Không khó để bắt gặp các sản phẩm giày mang thương hiệu Nike, Adidas hay New Balance được rao bán trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử với mức giá chỉ bằng một phần nhỏ so với giá niêm yết. Nhiều người bán sử dụng các cụm từ như “hàng chính hãng”, “hàng xách tay”, “hàng hải quan” để tạo niềm tin với khách hàng. Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng cần trang bị một số kỹ năng cơ bản để nhận diện những dấu hiệu bất thường trước khi quyết định mua.

Theo những người có kinh nghiệm kinh doanh và ký gửi hàng hiệu, giá bán là yếu tố đầu tiên người mua nên đối chiếu, nhưng không thể được xem là căn cứ duy nhất để kết luận một sản phẩm là hàng thật hay hàng giả. Thực tế thị trường cho thấy mức chênh lệch giá giữa hàng chính hãng và hàng trôi nổi có thể rất lớn.

Chẳng hạn, một số mẫu giày Adidas Adizero Evo SL có giá niêm yết khoảng 4 triệu đồng nhưng được rao bán chỉ khoảng 500.000 đồng. New Balance 530 có giá khoảng 2 triệu đồng trên gian hàng chính hãng nhưng có thể xuất hiện trên thị trường với giá 500.000-600.000 đồng. Một số mẫu Onitsuka Tiger giá khoảng 3 triệu đồng cũng được rao bán chỉ khoảng 650.000 đồng.

Với các mẫu mới, đang được ưa chuộng, mức giảm giá 70-80% ngoài những chương trình khuyến mại lớn là dấu hiệu người mua nên đặc biệt thận trọng. Thông thường, hàng mới chính hãng có mức giảm giá không quá sâu, trong khi các đợt giảm giá mạnh thường gắn với những dịp cụ thể như cuối năm, Black Friday hoặc thời điểm hãng chuẩn bị giới thiệu bộ sưu tập mới.

Tuy nhiên, giá cao cũng không đồng nghĩa với hàng thật. Hàng giả chất lượng cao hoàn toàn có thể được bán với mức giá tiệm cận hàng chính hãng nhằm đánh lừa người mua. Vì vậy, giá chỉ nên được xem là bước kiểm tra đầu tiên. Một trong những cách kiểm tra đơn giản là quan sát trực tiếp chất lượng hoàn thiện của đôi giày.

Với sản phẩm chính hãng, đường may thường tương đối đều, chắc và ít lỗi. Phần keo được xử lý gọn, hạn chế tình trạng lem hoặc thừa keo ra bên ngoài. Khuôn giày cũng thường cân đối, không bị lệch hoặc biến dạng. Đối với một số dòng Adidas sử dụng đế Boost, bề mặt đế chính hãng thường có những đặc điểm nhất định về cấu trúc hạt và độ mềm. Hàng giả có thể có bề mặt trơn hơn, chất liệu cứng hoặc cảm giác khác biệt khi sử dụng.

Nếu có điều kiện thử giày, người mua có thể chú ý đến độ ôm chân, độ êm, sự cân đối của khuôn và cảm giác khi di chuyển. Những dấu hiệu như giày quá cứng, gây gò bó hoặc có cảm giác lệch khuôn dù đúng kích cỡ nên được kiểm tra thêm. Đây chỉ là những dấu hiệu tham khảo bởi chất liệu và thiết kế của mỗi dòng giày có thể khác nhau.

Tem nhãn là một trong những chi tiết có thể giúp người mua đối chiếu thông tin sản phẩm. Với Nike, tem thường được đặt ở khu vực lưỡi gà hoặc phần bên trong giày, tùy từng dòng sản phẩm. Tem chính hãng thường được hoàn thiện rõ nét, các thông tin được in tương đối sắc và thống nhất. Với Adidas, tem thường nằm dưới lưỡi gà hoặc ở phần thân giày. Một số chi tiết trên tem, trong đó có cách trình bày chữ “IN” trong cụm “MADE IN”, có thể được sử dụng để tham khảo khi đối chiếu hàng thật và hàng giả.

Tuy nhiên, người mua không nên áp dụng một dấu hiệu duy nhất cho tất cả sản phẩm. Một số dòng Nike có thiết kế tem khác nhau, thậm chí không có tem ở vị trí quen thuộc. Do đó, việc không tìm thấy một chi tiết nào đó chưa đủ để kết luận sản phẩm là hàng giả.

Mã sản phẩm cũng cần được kiểm tra. Với Nike, nếu mua sản phẩm nguyên hộp, mã trên tem giày nên được đối chiếu với mã trên hộp. Những đôi giày khác kiểu hoặc khác kích thước nhưng lại sử dụng cùng một mã là dấu hiệu bất thường. Với Adidas, người mua có thể sử dụng dãy số sau chữ “ART” trên tem để tìm kiếm và đối chiếu hình ảnh, thông tin sản phẩm. Mã của hai chiếc trong một đôi cũng có thể cung cấp thêm thông tin để kiểm tra.

Nhiều sản phẩm giày hiện nay được in mã QR hoặc mã vạch trên tem, nhãn. Người mua có thể sử dụng ứng dụng quét mã để kiểm tra thông tin về sản phẩm và đối chiếu với dữ liệu được công bố bởi thương hiệu. Nếu mã không thể quét, dẫn tới thông tin không phù hợp hoặc thông tin hiển thị không tương ứng với mẫu giày đang cầm trên tay, người mua cần cảnh giác.

Tuy nhiên, việc quét mã cho ra kết quả không có nghĩa sản phẩm chắc chắn là hàng chính hãng. Công nghệ làm giả ngày càng tinh vi, trong đó cả tem, mã vạch và mã QR đều có thể bị sao chép. Do đó, QR và mã vạch chỉ nên được sử dụng như một bước trong quá trình xác minh, thay vì căn cứ duy nhất để quyết định mua hàng.

Theo luật gia Phan Việt Thu, nguyên Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TPHCM, cách an toàn nhất để hạn chế nguy cơ mua phải hàng giả là lựa chọn nơi bán có nguồn gốc và thông tin pháp lý rõ ràng. Người tiêu dùng nên ưu tiên các gian hàng chính hãng, gian hàng Mall/Official hoặc nhà bán hàng công khai đầy đủ địa chỉ, số điện thoại và thông tin đăng ký kinh doanh.

Ngược lại, những tài khoản chỉ quảng cáo bằng các cụm từ như “hàng xách tay”, “hàng hải quan”, nhưng không cung cấp được thông tin về nguồn gốc sản phẩm là nhóm người bán cần được cân nhắc kỹ. Trước khi mua, người tiêu dùng nên kiểm tra lịch sử đánh giá của cửa hàng, đặc biệt chú ý các phản hồi tiêu cực có hình ảnh thực tế. Với sản phẩm có giá trị cao, người mua có thể yêu cầu người bán cung cấp hình ảnh hoặc video cận cảnh tem, nhãn và chính đôi giày dự kiến giao, thay vì chỉ sử dụng ảnh quảng cáo.

Ngoài ra, cần đối chiếu giá bán với giá niêm yết thực tế của thương hiệu để tránh trường hợp người bán nâng giá ban đầu rồi quảng cáo mức giảm rất sâu. Ngay cả khi đã kiểm tra kỹ trước khi mua, người tiêu dùng vẫn nên lưu lại bằng chứng trong quá trình nhận hàng.

Với đơn hàng trực tuyến, người mua nên quay video liên tục từ lúc nhận kiện hàng, kiểm tra bao bì, mở hộp cho đến khi kiểm tra sản phẩm. Hình ảnh, video, hóa đơn, thông tin đơn hàng và nội dung trao đổi với người bán có thể trở thành căn cứ quan trọng nếu phát sinh tranh chấp.

Nếu nhận thấy sản phẩm không đúng mô tả, có dấu hiệu giả mạo hoặc không đúng với thỏa thuận, người mua có thể sử dụng các bằng chứng này để yêu cầu người bán hoặc nền tảng thương mại điện tử hỗ trợ đổi trả, hoàn tiền theo chính sách áp dụng.

Trong trường hợp thương lượng không thành, người tiêu dùng có thể gửi khiếu nại đến cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thuộc Sở Công Thương hoặc Bộ Công Thương. Nếu có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, người dân có thể trình báo, tố giác hành vi đến cơ quan công an.

Quan trọng nhất, người mua không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu như giá rẻ, tem đẹp, mã QR quét được hay lời cam kết “chính hãng” của người bán. Việc kết hợp nhiều bước kiểm tra và ưu tiên kênh phân phối có khả năng xác thực nguồn gốc vẫn là cách hiệu quả hơn để giảm rủi ro mua phải hàng giả.