lệnh đình chỉ được ban hành sau khi phe đối lập công bố tài liệu

Yêu cầu dừng dự án được đưa ra ngay sau khi đảng Nhân dân thuộc phe đối lập ở Thái Lan trình bày các tài liệu mà họ cho là đã được gửi đến các tổ chức chính quyền địa phương.

Lãnh đạo đảng Nhân dân Natthaphong Ruengpanyawut và Phó lãnh đạo Sirikanya Tansakun đã thảo luận về các tài liệu này tại một buổi họp báo được tổ chức sau khi họ được thông báo về phán quyết của Tòa án Hiến pháp.

Bà Sirikanya mô tả các tài liệu này giống như một “danh mục” hoặc “thực đơn” gồm các sản phẩm và dự án được thiết kế sẵn để các chính quyền địa phương lựa chọn.

Phe đối lập đặt câu hỏi liệu sự sắp xếp này có cho thấy các nhà thầu hoặc nhà cung cấp đã được xác định trước hoặc được ưu ái từ trước khi các chính quyền địa phương chính thức nộp đề xuất hay không.

Những tuyên bố trên hiện vẫn dừng lại ở mức cáo buộc do phe đối lập đưa ra và báo cáo chưa khẳng định việc có bất kỳ nhà thầu nào được lựa chọn sai quy trình hay có vi phạm nào trong hoạt động đấu thầu, mua sắm công xảy ra hay không.

Đặt dấu hỏi với xe thu gom rác chạy điện và các dự án năng lượng mặt trời

Các dự án được xác định trong tài liệu bao gồm xe thu gom rác chạy bằng điện, sân thể thao sử dụng năng lượng mặt trời, máy tạo oxy bằng năng lượng mặt trời và hệ thống điện mặt trời áp mái.

Đảng Nhân dân đặt câu hỏi liệu tất cả các dự án trong danh sách có đáp ứng được mục đích khẩn cấp của việc vay vốn theo một nghị định vốn được thiết kế để giải quyết tác động của khủng hoảng năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng hay không.

Phe đối lập cũng cáo buộc rằng một số dự án được đề xuất đã xuất hiện trong dự thảo Đạo luật Chi tiêu Ngân sách cho năm tài chính 2027, hiện đang được một ủy ban của Quốc hội Thái Lan xem xét.

Do đó, họ nêu ra khả năng cùng một dự án hoặc các dự án tương tự có thể được cấp vốn hai lần - một lần thông qua ngân sách quốc gia hàng năm và một lần nữa thông qua khoản vay theo nghị định trị giá 400 tỷ baht.

Hiện chưa có kết luận cuối cùng về việc trùng lặp ngân sách. Những cáo buộc này sẽ cần phải được kiểm tra kỹ hơn đối với từng đề xuất dự án và các khoản phân bổ ngân sách cụ thể.

Bộ Nội vụ hủy bỏ quy trình nộp hồ sơ trước đó

Lệnh của Bộ Nội vụ Thái Lan không nhất thiết hủy bỏ toàn bộ chương trình vay 400 tỷ baht hay tất cả các biện pháp của Chính phủ theo nghị định khẩn cấp.

Thay vào đó, lệnh này chỉ tạm dừng quy trình cụ thể mà theo đó, các tổ chức chính quyền địa phương được hướng dẫn chuẩn bị đề xuất dự án.

Công văn yêu cầu rút lại những hướng dẫn trước đó và đình chỉ ngay lập tức việc nộp hồ sơ trong khi các cơ quan chức năng xem xét lại cách thức xây dựng các dự án địa phương sao cho phù hợp với nghị định.

Chỉ thị này áp dụng cho các tổ chức chính quyền địa phương trên cả nước và đã được gửi đi thông qua tất cả các tỉnh trưởng.

Báo cáo không nêu rõ liệu các tiêu chí sửa đổi có được ban hành sau đó hay không, khi nào các chính quyền địa phương mới được phép nộp đề xuất mới, hoặc liệu các dự án nằm trong danh sách tài liệu bị nghi vấn có bị loại bỏ vĩnh viễn hay không.

Video Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Tài chính Thái Lan Ekniti Nitithanprapas bảo vệ sắc lệnh vay khẩn cấp 400 tỷ baht của Chính phủ trước phán quyết của Tòa án Hiến pháp vào ngày 9/7/2026 - Nguồn clip: NBT WORLD 

Phe đối lập liên hệ vấn đề với mối lo ngại nợ công

Sự chỉ trích của phe đối lập ở Thái Lan cũng tập trung vào các tác động tài khóa của việc sử dụng tiền vay cho các dự án có thể đã được ngân sách hàng năm chi trả.

Họ lập luận rằng việc chi tiêu trùng lặp hoặc không đúng mục tiêu có thể làm tăng gánh nặng không cần thiết lên tài chính công và làm trầm trọng thêm khoản nợ công của “xứ sở Chùa Vàng”.

Đảng Nhân dân kêu gọi minh bạch hơn trong việc lựa chọn, chuẩn bị và cấp vốn cho các dự án theo nghị định vay khẩn cấp.