Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tăng tốc cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật thông qua việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, đồng thời cắt giảm hàng loạt thủ tục và điều kiện kinh doanh nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.

Tại Hội nghị trực tuyến triển khai các nghị quyết của Chính phủ và Thông tư của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường diễn ra ngày 8/6, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, các quy định mới hướng đến mục tiêu thực hiện thống nhất từ Trung ương đến địa phương, đồng thời giảm tối đa chi phí và thời gian thực hiện thủ tục hành chính trong sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu nông sản.

Theo ông Tuấn, đây là bước tiến quan trọng trong quá trình cải cách thể chế khi chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường phân cấp gắn với nâng cao trách nhiệm của địa phương và đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát.

Trong đợt cải cách lần này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phân cấp 4 thủ tục hành chính cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, gồm kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu; chứng nhận và chứng nhận lại chủng loại gạo thơm xuất khẩu được hưởng ưu đãi thuế quan; công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng.

Bên cạnh đó, thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu cũng được giao cho cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh chỉ định thực hiện. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, việc phân cấp sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong xử lý công việc, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ và giảm áp lực cho các cơ quan Trung ương.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã cắt giảm 11 thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực bảo hộ giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và khảo nghiệm giống cây trồng. Ngoài ra, 17 thủ tục hành chính khác được đơn giản hóa, tập trung vào các hoạt động đăng ký lưu hành phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, bảo hộ giống cây trồng và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh.

Một điểm đáng chú ý là quy định kiểm tra tình trạng sinh vật gây hại tại nơi sản xuất của nước xuất khẩu đối với cây nhập khẩu mang theo bầu đất đã được bãi bỏ. Thay đổi này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tiết giảm đáng kể thời gian và chi phí trong hoạt động nhập khẩu.

Về điều kiện đầu tư kinh doanh, Bộ đã cắt giảm hai ngành nghề kinh doanh có điều kiện gồm dịch vụ bảo vệ thực vật và dịch vụ khảo nghiệm giống cây trồng. Đồng thời, phạm vi điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực phân bón và giống cây trồng cũng được thu hẹp theo hướng tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Một trong những nội dung được nhiều địa phương quan tâm là việc phân cấp thủ tục chứng nhận chủng loại gạo thơm xuất khẩu sang Liên minh châu Âu theo Hiệp định EVFTA và sang Vương quốc Anh theo Hiệp định UKVFTA.

Theo ông Nguyễn Văn Vương, Trưởng phòng Quản lý Giống cây trồng, từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền chứng nhận sẽ chính thức được chuyển giao cho UBND cấp tỉnh. Tuy nhiên, đến nay mới có 8 trong số 34 tỉnh, thành phố hoàn tất việc gửi mẫu chữ ký và con dấu về Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định. Ông Vương cảnh báo, nếu địa phương chậm hoàn tất các thủ tục cần thiết, hoạt động xuất khẩu gạo thơm của doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng khi cơ chế phân cấp chính thức có hiệu lực.

Theo quy định hiện hành, việc cấp giấy chứng nhận chủng loại gạo thơm được thực hiện trên cơ sở hồ sơ và biên bản kiểm tra ruộng lúa do đơn vị khảo nghiệm lập. Cơ quan cấp giấy chứng nhận không phải tổ chức kiểm tra thực địa, thời gian giải quyết tối đa chỉ 5 ngày làm việc.

Lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật kỳ vọng việc phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ sớm phát huy hiệu quả thực tiễn, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy xuất khẩu nông sản và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.