Theo Báo Lâm Đồng, quần thể thông đỏ lá dài (Taxus wallichiana Zucc) tự nhiên hiện đang phân bổ tập trung tại khu vực Núi Voi, xã Hiệp Thạnh tỉnh Lâm Đồng. Đây là loài thực vật rừng nguy cấp, quý hiếm thuộc nhóm IA, được ưu tiên bảo vệ theo phụ lục II Công ước CITIES, bởi trong cây chứa hoạt chất paclitaxel - một thành phần đặc biệt quan trọng để chiết xuất các loại thuốc hỗ trợ điều trị ung thư. Khảo sát thực tế cho thấy, khu vực này có hơn 1.000 cây nằm trong lâm phần của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đức Trọng. Trong đó, khoảng 224 cá thể mang giá trị bảo tồn cực kỳ cao đã được đánh số và lập hồ sơ theo dõi kỹ lưỡng trên diện tích 400 ha (tập trung chủ yếu ở tiểu khu 268 và 277A).

Hành trình bảo vệ và phát triển du lịch sinh thái dưới tán rừng ngàn năm

Chia sẻ về công tác giữ rừng, ông Huỳnh Minh Hùng - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Đức Trọng cho biết, quần thể tại Núi Voi sở hữu nhiều cây cổ thụ có tuổi đời từ 500 đến 2.500 năm, vươn cao tới 30m cùng hệ rễ và tán lá rộng lớn. Do đặc tính sinh trưởng rất chậm và khả năng tái sinh tự nhiên thấp, việc bảo vệ nguồn gen và đa dạng sinh học luôn được đặt lên hàng đầu. Từ đầu năm 2026, lực lượng kiểm lâm đã tích cực ứng dụng công nghệ GIS và flycam để lập bản đồ phân bổ, giám sát thực địa định kỳ hàng tháng, hàng quý.

Các đơn vị chủ rừng cũng đang nỗ lực phối hợp chặt chẽ để bảo vệ nghiêm ngặt "báu vật" này. Khu du lịch Rừng Thông Núi Voi (quản lý 59 cây) và Công ty Cổ phần Dịch vụ - Thương mại Phương Mai (quản lý 3 cây) thường xuyên tuần tra, lập chốt chặn, triển khai phòng chống cháy rừng và vận động cộng đồng dân cư chung tay bảo vệ sinh cảnh.

Đáng chú ý, tận dụng lợi thế cảnh quan từ hai cây thông đỏ cổ thụ 2.000 và 2.500 tuổi trong khu rừng nguyên sinh, Khu du lịch Rừng Thông Núi Voi đã phát triển tuyến du lịch sinh thái trải nghiệm thu hút đông đảo du khách. Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn Huy, Giám đốc điều hành Khu du lịch, mô hình này có sự đồng hành của già làng uy tín (như già làng K'Ten) và các nhân viên chuyên trách nhằm thuyết minh về đặc tính sinh thái của thông đỏ. Việc coi cây cổ thụ là "báu vật sống" lưu giữ dấu tích hệ sinh thái hàng ngàn năm không chỉ tạo ra chuỗi giá trị du lịch xanh, mà còn nâng cao ý thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường bền vững.

Khơi dậy tiềm năng thương mại từ các khu vườn nguyên liệu

Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ nguồn gen tự nhiên, khát vọng đánh thức thông đỏ còn được hiện thực hóa qua các mô hình nhân giống và chế biến thảo dược. Nhờ tiếp cận được nguồn giống từ những công trình nghiên cứu gieo hạt và giâm hom trên độ cao 1.300 - 1.700m của một đơn vị trung ương vào đầu những năm 2000, nhiều nông hộ tại các khu vực Trạm Hành, Xuân Thọ và phường Xuân Trường (Đà Lạt) đã bắt tay vào xây dựng các vườn nguyên liệu.

Từng chứng kiến nhiều hoàn cảnh khó khăn chống chọi với căn bệnh ung thư trong những năm làm công tác từ thiện, anh Dương Ngọc Hiệp (phường Xuân Trường) đã nung nấu ý tưởng tận dụng lá và cành thông đỏ để bào chế sản phẩm bảo vệ sức khỏe. Anh đã dày công nghiên cứu các tài liệu khoa học quốc tế, học hỏi chuyên gia y tế, lương y đầu ngành để tìm ra công thức phối trộn thông đỏ cùng nhiều loại cây thuốc Nam khác.

Khẳng định chất lượng sản phẩm bằng cơ sở khoa học

Thành quả cho những nỗ lực không mệt mỏi đó là sự ra đời của sản phẩm trà thông đỏ túi lọc (kết hợp cùng 20 loại thảo dược) được doanh nghiệp của anh Hiệp tung ra thị trường vào giữa năm 2025. Sản phẩm nhanh chóng nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng về hiệu quả hỗ trợ miễn dịch. Nhờ đó, thương hiệu này đã vinh dự được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam vinh danh đạt chất lượng châu Á và là thương hiệu hàng đầu ASEAN.

Để tăng cường minh bạch và khẳng định uy tín thương hiệu, vào tháng 6/2026, Trường Đại học Y - Dược (Đại học Huế) đã hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá dược liệu tại khu vườn rộng hơn 1 ha của anh Hiệp. Kết quả kiểm nghiệm độc lập từ Trung tâm Kiểm nghiệm Thuốc, Mỹ phẩm, Thực phẩm (Sở Y tế TP Huế) xác nhận mẫu nguyên liệu chứa hàm lượng hoạt chất 10 deacetylbaccatin III (10-DAB III) lên tới 2,8 mg/g. Dữ liệu khoa học khách quan này là bước tiến quan trọng, làm cơ sở vững chắc để chuẩn hóa chất lượng, giúp các sản phẩm mang thương hiệu thảo dược Lâm Đồng vươn xa hơn trên thị trường trong và ngoài nước.