Thách thức đưa nông sản vươn ra thị trường lớn 

Theo Báo Thái Nguyên, hiện nay trên toàn tỉnh có khoảng 620 lượt sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, đặc biệt có 10 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Điều này mang lại hiệu quả tích cực khi giá trị kinh tế của các sản phẩm đều ghi nhận mức tăng từ 20% trở lên. Những con số ấn tượng này không chỉ phản ánh quy mô triển khai chương trình sâu rộng mà còn cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ nền sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp hiện đại. Việc chuyển đổi này dựa trên tiêu chuẩn chất lượng khắt khe, thương hiệu mạnh và định hướng thị trường vững chắc. Trọng tâm của chương trình OCOP chính là chuẩn hóa đồng bộ toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm.

Một sản phẩm đạt chuẩn giờ đây không chỉ đơn thuần chú trọng nguồn nguyên liệu mà còn bắt buộc phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu nghiêm ngặt về quy trình sản xuất, kiểm soát soát chất lượng, thiết kế bao bì, nhãn mác, hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch và khả năng thương mại hóa. Các tiêu chí mang tính hệ thống này đã tạo ra động lực lớn để các chủ thể sản xuất chủ động đổi mới. Họ đang dần thay đổi từ tư duy sản xuất manh mún sang việc phát triển sản phẩm theo hướng bài bản, dài hạn, gắn kết chặt chẽ với việc xây dựng thương hiệu mạnh mẽ để không ngừng mở rộng thị trường tiêu thụ bền vững.

Trong bối cảnh đó, các mô hình hợp tác xã thực sự giữ vai trò như chiếc cầu nối vững chắc giữa nông dân với thị trường tiêu thụ, đồng thời là lực lượng nòng cốt tổ chức lại sản xuất. Hiện tại, địa phương đang sở hữu 7 liên hiệp hợp tác xã cùng 45 hợp tác xã thành viên, với tổng vốn điều lệ khoảng 49 tỷ đồng, hình thành mạng lưới liên kết chặt chẽ. Các liên hiệp đóng vai trò điều phối, kết nối đầu ra cho nhiều sản phẩm chủ lực như chè, bí, miến, gạo, nấm và dược liệu. Ở cấp độ cơ sở, Hợp tác xã Toàn Liễu là đơn vị tiêu biểu khi định hướng tham gia OCOP bằng việc phát triển mô hình chăn nuôi lợn an toàn, sử dụng phụ phẩm chè xanh. Hiện tổng đàn đã tăng lên gần 1.000 con nhờ chuỗi liên kết.

Ông Nguyễn Thành Nam, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: "OCOP đang trở thành đại diện cho nhóm nông sản và dược liệu chất lượng cao của tỉnh. Thời gian tới, Thái Nguyên tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh chuyển đổi số và thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ, trong đó nhiều sản phẩm đã từng bước tiếp cận các thị trường xuất khẩu như Nhật Bản, Hoa Kỳ và một số nước châu Âu".

Chuẩn hóa chất lượng và đẩy mạnh chuyển đổi số

Trong hành trình nâng tầm nông sản, Công ty Cổ phần Công nghệ Dược liệu Bắc Hà là minh chứng xuất sắc cho hướng đi ứng dụng công nghệ hiện đại và tiêu chuẩn hóa nghiêm ngặt. Đơn vị đã khéo léo khai thác nguồn nguyên liệu nghệ nếp vàng tại vùng trung du phong phú. Doanh nghiệp không dừng lại ở khâu chế biến thô sơ mà mạnh dạn ứng dụng công nghệ nano tiên tiến nhằm tối ưu hóa toàn diện giá trị hoạt chất. Quy trình sản xuất được tổ chức đồng bộ theo mô hình khép kín, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GACP-WHO, GMP và ISO 22000 nhằm bảo đảm chất lượng.

Hiện đơn vị đạt mức công suất từ 900 nghìn đến 1,2 triệu sản phẩm mỗi năm, tiêu thụ nội địa ổn định. Công ty sở hữu 11 sản phẩm OCOP đạt 3 đến 5 sao. Bà Nguyễn Thị Lê, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Dược liệu Bắc Hà, cho biết: "OCOP không chỉ là chứng nhận xếp hạng sao mà là quá trình chuẩn hóa toàn bộ chuỗi giá trị, buộc doanh nghiệp phải nâng cấp từ nguyên liệu, công nghệ đến quản trị nếu muốn phát triển bền vững".

Song song với việc nâng cao chất lượng, chuyển đổi số đang trở thành động lực thiết yếu giúp sản phẩm OCOP mở rộng thị trường tiêu thụ. Hiện toàn tỉnh có trên 200.000 hộ sản xuất được hỗ trợ tạo tài khoản giao dịch điện tử và hơn 2.000 sản phẩm xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử uy tín như Postmart hay Voso. Đặc biệt, livestream bán hàng đang mở ra hướng đi mới mẻ và hiệu quả.

Tại Hợp tác xã Nông nghiệp Dược liệu Thiên Phúc, các mặt hàng như sâm Bố Chính, sâm Ba Kích cùng nhiều loại dược liệu quý đã được đưa lên không gian mạng thành công. Mỗi phiên phát sóng trực tiếp của đơn vị thu về từ 20 đến 70 đơn hàng chất lượng, giúp kênh trực tuyến đóng góp tỷ lệ trên 40% tổng doanh thu. Bà Nguyễn Thị Bình, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Dược liệu Thiên Phúc, chia sẻ: “Khi kinh doanh sản phẩm dược liệu, niềm tin của khách hàng là yếu tố quan trọng nhất. Thông qua livestream, khách hàng có thể trực tiếp quan sát vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất, từ đó tăng mức độ tin tưởng đối với sản phẩm”.

Để tạo đà bứt phá, tỉnh đang nỗ lực mở rộng các vùng nguyên liệu an toàn. Hiện tại, hơn 7.970ha cây trồng VietGAP cùng 320ha sản xuất hữu cơ đã được hình thành. Với mục tiêu phát triển thêm 150 sản phẩm OCOP mới trong giai đoạn 2025 - 2030, có thể khẳng định: OCOP không chỉ là một chương trình kinh tế, mà chính là động lực cốt lõi để tái cơ cấu ngành nông nghiệp địa phương theo hướng bền vững.