UBND tỉnh Lâm Đồng vừa phê duyệt Nhiệm vụ quy hoạch chung Khu du lịch (KDL) Quốc gia hồ Tuyền Lâm đến năm 2050. Theo đó, Ban Quản lý KDL Quốc gia hồ Tuyền Lâm được giao tổ chức lập quy hoạch; Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng đảm nhận công tác thẩm định. Kinh phí thực hiện được bố trí từ nguồn ngân sách địa phương. 

Phạm vi nghiên cứu quy hoạch có diện tích khoảng 2.944ha, thuộc phường Xuân Hương - Đà Lạt và một phần xã Hiệp Thạnh. Quy hoạch được xây dựng với tầm nhìn đến năm 2050, chia thành 2 giai đoạn phát triển gồm giai đoạn đến năm 2030 và giai đoạn từ năm 2030 đến năm 2050.

Mục tiêu của quy hoạch là xây dựng hồ Tuyền Lâm trở thành KDL Quốc gia mang tầm quốc tế, khai thác hiệu quả những lợi thế nổi bật về cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái rừng, mặt nước và môi trường sinh thái đặc trưng của khu vực. Định hướng phát triển tập trung vào các sản phẩm du lịch chất lượng cao như du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp, chăm sóc sức khỏe, thể thao, hội nghị - hội thảo (MICE), vui chơi giải trí ứng dụng công nghệ hiện đại và các hoạt động văn hóa du lịch đặc sắc.

Đặc biệt, việc phát triển du lịch phải song song với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học. Hồ Tuyền Lâm được định hướng phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh, bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Các yếu tố quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững cũng được xem là những nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình quy hoạch và đầu tư.

Dự kiến, đến năm 2030, khu du lịch này đón khoảng 4 triệu lượt khách và tăng lên gần 5 triệu lượt khách vào năm 2050.

Một trong những nội dung quan trọng của nhiệm vụ quy hoạch lần này là rà soát toàn diện hiện trạng đầu tư, sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các dự án đã triển khai trong khu vực. Trên cơ sở đánh giá thực tế, cơ quan chức năng sẽ đề xuất các giải pháp điều chỉnh phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất, đa dạng hóa sản phẩm du lịch và khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong quá trình phát triển trước đây.

Các nội dung nghiên cứu cũng bao gồm việc đánh giá tiềm năng quỹ đất phục vụ phát triển du lịch, rà soát đất công, đất ngoài lâm nghiệp và các khu vực đã hoàn thành giải phóng mặt bằng để có phương án khai thác hiệu quả hơn trong tương lai.

Về hạ tầng, ngoài việc nghiên cứu nâng cấp và bổ sung các công trình phục vụ du lịch như bến thuyền, cầu tàu, cầu cảnh quan, bãi đỗ xe, cổng chính và cổng phụ, quy hoạch còn đề cập đến việc xem xét vị trí sân bay trực thăng. Dù mới ở giai đoạn nghiên cứu, chưa phải quyết định đầu tư hay triển khai xây dựng nhưng việc đưa hạng mục này vào danh mục hạ tầng cần khảo sát cho thấy định hướng nâng cấp chất lượng dịch vụ và mở rộng khả năng tiếp cận của du khách.

Điều này cũng phản ánh mục tiêu phát triển hồ Tuyền Lâm theo tiêu chuẩn phục vụ phân khúc khách du lịch cao cấp, góp phần đa dạng hóa phương thức kết nối giao thông và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu du lịch trong tương lai.

Hồ Tuyền Lâm từ lâu được xem là một trong những thắng cảnh đẹp và nổi tiếng của Lâm Đồng. Với diện tích mặt nước khoảng 360ha, toàn khu vực gần 2.900ha, nơi đây như "viên ngọc bích", "lá phổi xanh" của phố núi. Không gian thiên nhiên rộng lớn với hồ nước, rừng thông, núi đồi và những dòng suối đầu nguồn hòa quyện tạo nên một bức tranh sơn thủy hữu tình hiếm có, trở thành "thỏi nam châm" thu hút du khách trong và ngoài nước.

Tên gọi Tuyền Lâm mang ý nghĩa đặc biệt, “Tuyền” là suối, “Lâm” là rừng, thể hiện sự gắn kết giữa nguồn nước và hệ sinh thái rừng xanh bao quanh hồ. Theo quan niệm ngũ hành, nước sinh cây, tượng trưng cho sự khởi nguồn của sự sống, sự sinh sôi và phát triển của vạn vật. Chính ý nghĩa đó càng làm tăng thêm nét độc đáo cho danh thắng nổi tiếng này.

Trước khi trở thành hồ nước rộng lớn nổi tiếng như ngày nay, khu vực này vốn là dòng Suối Tía, một nhánh thượng nguồn của sông Đạ Tam bắt nguồn từ Núi Voi. Năm 1987, công trình đập ngăn nước trên Suối Tía được xây dựng nhằm phục vụ nhu cầu tưới tiêu cho vùng sản xuất nông nghiệp phía hạ lưu thuộc huyện Đức Trọng cũ. Từ đó, hồ Tuyền Lâm được hình thành và dần trở thành hồ nước ngọt nhân tạo lớn nhất của TP. Đà Lạt cũ.

Sự kết hợp hài hòa giữa mặt hồ rộng lớn và những cánh rừng bao quanh đã tạo nên vẻ đẹp đặc trưng không nơi nào có được. Hồ có nhiều bán đảo, đảo nhỏ và các nhánh nước len sâu vào đất liền. Có những khu vực lòng hồ sâu trên 30m, được bao bọc bởi núi non trùng điệp và những cánh rừng xanh ngút ngàn.

Nằm ở độ cao 1.000m so với mực nước biển cùng đặc trưng khí hậu, cảnh quan nơi đây liên tục thay đổi theo địa hình. Mỗi thời điểm trong ngày, hồ Tuyền Lâm lại mang một vẻ đẹp riêng. Buổi sáng, sương mù bao phủ mặt hồ tạo nên khung cảnh tĩnh lặng và huyền ảo. Đến trưa, ánh nắng phản chiếu lấp lánh như dát bạc trên mặt nước trong xanh khiến cả không gian như bừng sáng. Khi chiều xuống, ánh hoàng hôn khiến sắc hồ chuyển sang màu xanh thẫm, hòa cùng không khí se lạnh đặc trưng của Đà Lạt.

Không chỉ nổi bật về cảnh quan, khu vực hồ Tuyền Lâm còn hấp dẫn bởi giá trị lịch sử, khảo cổ quan trọng. Trên các ngọn đồi quanh hồ, đặc biệt tại khu vực Núi Voi và Hòn Bù hiện vẫn còn lưu giữ dấu tích hệ thống hầm hào và nơi đóng quân của các đơn vị thuộc Khu ủy Khu 6 và Thị ủy Đà Lạt trong thời kỳ kháng chiến.

Bên cạnh đó, tại khu rừng già Gia Lâm dọc suối Đầu Voi, các nhà nghiên cứu đã phát hiện nhiều dấu tích khảo cổ có niên đại từ thời kỳ đồ đá cũ cách đây hàng chục nghìn năm. Khu vực này còn sở hữu nhiều khối đá tự nhiên kỳ thú, trải dài dọc theo dòng suối và gắn liền với những câu chuyện lịch sử của vùng đất cao nguyên.

Hệ sinh thái quanh hồ Tuyền Lâm cũng được đánh giá có giá trị đa dạng sinh học cao. Trong khu vực rừng nguyên sinh thuộc Núi Voi còn tồn tại nhiều loài động thực vật quý hiếm như thông đỏ, các loài lan rừng... Đường lên đỉnh Núi Voi cao hơn 1.814m so với mực nước biển đưa du khách đi qua những cánh rừng nguyên sinh, vách đá dựng đứng và hệ thực vật phong phú.

Sinh sống quanh khu vực hồ còn có cộng đồng người K’Ho với nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc, từ phong tục tập quán đến các lễ hội dân gian mang đậm bản sắc Tây Nguyên, góp phần làm phong phú thêm giá trị văn hóa của điểm đến này.

Với sự hội tụ của cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái đa dạng, dấu ấn lịch sử và bản sắc văn hóa độc đáo, hồ Tuyền Lâm được đánh giá là một trong những danh thắng hiếm hoi sở hữu đầy đủ các giá trị về sinh thái, môi trường và di sản. Năm 1998, khu vực hồ Tuyền Lâm cùng Thiền viện Trúc Lâm được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia thuộc loại hình danh lam thắng cảnh.

Năm 2017, Thủ tướng Chính phủ chính thức công nhận hồ Tuyền Lâm là Khu du lịch Quốc gia đầu tiên của Việt Nam.

Tiếp đó, năm 2023, khu du lịch này được vinh danh là “Khu du lịch tiêu biểu châu Á - Thái Bình Dương”, khẳng định vị thế ngày càng nổi bật trên bản đồ du lịch khu vực.

Ngày nay, hồ Tuyền Lâm không chỉ là điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng của Đà Lạt mà còn là biểu tượng của sự giao hòa giữa thiên nhiên, lịch sử và văn hóa, một viên ngọc xanh giữa đại ngàn Tây Nguyên đang tiếp tục tỏa sáng trên hành trình phát triển du lịch bền vững.