Chính phủ đã ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lý và phát triển cụm công nghiệp. Những thay đổi mới được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ đất công nghiệp.

Một trong những nội dung nổi bật của nghị định là bổ sung các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số cùng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vào nhóm đối tượng được khuyến khích đầu tư trong cụm công nghiệp. Quy định này nhằm bảo đảm sự thống nhất với các chủ trương của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ về phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Bên cạnh việc mở rộng nhóm đối tượng ưu tiên, Điều 3 của Nghị định cũng được sửa đổi theo hướng tách bạch rõ ba nội dung gồm: ngành, nghề được khuyến khích đầu tư; tổ chức, cá nhân được khuyến khích đầu tư; và các loại hình cụm công nghiệp được ưu tiên phát triển.

Theo đó, các ngành được khuyến khích đầu tư tiếp tục bao gồm công nghiệp chế biến, chế tạo phục vụ nông nghiệp; cơ khí; công nghiệp hỗ trợ; dệt may và da giày. Đồng thời, nghị định bổ sung và nhấn mạnh các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như công nghiệp điện tử, công nghệ thông tin, viễn thông, công nghệ số, tự động hóa, vật liệu mới, công nghệ sinh học và năng lượng tái tạo.

Ngoài ra, các ngành công nghiệp môi trường, xử lý và tái chế chất thải, sản xuất thiết bị phục vụ bảo vệ và phục hồi nguồn nước, cùng các dịch vụ kho bãi, logistics, sửa chữa và bảo dưỡng thiết bị phục vụ trực tiếp cho sản xuất công nghiệp cũng được khuyến khích phát triển trong cụm công nghiệp, với diện tích bố trí không vượt quá 10% tổng diện tích cụm công nghiệp.

Về đối tượng ưu tiên đầu tư, ngoài doanh nghiệp công nghệ cao và khởi nghiệp sáng tạo, nghị định tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất tại làng nghề, nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú và các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm trong khu dân cư di dời vào cụm công nghiệp.

Đối với định hướng phát triển, Nhà nước ưu tiên xây dựng các mô hình cụm công nghiệp làng nghề, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp sinh thái và các mô hình cụm công nghiệp thông minh, phát triển theo hướng bền vững.

Nghị định cũng giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định cụ thể ngành nghề, đối tượng đầu tư và loại hình cụm công nghiệp phù hợp với quy hoạch tỉnh, định hướng phát triển kinh tế - xã hội và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Bên cạnh chính sách ưu tiên đầu tư, Nghị định 303/2026/NĐ-CP còn điều chỉnh các điều kiện thành lập và mở rộng cụm công nghiệp nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Theo quy định mới, tại địa bàn cấp xã đã có cụm công nghiệp, việc thành lập thêm cụm công nghiệp được xem xét khi tỷ lệ lấp đầy bình quân của các cụm hiện hữu đạt trên 50% hoặc tổng diện tích đất công nghiệp chưa cho thuê không vượt quá 50 ha.

Đối với việc mở rộng cụm công nghiệp, điều kiện được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn khi cụm công nghiệp phải đạt tỷ lệ lấp đầy tối thiểu 50% hoặc nhu cầu thuê đất vượt quá quỹ đất công nghiệp hiện có. Đồng thời, chủ đầu tư phải hoàn thành các hạng mục hạ tầng kỹ thuật thiết yếu như hệ thống giao thông nội bộ, cấp nước, thu gom và xử lý nước thải theo quy hoạch đã được phê duyệt. Quy định này không áp dụng đối với các cụm công nghiệp được hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg.

Theo Bộ Công Thương, nhiều cụm công nghiệp do Nhà nước đầu tư trước đây vẫn gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hạ tầng do hạn chế về nguồn vốn ngân sách địa phương. Hệ quả là nhiều công trình được đầu tư dở dang, xuống cấp hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là hạ tầng bảo vệ môi trường.

Việc sửa đổi các điều kiện thành lập và mở rộng cụm công nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức kinh tế tham gia đầu tư, quản lý, từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, nâng cao tỷ lệ lấp đầy và khai thác hiệu quả các cụm công nghiệp hiện có.

Một điểm cải cách đáng chú ý khác là quy định về hồ sơ và thủ tục hành chính. Nghị định chuyển mạnh từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cắt giảm nhiều loại giấy tờ không cần thiết, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục thành lập và mở rộng cụm công nghiệp, góp phần giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Nghị định số 303/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, mở ra khuôn khổ chính sách mới nhằm thu hút các doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển hệ thống cụm công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.