Giáo sư Toán học Việt Nam là viện sĩ của 6 viện hàn lâm danh tiếng thế giới: Sinh ra ở 'vùng đất học' nổi tiếng, 27 tuổi tốt nghiệp Tiến sĩ, 36 tuổi là Phó Giáo sư

Đời sống 09/05/2026 18:35

Đây là dấu mốc nổi bật trong sự nghiệp khoa học của Giáo sư quê Nghệ An, đồng thời góp phần khẳng định vị thế của Toán học Việt Nam trên trường quốc tế.

Mới đây, trang thông tin chính thức của Academia Europaea (Viện Hàn lâm châu Âu) đã cập nhật hồ sơ thành viên mới, trong đó có Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Hoàng Xuân Phú. Ông hiện công tác tại Viện Toán học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Trước đó, ngày 2/4/2026, Chủ tịch Academia Europaea, Giáo sư Donald B. Dingwell, đã gửi thư mời chính thức tới GS.TSKH Hoàng Xuân Phú. Trong thư, ông nhấn mạnh Academia Europaea là một trong những viện hàn lâm uy tín hàng đầu thế giới, quy tụ các học giả xuất sắc đến từ các quốc gia thuộc Hội đồng châu Âu cùng nhiều nước khác trên toàn cầu. Tổ chức này cũng giữ vai trò quan trọng trong việc tư vấn khoa học cho Ủy ban châu Âu thông qua cơ chế SAPEA (Science Advice for Policy by European Academies), đồng thời tham gia đại diện giới khoa học châu Âu tại các diễn đàn G20.

GS.TSKH Hoàng Xuân Phú sinh năm 1956 tại "vùng đất học" Nghệ An. Ông tốt nghiệp ngành Toán học năm 1979, bảo vệ luận án Tiến sĩ năm 1983 và Tiến sĩ khoa học năm 1987 tại Đại học Leipzig (Đức). Ông được phong học hàm Phó Giáo sư năm 1992 và trở thành Giáo sư năm 1996.

gs_hoang_xuan_phu_2_1778326524.jpg
Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Hoàng Xuân Phú

Hướng nghiên cứu chính của ông là các lĩnh vực tối ưu, điều khiển tối ưu, giải tích số, tính toán khoa học và giải tích hàm, có tính ứng dụng cao trong khoa học công nghệ hiện đại.

Từ năm 1992, GS Hoàng Xuân Phú hợp tác nghiên cứu với Interdisciplinary Center for Scientific Computing (IWR) thuộc Đại học Heidelberg. Đến năm 2008, ông được mời làm Giáo sư thỉnh giảng về các phương pháp toán học và tính toán cho khoa học tại trường đại học này.

Cùng năm đó, ông trở thành Romberg Visiting Professor đầu tiên của Heidelberg Graduate School of Mathematical and Computational Methods for the Sciences.

GS.TSKH Hoàng Xuân Phú cũng từng đảm nhiệm nhiều vị trí học thuật và quản lý khoa học quốc tế. Ông là đại diện khu vực châu Á trong Hội đồng Các nước đang phát triển của Liên đoàn Toán học Thế giới giai đoạn 2011-2014.

Ông còn tham gia hội đồng biên tập của 6 tạp chí toán học quốc tế uy tín, từng giữ cương vị tổng biên tập Vietnam Journal of Mathematics trong giai đoạn 2011-2022 và hiện là tổng biên tập danh dự của tạp chí này.

Bên cạnh đó, GS Hoàng Xuân Phú đã chủ trì tổ chức 7 hội nghị quốc tế về tính toán hiệu năng cao và 23 hội thảo khoa học thường niên về tối ưu và tính toán khoa học, góp phần thúc đẩy kết nối học thuật giữa Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế.

Trước khi được bầu vào Academia Europaea, GS Hoàng Xuân Phú đã là viện sĩ của nhiều viện hàn lâm khoa học uy tín trên thế giới là Viện Hàn lâm Khoa học Heidelberg (Heidelberger Akademie der Wissenschaften), được bầu vào năm 2004; Viện Hàn lâm Khoa học Bayern (Bayerische Akademie der Wissenschaften), được bầu vào năm 2010; Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới vì sự phát triển khoa học của các quốc gia đang phát triển (The World Academy of Sciences for the advancement of science in developing countries), được bầu vào năm 2013; Viện Hàn lâm Khoa học Kỹ thuật Đức (acatech - Deutsche Akademie der Technikwissenschaften), được bầu vào năm 2019; Viện Hàn lâm Khoa học châu Âu (European Academy of Sciences), được bầu vào năm 2025.

Linh Chi