Cuộc khủng hoảng đen tối của thị trường Hàn Quốc

Thị trường chứng khoán Hàn Quốc hiện được cho là đã rơi vào khủng hoảng. Ngày 13/7 là thời điểm tồi tệ nhất khi thị trường kích hoạt cơ chế ngắt mạch (circuit breaker). Tính từ đầu năm 2026 đến nay, đây đã là lần thứ 7 việc thị trường chứng khoán “xứ sở kim chi” ngắt mạch, trong khi suốt 26 năm qua tổng cộng cũng chỉ mới có 6 lần điều này xảy ra.

Các nhà đầu tư cá nhân chỉ biết nhìn những con số trên màn hình lao dốc mà không thể làm gì, bởi khi ngắt mạch, giao dịch sẽ bị tạm dừng. Đến lúc thị trường mở cửa trở lại, phần lớn tài sản trong tài khoản đã “bốc hơi”.

Một nhân viên văn phòng Hàn Quốc đã dồn toàn bộ số tiền dành dụm để cưới vợ và mua nhà vào thị trường chứng khoán, giờ đành phải hoãn đám cưới. Một sinh viên vay tiền và sử dụng đòn bẩy tài chính để đầu tư, cuối cùng mất sạch vốn, thậm chí còn mắc khoản nợ lớn với công ty chứng khoán.

Hiện nay, trên toàn thị trường Hàn Quốc, hơn 1,2 triệu tài khoản đã sử dụng đòn bẩy đang bị truy thu nợ. Trong khi dân số Hàn Quốc chỉ hơn 50 triệu người, điều này đồng nghĩa cứ khoảng 30 người trưởng thành thì có 1 người đứng trước nguy cơ bị cháy tài khoản.

Nếu nói Samsung làm ăn không có lãi thì hoàn toàn sai. Chaebol lớn nhất Hàn Quốc vừa trở thành doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất thế giới, thậm chí còn vượt mặt cả Apple. SK Hynix cũng đạt lợi nhuận khổng lồ.

Nhưng Phố Wall dường như không quan tâm đến điều đó. Một mặt, họ liên tục hô hào rằng “trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thay đổi thế giới”; mặt khác lại tranh thủ bán ra toàn bộ cổ phiếu ở vùng giá cao cho các nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc đang lao vào mua.

Nhà đầu tư nước ngoài bán tháo, còn nhà đầu tư cá nhân cố gắng bắt đáy. Đến khi các nhà đầu tư nhỏ lẻ sử dụng đòn bẩy đến mức tối đa, Phố Wall lập tức quay sang bán mạnh, tạo nên một màn “thu hoạch” được ví như trong sách giáo khoa. Với quy mô của thị trường chứng khoán Hàn Quốc, họ hoàn toàn không đủ sức chống đỡ trước kiểu tấn công này.

Vì sao Phố Wall lại làm như vậy?

Theo một bài bình luận của Trung Quốc, nguyên nhân không phải vì Samsung không kiếm được tiền mà hoàn toàn ngược lại: Họ kiếm quá nhiều tiền.

Samsung vừa vượt Nvidia để trở thành công ty có lợi nhuận cao nhất thế giới, chủ yếu nhờ mảng chip AI.

Theo lập luận của bài viết này, Mỹ nhìn thấy điều đó và cho rằng Hàn Quốc không nên nắm giữ vị trí quá quan trọng trong chuỗi cung ứng AI toàn cầu.

Chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump có thể chấp nhận Samsung là một nhà sản xuất theo hợp đồng, nhưng không muốn “gã khổng lồ công nghệ Hàn Quốc” này trở thành bên kiểm soát hạ tầng AI.

Ngày 15/7, Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (ITC) chính thức mở cuộc điều tra theo Điều 337 đối với Samsung, sau khi một công ty Mỹ chuyên về bộ nhớ máy tính cáo buộc Samsung vi phạm hai bằng sáng chế về chip nhớ.

Theo bài viết, cuộc điều tra theo Điều 337 hoàn toàn khác với một vụ kiện dân sự thông thường. Nếu Samsung thua kiện dân sự thì chỉ cần bồi thường, còn nếu họ bị xác định vi phạm trong cuộc điều tra theo Điều 337, Hải quan Mỹ có thể cấm trực tiếp các sản phẩm của doanh nghiệp Hàn Quốc này nhập khẩu vào Mỹ.

Nếu các dòng chip nhớ HBM và DDR5 của Samsung bị cấm thì chip AI của Nvidia hay TPU của Google cũng sẽ chịu ảnh hưởng do thiếu nguồn cung.

Bảy công ty liên quan trong vụ việc gồm Samsung, Google, Nvidia, Broadcom, AMD..., đều là những doanh nghiệp cốt lõi trong chuỗi cung ứng AI toàn cầu.

Bề ngoài, đây là một vụ kiện về bằng sáng chế, nhưng theo bài viết, thực chất đó là cuộc cạnh tranh nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng AI.

Lập luận được đưa ra là: Mỹ có thể chấp nhận Samsung trở thành công ty có lợi nhuận cao nhất thế giới, nhưng với điều kiện phải đi theo lợi ích của “xứ sở cờ hoa”. Nếu không, chỉ cần một lệnh cấm là Samsung cũng khó tiếp cận thị trường nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Trong bối cảnh Hàn Quốc còn phụ thuộc vào Mỹ về an ninh quốc phòng, theo bài viết được đăng tải trên tờ Sohu (Trung Quốc), Seoul khó có thể đối đầu với Washington.

Video Samsung dự kiến ​​đạt lợi nhuận kỷ lục trong quý I/2026 nhờ nhu cầu chip AI tăng mạnh - Nguồn clip: Reuters

Trung Quốc được hưởng lợi ra sao?

Theo tác giả bài bình luận trên tờ Sohu, đây là một “cơ hội trời cho” đối với Trung Quốc.

Dòng vốn quốc tế luôn tìm nơi an toàn. Nếu Hàn Quốc bị “thu hoạch” như vậy thì dòng tiền sẽ rời đi và điểm đến được cho là Trung Quốc.

Goldman Sachs và Morgan Stanley liên tục đưa ra đánh giá tích cực về tài sản AI của Trung Quốc, cho rằng chuỗi cung ứng AI của nước này đang bị định giá thấp và còn nhiều dư địa tăng trưởng.

Khác với “bong bóng” của Hàn Quốc, bài viết cho rằng Trung Quốc sở hữu nền tảng công nghiệp thực sự, có khả năng tạo lợi nhuận và tạo dòng tiền.

Trong khi đó, tỷ trọng đầu tư của các quỹ toàn cầu vào Trung Quốc hiện vẫn rất thấp nên chỉ cần tăng nhẹ tỷ lệ phân bổ vốn cũng có thể thúc đẩy thị trường.

Theo bài viết, việc Mỹ gây sức ép với Samsung còn vô tình giúp ngành bán dẫn Trung Quốc có thêm cơ hội.

Nếu Samsung bị hạn chế, các khách hàng của hãng này sẽ buộc phải tìm nhà cung cấp thay thế. Nvidia hay Google không thể dừng sản xuất; vì vậy, họ sẽ phải chuyển sang các đối tác khác.

Tác giả bài báo cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc như ChangXin Memory (CXMT) và Yangtze Memory (YMTC) vốn đã muốn tiến vào phân khúc chip nhớ cao cấp và hiện nay, Mỹ đã vô tình tạo điều kiện khi kiềm chế đối thủ lớn nhất.

Trung Quốc còn nắm lợi thế về nguyên liệu

Bài viết cũng nhấn mạnh rằng hơn 80% nguyên liệu đầu vào của ngành bán dẫn Hàn Quốc được nhập khẩu từ Trung Quốc.

Theo lập luận này, dù Hàn Quốc có mạnh đến đâu thì chuỗi cung ứng thượng nguồn vẫn nằm trong tay Trung Quốc. Mỹ có thể gây sức ép với Hàn Quốc, nhưng Trung Quốc cũng có khả năng làm điều tương tự.

Đó cũng được cho là lý do Hàn Quốc đi theo Mỹ, nhưng vẫn không dám thực sự đối đầu với Trung Quốc.

Người chịu thiệt hại lớn nhất vẫn là nhà đầu tư Hàn Quốc

Theo tác giả, những người chịu tổn thất nặng nề nhất chính là hơn 1 triệu nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc.

Họ đã đưa tiền tiết kiệm, tiền hưu trí, tiền mua nhà và tiền cưới hỏi vào thị trường chứng khoán.

Điều mất đi không chỉ là tiền bạc mà còn là hy vọng cho nhiều năm tới.

Một người trẻ tuổi chuẩn bị kết hôn mất hết tiền bạc thì đám cưới sẽ phải hoãn. Một gia đình chuẩn bị mua nhà mất khoản tiền đặt cọc thì kế hoạch an cư cũng tan vỡ.

Theo bài viết, thế hệ trẻ Hàn Quốc đang trải qua hoàn cảnh tương tự Nhật Bản sau khi bong bóng tài sản vỡ cách đây khoảng 30 năm: Cả một thế hệ bị gánh nặng nợ nần đè nặng và rất khó có cơ hội phục hồi.

Bài viết kết luận rằng thực tế của đợt “thu hoạch” này rất rõ ràng: “Mỗi đồng tiền bạn kiếm được chỉ là giữ hộ người khác. Đến khi tích lũy đủ, họ sẽ lấy đi cả vốn lẫn lãi”.

Theo tác giả, ngành bán dẫn Trung Quốc hiện đứng ở vị trí bên hưởng lợi lớn nhất. “Nhát dao mà Mỹ chém vào Samsung đã cắt vào huyết mạch của ngành bán dẫn Hàn Quốc, nhưng đồng thời lại mở ra cánh cửa để ngành bán dẫn Trung Quốc tiến ra thế giới”.