Dù sở hữu bằng Tiến sĩ Kỹ thuật sinh học cùng thành tích học tập nổi bật nhưng Sarah Dallas, 32 tuổi tại Scotland vẫn phải trải qua hơn 16 tháng thất nghiệp, gửi hơn 200 hồ sơ xin việc nhưng liên tục bị từ chối. Câu chuyện của cô cho thấy những khó khăn mà không ít lao động có trình độ học vấn cao đang phải đối mặt.

Theo Mirror, Sarah Dallas hoàn thành chương trình Tiến sĩ Kỹ thuật sinh học tại Đại học Edinburgh vào tháng 7/2024. Trước đó, cô đã lấy bằng Thạc sĩ cùng chuyên ngành và tốt nghiệp cử nhân loại Giỏi ngành khoa học động vật.

Ban đầu, Sarah dự định theo đuổi con đường nghiên cứu và giảng dạy. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện chương trình Tiến sĩ kéo dài 5 năm, cô nhận thấy cơ hội nghề nghiệp lâu dài trong lĩnh vực này khá hạn chế nên quyết định chuyển hướng sang làm việc trong ngành khoa học ứng dụng.

Trong suốt quá trình học tập, Sarah đã vay tổng cộng 47.787 bảng Anh (khoảng 1,6 tỷ đồng) để trang trải chi phí học tập. Sau nhiều năm cộng dồn lãi suất, khoản nợ sinh viên của cô đã tăng lên 75.810 bảng Anh (khoảng 2,68 tỷ đồng), trong đó riêng tiền lãi lên tới 28.023 bảng Anh (khoảng 992 triệu đồng).

Hơn 200 lần nộp hồ sơ nhưng vẫn không tìm được việc phù hợp

Sau khi tốt nghiệp, Sarah bắt đầu tìm kiếm việc làm với kỳ vọng có thể phát huy chuyên môn đã được đào tạo. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn khác so với những gì cô tưởng tượng.

Trong hơn 16 tháng, Sarah đã gửi trên 200 hồ sơ xin việc cho nhiều vị trí khác nhau, từ các công việc nghiên cứu, truyền thông khoa học đến kỹ thuật viên phòng thí nghiệm hay các vị trí yêu cầu bằng cử nhân.

Theo Sarah, khoảng 90% nhà tuyển dụng không phản hồi hồ sơ. Trong số ít trường hợp nhận được phản hồi, cô thường rơi vào tình huống "tiến thoái lưỡng nan". Cô chia sẻ với truyền thông, ban đầu chỉ ứng tuyển những công việc yêu cầu bằng Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ nhưng đều bị từ chối vì thiếu kinh nghiệm trong ngành. Sau đó, Sarah chuyển sang nộp hồ sơ cho các vị trí chỉ yêu cầu bằng cử nhân thì lại bị đánh giá là quá trình độ. Kết quả là trong hơn 200 hồ sơ đã gửi, cô chỉ nhận được 3 lời mời phỏng vấn.

Sarah cho biết nhiều nhà tuyển dụng lo ngại cô sẽ nhanh chóng nghỉ việc nếu tìm được vị trí phù hợp hơn. Điều đó khiến cô cảm thấy chuyên môn và quá trình học tập của mình không được ghi nhận đúng mức.

Phải làm nghề tự do để trang trải cuộc sống

Không tìm được công việc đúng chuyên môn, Sarah buộc phải làm biên tập viên tự do cho một tạp chí khoa học với thu nhập khoảng 600 bảng Anh (hơn 21 triệu đồng) mỗi tháng để duy trì cuộc sống. Tuy nhiên, mức thu nhập này không đủ chi trả các khoản sinh hoạt, khiến cô phải sử dụng thấu chi ngân hàng và phát sinh khoản nợ khoảng 8.000 bảng Anh.

Sarah cho biết cô từng chủ động đề nghị được làm việc không lương hoặc thực tập chỉ để tích lũy thêm kinh nghiệm trong ngành, nhưng không nhận được sự chấp thuận. Đến tháng 11/2025, sau hơn một năm kể từ khi tốt nghiệp, Sarah mới tìm được công việc đầu tiên với vị trí kỹ thuật viên phòng thí nghiệm cấp cơ bản, mức lương 28.500 bảng Anh (khoảng 1 tỷ đồng) mỗi năm.

Theo Sarah, cơ hội này đến từ các mối quan hệ mà cô xây dựng trong thời gian học Tiến sĩ. Thu nhập từ công việc chính của cô vào khoảng 1.800 bảng Anh (khoảng 63 triệu đồng) mỗi tháng. Tuy nhiên, gần như toàn bộ số tiền này được dùng để chi trả các khoản chi phí cố định, gồm 1.025 bảng Anh tiền thuê nhà, khoảng 500 bảng Anh tiền điện nước và sinh hoạt, cùng 300 bảng Anh để thanh toán khoản thấu chi đã phát sinh trong thời gian thất nghiệp.

Để đủ trang trải cuộc sống, cô vẫn phải làm thêm khoảng 40 giờ mỗi tháng với công việc tự do, mang về khoảng 600 bảng Anh. Sau khi thanh toán các khoản chi tiêu, số tiền tiết kiệm còn lại mỗi tháng chỉ khoảng 50 bảng Anh (khoảng 1,7 triệu đồng). Đối với khoản vay sinh viên hơn 75.000 bảng Anh, hiện Sarah chỉ có khả năng trả khoảng 37 bảng Anh mỗi tháng và đến nay mới hoàn trả được 95 bảng Anh.

Sarah cho biết cô không hối hận vì đã theo học chương trình Tiến sĩ, bởi đây là quãng thời gian mang lại nhiều kiến thức và trải nghiệm quý giá. Tuy nhiên, theo cô, các cơ sở đào tạo cần cung cấp đầy đủ hơn cho sinh viên về thực tế thị trường lao động sau khi tốt nghiệp. Cô cũng khuyến nghị những người có ý định theo học Tiến sĩ nên tìm hiểu kỹ nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực mình theo đuổi, cũng như những yêu cầu về kinh nghiệm của doanh nghiệp.