Với việc giá dầu thế giới đang ở mức cao chưa từng thấy trong nhiều năm và chuỗi cung ứng toàn cầu bị tê liệt vì eo biển Hormuz tắc nghẽn, niềm tin của giới lãnh đạo doanh nghiệp đang bị thử thách.

Hôm thứ Sáu (20/3), Giám đốc điều hành (CEO) của hãng hàng không lớn của Mỹ United Airlines, Scott Kirby cho biết ông đang lên kế hoạch cho kịch bản giá dầu thế giới đạt mức 175 USD/thùng và duy trì mức giá trên 100 USD đến năm 2027. Ông nói dự báo này có thể không xảy ra, nhưng vẫn có đủ lý do để bắt đầu chuẩn bị cho khả năng đó.

Các lãnh đạo doanh nghiệp đã quen với một thế giới đầy bất định trong những năm gần đây. Nhưng những hậu quả tiềm tàng của cuộc chiến Mỹ - Iran, khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vẫn tiếp tục đưa ra những mốc thời gian không chắc chắn về việc kết thúc xung đột Trung Đông, đã khiến thị trường và nhiều người trong giới lãnh đạo cấp cao lo lắng. Chỉ số Nasdaq đã giảm tuần thứ 4 liên tiếp, bước vào vùng điều chỉnh từ cuối tuần trước. Không chỉ những tài sản rủi ro cao mà cả những tài sản trú ẩn an toàn như vàng và trái phiếu cũng giảm giá.

Chính quyền và quân đội Mỹ đang phản ứng. Đến thứ Năm (19/3), Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân cho biết quân đội đang “săn lùng và tiêu diệt” các tàu thuyền mà Iran sử dụng để cản trở giao thông tại eo biển Hormuz. Đây là nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thế giới (khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày) và được coi là “yết hầu” năng lượng quan trọng nhất hành tinh.

Những lời đe dọa của ông Trump liên quan đến eo biển Hormuz ngày càng gia tăng. Vị Tổng thống Mỹ nói hôm thứ Bảy (21/3) rằng Iran có 48 giờ để mở lại tuyến đường huyết mạch ấy, nếu không Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện trong nước này.

Trong khi đó, nhiều đồng minh của Mỹ cũng bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ đảm bảo an toàn hàng hải, dù chưa có kế hoạch cụ thể nào được triển khai. Ông Trump đã mạnh miệng khẳng định hôm thứ Sáu (20/3) rằng eo biển Hormuz “sẽ phải được bảo vệ và kiểm soát, khi cần thiết, bởi các quốc gia khác sử dụng nó - còn Mỹ thì không!”.

Video ông Trump cho Iran thời hạn chót 48 giờ để mở lại eo biển Hormuz - Nguồn clip: ABC News

Phía bên kia chiến tuyến, Iran tuyên bố hôm Chủ nhật (22/3) rằng eo biển Hormuz sẽ bị “đóng hoàn toàn” nếu cơ sở hạ tầng năng lượng của quốc gia Hồi giáo này bị tấn công.

Hiện tại, giới lãnh đạo doanh nghiệp có cách nhìn riêng: chính quyền của ông Trump và các đồng minh có khoảng 2 tuần để mở lại eo biển Hormuz. Nếu không, họ sẽ phải đưa ra giả định rằng cuộc xung đột Mỹ - Iran sẽ kéo dài ít nhất đến giữa năm nay, kéo theo những hậu quả tiêu cực cho kinh tế toàn cầu. Đây là kết luận từ cuộc họp giữa các thành viên Hội đồng Giám đốc Tài chính (CFO) của hãng tin CNBC với chuyên gia thị trường năng lượng và hàng hóa John Kilduff thuộc công ty Again Capital.

Trong các ngành, có thể nói năng lượng là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp nhất. Một CFO ngành năng lượng cho biết công ty của họ đang xây dựng 3 kịch bản: eo biển Hormuz mở lại vào cuối tháng 3, hoặc vào giữa năm 2026, hay tệ nhất là đóng cửa đến hết năm nay. Tuy nhiên, rất khó xác định kịch bản nào có khả năng xảy ra cao hơn, khiến ban lãnh đạo công ty không còn lựa chọn nào khác ngoài việc “lo lắng về điều tồi tệ nhất có thể xảy ra”.

Nỗi lo này cũng lan sang các ngành khác. Một CFO ngành công nghệ cho biết dù công ty của mình không phụ thuộc trực tiếp vào giá dầu, họ vẫn chịu tác động gián tiếp trên toàn cầu, đặc biệt tại Trung Đông và các nền kinh tế tăng trưởng nhanh như Saudi Arabia, Dubai và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE). “Nhu cầu tiêu dùng cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu doanh nghiệp, từ đó tác động trực tiếp đến chúng tôi”, ông nói. “Chuyện này còn có thể kéo dài bao lâu nữa?”, vị CFO này đặt câu hỏi.

Trong khi đó, chuyên gia Kilduff nhận định nếu eo biển Hormuz không được Iran mở lại sau ngày 1/4 năm nay, giá dầu có thể tăng mạnh vượt mốc 100 USD/thùng và gây thiếu hụt, đặc biệt ở châu Á.

Các biện pháp dự trữ dầu chiến lược từ Nhật Bản đến Mỹ có thể giúp giảm bớt lo ngại ngắn hạn, nhưng không đủ bù đắp mức thiếu hụt 10 - 12 triệu thùng/ngày. Ông cho rằng đây là vấn đề “không thể khắc phục” bằng chính sách.

Nếu tình hình không cải thiện, đến giữa năm nay có thể xảy ra tình trạng thiếu hụt dầu tại Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc, buộc các nước phải cắt giảm sản xuất công nghiệp.

Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, giá dầu vẫn có thể duy trì ở mức cao do rủi ro địa chính trị gia tăng. Một cuộc tấn công của Iran đã làm mất 17% công suất xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar và có thể mất 3 - 5 năm để khôi phục hoàn toàn.

Ông Kilduff cảnh báo nếu Iran tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của các nước lân cận như UAE, giá dầu thế giới có thể tăng thêm 20 USD/thùng rất nhanh.

Ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt, giá dầu khó có thể quay lại mức 60–70 USD/thùng do môi trường rủi ro vẫn cao. Trong ngắn hạn, mốc 100 USD/thùng có thể trở thành “mức sàn mới” nếu không có tiến triển đáng kể trong việc đảm bảo an toàn cho eo biển Hormuz.

Với việc Tổng thống Donald Trump và quân đội Mỹ gần đây tập trung vào eo biển, chuyên gia kinh tế John Kilduff kết luận: “Bài kiểm tra của thị trường là liệu chúng ta có thể thoát khỏi tình trạng này trong hai tuần tới hay không. Tất cả đang nín thở chờ đợi…, giống như trong một bộ phim thảm họa, khi mọi người nhìn thấy con sóng lớn đang ập đến”.