Lộ trình điều chỉnh độ tuổi và điều kiện thụ hưởng hiện hành

Nhìn lại tiến trình hoàn thiện chính sách an sinh, Chính phủ đã từng bước nới rộng đối tượng thụ hưởng thông qua việc liên tục giảm độ tuổi nhận trợ cấp xã hội đối với người cao tuổi. Nếu như Nghị định số 30/2002/NĐ-CP quy định mốc 90 tuổi, thì các văn bản sau đó đã lần lượt hạ xuống 85 tuổi (năm 2007) và 80 tuổi (năm 2011).

Đặc biệt, với Nghị định số 176/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 30/6/2025, từ ngày 1/7/2025, điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội tiếp tục được mở rộng. Cụ thể, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên, hoặc từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo sẽ được xem xét thụ hưởng nếu không có lương hưu hay trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng và có văn bản đề nghị.

Việc tiếp tục hạ thấp độ tuổi đại trà xuống 70 tuổi như kiến nghị của cử tri, theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, là một mục tiêu nhân văn nhưng đòi hỏi phải được nghiên cứu một cách tổng thể. Quyết định này phụ thuộc lớn vào việc đánh giá tác động đối tượng, nguồn lực ngân sách và bảo đảm tính bền vững của toàn bộ hệ thống an sinh xã hội trong từng giai đoạn phát triển kinh tế của đất nước.

Đề xuất tăng mức hỗ trợ lên 540.000 đồng và số hóa thủ tục

Không chỉ dừng lại ở việc nới rộng đối tượng thụ hưởng, vấn đề nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi cũng được đặt lên bàn nghị sự. Cử tri tỉnh Tây Ninh đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc điều chỉnh mức hỗ trợ hằng tháng để phù hợp hơn với mức sống thực tế và sự biến động của giá cả thị trường.

Ghi nhận thực trạng này, Bộ Y tế hiện đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 20/2021/NĐ-CP. Điểm nhấn đáng chú ý của dự thảo là đề xuất tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội và mức trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/tháng (tương ứng mức tăng 8%). Trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn nhiều khó khăn, đây được xem là một sự cố gắng rất lớn của Chính phủ.

Song song với việc tăng mức trợ cấp, quy trình hành chính cũng được định hướng cải cách mạnh mẽ. Đáp lại phản ánh của cử tri An Giang về tình trạng thủ tục rườm rà, kéo dài khiến nhiều trường hợp đối tượng qua đời trước khi kịp nhận chế độ, dự thảo mới quy định rõ việc thực hiện giải quyết chính sách trên môi trường điện tử. Thành phần hồ sơ giấy sẽ được thay thế bằng dữ liệu số, tiến tới cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình khi đủ điều kiện nhằm cắt giảm tối đa rào cản, đảm bảo quyền lợi kịp thời cho người dân.

Hai phương án chiến lược nhằm đạt mục tiêu an sinh toàn dân

Thống kê cho thấy, dự kiến đến tháng 7/2026, cả nước sẽ có khoảng 2,5 triệu người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Dù việc hạ độ tuổi thụ hưởng từ 80 xuống 75 tuổi thời gian qua đã giúp tăng thêm khoảng 500.000 người tiếp cận chính sách, đưa tỷ lệ bao phủ lên gần 42% vào năm 2025, con số này vẫn còn một khoảng cách so với mục tiêu mà Trung ương đã đề ra. Mỗi năm, số đối tượng hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng tăng mới chỉ khoảng 100.000 người, nên nếu không có những điều chỉnh đột phá thì sẽ rất khó hoàn thành chỉ tiêu vĩ mô.

Đứng trước thách thức này, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đã đưa ra hai phương án chiến lược về hạ tuổi hưởng trợ cấp. Phương án thứ nhất là giữ nguyên quy định như hiện hành. Phương án thứ hai mang tính linh hoạt và tầm nhìn xa hơn: Giao Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi xuống đủ 70 tuổi, đồng thời trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm xuống dưới 70 tuổi khi hệ thống an sinh hội đủ điều kiện cần thiết. Cả hai định hướng này đều phục vụ mục tiêu cốt lõi là không ngừng mở rộng lưới an sinh, giúp người cao tuổi có một điểm tựa tài chính vững chắc và an tâm hơn trong những năm tháng tuổi già.