Nhắc đến Ford Explorer ngày nay, người tiêu dùng Bắc Mỹ thường nghĩ ngay đến một ông vua doanh số trong phân khúc SUV ba hàng ghế. Dù thế hệ hiện tại đã bước sang năm thứ bảy trên dây chuyền sản xuất, mẫu xe này vẫn duy trì sức hút mãnh liệt nhờ khối động cơ mạnh mẽ và không gian nội thất rộng rãi. Thế nhưng, để có được vị thế vững chắc như hiện tại, dòng tên này đã phải trải qua một quá khứ đầy sóng gió. Khi bước sang thiên niên kỷ mới, hãng xe nước Mỹ từng tung ra một thế hệ sản phẩm mà có lẽ cả nhà sản xuất lẫn hàng vạn chủ xe đều muốn xóa sạch khỏi ký ức.

Trên hệ thống lưu trữ dữ liệu của nền tảng đánh giá xe hơi Car Complaints, mẫu xe sản xuất năm 2002 đang nắm giữ một kỷ lục vô tiền khoáng hậu. Dựa trên tổng hợp về số lượng lỗi, mức chi phí khắc phục và số km lăn bánh trung bình khi xảy ra sự cố, ấn phẩm này không ngần ngại gọi đây là phương tiện tồi tệ nhất từng được ghi nhận trong lịch sử mọi thương hiệu. Lời khuyên trực diện "tránh xa như tránh tà" đã được đưa ra để cảnh báo những người đang có ý định mua lại mẫu xe này trên thị trường xe cũ.

Hồ sơ lưu trữ tại Cơ quan An toàn Giao thông Cao tốc Quốc gia Mỹ cũng đưa ra những bằng chứng không thể chối cãi. Cơ quan này ghi nhận mẫu xe vướng phải 14 đợt triệu hồi quy mô lớn cùng hơn 3.600 đơn khiếu nại chính thức từ người tiêu dùng. Mẫu xe ra mắt năm 2002 đánh dấu năm đầu tiên của thế hệ thứ ba, một vòng đời mang theo rất nhiều kỳ vọng. Hãng xe Mỹ đã thiết kế lại toàn bộ nền tảng, chấm dứt việc dùng chung khung gầm với mẫu bán tải Ranger và đưa vào hệ thống treo sau độc lập. Tuy nhiên, chính những công nghệ mới chưa qua thử thách thời gian này lại khơi mào cho hàng loạt khiếm khuyết chết người.

Nguyên nhân cốt lõi đẩy hàng vạn người dùng vào cảnh khốn đốn xuất phát từ cụm hộp số tự động năm cấp mang mã 5R55W và 5R55S. Dữ liệu khiếu nại chỉ ra rằng bộ phận cơ khí đắt đỏ này thường xuyên chết lâm sàng khi đồng hồ công-tơ-mét chạm ngưỡng 152.000 km. Chủ xe liên tục báo cáo về tình trạng đèn O/D nhấp nháy bất thường, xe bị trượt số, phát ra tiếng kêu lục cục, chần chừ khi tăng tốc hoặc mất hoàn toàn khả năng chuyển lên số ba. Hóa đơn sửa chữa trung bình mà mỗi người dùng phải chi trả lên tới gần 3.000 USD, một con số khổng lồ ở thời điểm đó.

Lỗi thiết kế mang tính hệ thống của nhà sản xuất chính là nguồn cơn của mọi rắc rối. Cụm hộp số này được chế tạo mà không có que thăm dầu hoặc bất kỳ phương thức kiểm tra đơn giản nào. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi hãng xe quảng cáo đây là loại hộp số sử dụng dầu "vĩnh cửu" không cần thay thế. Hệ quả tất yếu là chất lỏng bôi trơn bị thoái hóa theo thời gian, trực tiếp bào mòn các linh kiện bên trong, làm hỏng cụm van điện từ và phá hủy hoàn toàn thân van điều khiển.

Bên cạnh lỗi hộp số, dòng xe này còn bị bủa vây bởi vô số vấn đề liên quan đến chất lượng lắp ráp. Người dùng liên tục phàn nàn về tình trạng gãy giá đỡ kính cửa cốp, đứt gãy bu-lông cố định ghế ngồi, lỗi hệ thống chiếu sáng và thậm chí là nguy cơ hỏa hoạn xuất phát từ hệ thống bệ bước chân.

Điều cay đắng nhất là thế hệ Explorer thứ ba vốn được sinh ra để dập tắt một cuộc khủng hoảng truyền thông khổng lồ trước đó. Thế hệ tiền nhiệm đã vướng phải bê bối lật xe gây chết người hàng loạt liên quan đến lỗi lốp Firestone. Đội ngũ kỹ sư đã thành công trong việc tạo ra một hệ thống treo an toàn hơn, triệt tiêu hoàn toàn rủi ro lật nhào, nhưng lại tự tay hủy hoại danh tiếng thương hiệu bằng một cỗ máy cơ khí yếu kém.

Trải qua nhiều thập kỷ, thế hệ thứ ba hiện chỉ còn là một bài học đắt giá trong giáo trình kỹ thuật ô tô. Dòng sản phẩm này đã được thay máu hoàn toàn từ thế hệ thứ tư ra mắt năm 2006, trước khi chuyển hẳn sang kết cấu khung gầm liền khối êm ái hơn ở các thế hệ sau này. Những chiếc Explorer lăn bánh trên đường phố ngày nay đã trưởng thành và đáng tin cậy hơn rất nhiều, nhưng bóng ma của phiên bản 2002 vẫn luôn là một lời nhắc nhở sâu sắc đối với ngành công nghiệp bốn bánh về cái giá phải trả cho những thử nghiệm nóng vội.