Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nếu chính sách kết thúc sớm

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh tình hình địa chính trị tại Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp, nguồn cung năng lượng toàn cầu chưa thực sự ổn định, giá xăng dầu có xu hướng gia tăng. Ngay cả khi xung đột chấm dứt, hệ thống hạ tầng dầu khí tại khu vực này cũng cần ít nhất 5-7 tuần để khôi phục hoàn toàn công suất khai thác như ban đầu.

Điều này đồng nghĩa với việc nguồn cung từ các thị trường truyền thống có thể tiếp tục gián đoạn trong ngắn hạn. Nếu chính sách thuế nhập khẩu ưu đãi 0% hết hiệu lực vào ngày 30/4 như kế hoạch hiện tại, thị trường trong nước có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung trở lại.

Bên cạnh đó, chi phí nhập khẩu xăng dầu từ các nguồn được hưởng ưu đãi theo các hiệp định thương mại như ATIGA hay VKFTA vẫn ở mức cao, gây thêm áp lực cho các doanh nghiệp đầu mối. Trong quý I/2026, Việt Nam đã chi gần 3 tỷ USD để nhập khẩu xăng dầu, tăng tới 78% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nhu cầu lớn và sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài.

Trước thực tế này, việc tiếp tục duy trì chính sách thuế 0% được đánh giá là giải pháp cần thiết để giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tìm kiếm và đa dạng hóa thị trường nhập khẩu.

Gia hạn chính sách thuế để ổn định thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã gửi Bộ Tư pháp hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị quyết của Chính phủ nhằm gia hạn hiệu lực của Nghị định 72/2026 thêm 2 tháng, đến hết ngày 30/6/2026. Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất mở rộng danh mục các mặt hàng được áp dụng thuế suất 0%, bao gồm một số nguyên liệu như dầu thô đã tách phần nhẹ, các loại dầu trung và chế phẩm, cùng các nhóm hàng khác thuộc mã 2711.

Trước đó, Nghị định 72/2026 có hiệu lực từ ngày 9/3 đến hết ngày 30/4, đã điều chỉnh mạnh thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nhiều mặt hàng xăng dầu về mức 0%. Cụ thể, thuế đối với xăng động cơ không chì như RON 95 và các nguyên liệu pha chế giảm từ 10% xuống 0%; dầu diesel và nhiên liệu bay cũng được hạ từ 7% xuống 0%. Các nguyên liệu phục vụ sản xuất xăng dầu như naphtha, reformate, condensate… đều được áp dụng mức thuế tương tự.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, chính sách này đã mang lại hiệu quả rõ rệt ngay sau khi triển khai. Việc giảm thuế giúp doanh nghiệp mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn hàng ngoài khu vực, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng từ Hàn Quốc và ASEAN bị ảnh hưởng bởi xung đột. Nhờ đó, nguồn cung xăng dầu trong nước được đảm bảo, đồng thời nâng cao tính chủ động của các doanh nghiệp đầu mối.

Việc gia hạn chính sách thuế thêm 2 tháng được kỳ vọng sẽ tiếp tục góp phần ổn định thị trường, giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, giải pháp này cũng kéo theo tác động đến ngân sách Nhà nước, với mức giảm thu dự kiến khoảng 997 tỷ đồng, nâng tổng số giảm thu lên khoảng 2.021 tỷ đồng kể từ khi chính sách được áp dụng.

Dù vậy, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động, Bộ Tài chính cho rằng việc kéo dài chính sách thuế 0% là cần thiết để bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô trong ngắn hạn.